Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

THUSAWI ROPUI vs ROPUI LÊM LO!

Khawvêla thusawi ropui ber chu Isuan tlâng chunga a sawi kha a ni (Mt 5–7). India hnam pa Mahatma Gandhi khân a ngai ropui hle ṭhin a. A bul lama Engthâwlna Thu 8 a sawite phei kha chu Kristian nun dàn tûr khai khâwmna ṭha ber a ni ang. Pathum - (1) Rilrua rethei (Mt 5.3), (2) Lungngai (Mt 5.4), leh (3) Felnaa rilṭâma tuihãl (Mt 5.6)-te kha ringtu nun bul inṭanna a ni a. Engthâwlna thu 4 - (1) Thuhnuairawlh nun (Mt 5.5), (2) Mi khawngaih thei nun (Mt 5.7), (3) Thinlunga thianghlim nun (Mt 5.8), (4) Remna siamtu nih (Mt 5.9)-te kha ringtu nun dàn tûr a ni. Chutianga nun hi thil awlsam a ni lo, tuarna tam tak a thlen thei a. Engthâwlna thu pariatna - Felna avânga tihduhdah tuar (Mt 5.10–12) kha ringtu nunin a nghawng chhuah a ni a; mahse an tâwp hlenna tûr a ni lo; vânah làwmman nasa takin a hmuak reng a ni.

Isua thusawi dawtah chuan Abraham Lincoln-a Gettysburg Address kha thusawi ropui bera ngaih a ni a. Abrahama Lincoln-a thusawi kha Isua thusawi aiin a tãwi daih a. Tûnah hian copy 5, a sei lam inang lo deuh vek an la kawl a. (1) Bliss copy an tih chu historian hmingthang tak George Bancroft-a fahrawn Colonel Alexander Bliss-a hminga kawl a ni a. Bliss-a ngenna avànga Abrahama Lincoln-an a copy a siam a ni a; Lincoln-an a hming a ziah hnan leh a ni (date) pawh a dah thlap awm chhun a ni. Tûnah hian Lincoln Room of the White House-ah an dah a; thumal 278 a ni a. November 19, 1863-a ziah a ni.

Nocolay copy chu a tãwi ber a, thumal 238 a ni. John G. Nicolay chu Abraham Lincoln-a Personal Secretary a ni. Nicolay copy hi Abrahama Lincoln-a draft hmasak ber a ni a; phêk khatna leh phek hnihna chu lehkha hran a ni nghe nghe a. Abrahama Lincoln-an he copy hi Nicolay-a hnênah a pe a; Nicolay-a chu Gettysburg-ah Abrahama Lincoln-a rualin a kal a; a thusawi pawh a ngaithla ngei a ni. Nicolay copy hi Library of the Congress-ah vawn ṭhat a ni.

Hay copy an tih chu Abraham Lincoln-a draft pahnihna a ni a; thumal 267 a ni. Abrahama Lincoln-an John Hay-a hnênah a pe a; John Hay-a chu White House assistant a ni. John Hay-a chuan Lincoln-a kha Gettysburg-ah khân zui ve a; a diary-ah heti hian a ziak a, “The President, in a fine, free way, with more grace than is his wont, said his half dozen words of consecration.” Hay copy-ah chuan Lincoln-an kut ziaka a siam ṭhatte pawh a awm; tûnah Library of Congress-ah kawl a ni.

Everett copy chu Abrahama Lincoln Presidential Library & Museum-ah an kawl a, hei hi Everett-an Abrahama Lincoln-a hnên aṭanga a dil chhuah a ni a; thumal 271 a ni. Edward Everett-a chu Gettysburg-ah thusawitu ber tûra ruat a ni a, dârkâr 2 thu a sawi a; Lincoln-an minutes 2 chauh a sawi thung. An thusawi tûk lehah Everett-an Lincoln-a hnênah lehkha thawnin heti hian a ziak a, “I should be glad, if I could flatter myself that I came as near to the central idea of the occasion, in two hours, as you did in two minutes,” tiin. Kum 1864-ah khân Everett-an Lincoln-a chu a thusawi copy a dîl a, Lincoln-an a copy a siam leh ta a. Everett copy hi tûnah Abraham Lincoln Presidential Library & Museum-ah kawl a ni.

Lincoln-a Gettysburg Address pakhat chu Bancroft copy an ti a. A bul lama kan sawi tawh George Bancroft-an Lincoln-a hnênah sipaite tâna thawhlàwm khawn nân a copy siam tûrin a ngen a. Lincoln-an February 29, 1864-ah Bancroft-a hnênah a copy chu a thawn a; a ziah hun tak erawh chu hriat a ni lo. Lehkha phêk lehlam lehlama ziah a ni a, chhut chhuah a remchang ta lo a; Bancroft-an he copy hi a kawl ta a, Lincoln-an Bliss copy kha a siam leh ta a ni. Bancroft copy hi tûnah chuan Cornell University-ah an kawl a; thumal 272 a ni. Lincoln-a Gettysburg Address copy 5-te hi thumal awm a inzât lo deuh vek a; chawh rualin thumal 265.20 ang a ni.

Bible pum puiah hian thusawi tãwi ber chu Jona sawi kha a ni ang; hetiang hian a sawi a nih kha, “Tûn achin ni sawmliah, Ninevi hi tihboral a ni dâwn a,” tiin (Jon 3.4). Ninevi khawpui laia Jona sermon a ni a; khawvêla sermon tâwi ber a ni ang. Mizo Bible-ah thumal 11 chiah, English Bible-ah thumal 8, Hebrai Bible-ah phei chuan thumal 5 chauh a ni. Tãwi hle mah se, khawvêla sermon thawk na ber a ni ang. Ninevi khaw mipui zawng zawng, lalber aṭanga a hnuaihnung ber thlengin, an rante nèn lam eng mah ei loa saiip puan sinin simna an lantîr a nih kha (Jon 3.7–8). Pathian sawi dàn phei chuan Ninevi khuaah mi nuai khat leh sîng hnih aia tam an awm (Jon 4.10). Chûng zawng zawng bákah an ran rualten sual an sim a ni a. Jona thusawi tluka nghawng nâ hi Isua thusawi tih lohah chuan a la awm ngai lo ang.

Hmàn ni khân Keifángah Mizoram CM-in thu a sawi a. Ni danga a sawi duhàm theih teh lul nèn, Independence Day-ahte phei chuan school naupang tlûk phah khawpa hiala rei thu a sawi thei a. Keifángah erawh chuan a thlarau a chang chhah lo deuh a ni ang, a sawi tãwi kher mai; a thusawi chu hei hi a ni, “Mipui leh ṭhian duh takte, duh nei phût welcome in lo siam avàngin ka lâwm a, ka awm rei theih dâwn loh avàngin ka kalna tûrah kan kal mai dâwn a, min hre thiam dâwn nia. Ka lâwm e,” tiin. Thumal 39 chiah a ni a; a tam thei ang bera hawrawp hrang, aw leh ng pawh pahnih ve vea chhiarin 138 a ni. A sawi chhûng pawh a rei lo hle, seconds 12 a ni! A làwm thu vawi hnih a sawi hman a, a lâwm tak tak ang em tih pawh ngaihtuah tham tak a ni!

Keifánga CM thusawi hi India ram chauh ni loin khawvêl pum puiah ram khat hotu thusawi tãwi ber a ni ang em? Guinness Book of World Records-ah a tel thei hial mai thei, ûm zui peihte an awm chuan! A thusawi laia mipui nui kha lâwma nui nge, za lo chunga nui lui mai mai tih pawh hriat thiam a har. CM thusawi tãwi tak khân nghawng a nei dâwn em hriat a ni lo. Pu Laldêngan hmun pakhatah, “Khawpui hmêl in pu e,” a ti a, “District min pe dâwn a ni ang,” an tih phah a; hmun dangah, “Mau pu khat chu kan rawn keuh ve ang chu,” a ti a, “In chung tûr rangva min pe vek dâwn a ni ang,” an ti a. Mahse eng mah a thleng lêm hlei lo a! Politics-ah hian mipui hi kan ã ruai vek tawh si a, CM thusawi pawhin nghawng a nei lêm lo mai thei a; nghawng a neih dàn tùr chu a ngaithlatu mipui lungawi leh lungawi lohah a innghat thui hle ang.