Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

SERAMPORE COLLEGE LEH MIZOTE

Serampore College hi kum 1818-a William Carey-a te din kha a ni a. A chanchin hmasa lam sawi ka tum lo. Mizoin kan hriat dàn ber chu Pathian thu (BD) zirna a ni tih hi a ni. Serampore College-in a ken lian zâwk hi chu Pathian thu ni lo lam zirna hi a ni a; chutah chuan Arts, Science leh Commerce (ASC) zirlai sâng hnih chuang zet an awm ang.

Pathian thu zirnaah chuan BD hi a laipui ber a ni. Hun a lo kal zêl a, Serampore College hnuaiah College hrang hrang a awm a, chûng College-ah chuan MTh leh DTh zirnate hawn zêl a ni a. Serampore College chu Pathian thu zirnaah huan India rama Protestant Kohhranho Pathian thu zirna sâng ber a ni a; University anga ngaih a ni. Chuvàngin, BD, MTh, DTh, DD degree te a hlàn ṭhin a; tûn hmâ deuh aṭang khân DMins, BCS, Dip. CS degree leh Certificate a hlàn ṭhin ta bawk. Serampore College-ah chuan India rama Protestant Theological College-te chu an inthlung lût (affiliate) hlawm a; chu vàng tak chuan Serampore College (University) tih a ni.

India ram indan hmâ kha chuan Serampore College Principal chu mi ngo sâpho an ni ber a; India indan hnûah erawh chuan Indian mi Principal an awm ve ta a. Amaherawhchu, Indian-ho hi inkher neuh neuh an peihin an thiam a; tû mah hun rei tak chhûng Principal an awm lo a ni ber mai! Tûnah hian a zâwn zatin kum 23 zet chu Mizoin Principal nihna an chelh ta a. A hmasa berin Rev. Dr Lalchungnunga'n Principal hna kum 13 teh meuh a han chelh a. Ani khân nasa takin Serampore College a tihmasâwn a; ram dangah financial campaign neiin a chhuak âwl lo a. A hun chhûng khân Serampore College chuan hmâ a sâwn ãwk a ni. Leilung pian tirh ata Indian mi, Serampore College Principal-ah kum 13 teh meuh an la awm ngâi lo kha Mizo pa ngei erawh chu a zuk awm thei a; thil mak a tling!

Rev. Dr Lalchung­nunga khân harsatna a táwk lo a ni bîk miah lo. Arts, Science & Commerce lam kha Principal awp ber a nih avàngin a chângin an ‘gherao’ hnan a, a chângin an àu rual khum a; buaina chi hrang hrang táwk mah se, Pathian ṭanpuinain chutiang harsatna chu dawh thei takin a pal tlang a. Kum 13 zet Serampore College Principal a nih hnû chuan tûn hmâ dinhmun aṭanga thlìrin a kãng ãwk mai a ni.

Rev. Dr Lalchungnungan ATC-a BD a zir lâi (1994–1998) khân Seram­pore College-a North East India zirlai­ten buaina an táwk a; an lo chhuak chho vek mai a. Eastern Theo­logical College (Jorhat) leh ATC-in chûng zirlaite chu kan lo dawng a; a tam záwk ETC-ah an kal a, ATC-in zirlai 16 kan lo chang ve a. An awmna tùr sak nân SEC-in Rs 500,000 min rawn pe a; Rs 500,000 leka mi 16 awmna tùr in sak chu harsa tak a ni. A tâwpah First Class Contractor pakhat K.Lalhluna (Zàrkawt) chu a hlâwkna ûm tùr awm miah lo, khawngaihna avàng chauha min saksak tùrin kan thlêm thlu thei hrãm chauh a ni. Chutiang chuan buai takin kan awm phah kha a ni a. Khatih lâi kha chuan Serampore College-ah North East mi an luh leh pawh a rinawm lo hial a; Serampore College hotute pawh an mangang ru hle a ni àwm e. Dr Lalchungnungan BD a zir zo hlawt a; Principal hna chu a dîl a, kei ngei pawhin dil tùrin ka fuih ve ngiãl a; a hmu ta mai kha Pathian rem ruat a ni ang. Pro Pastor ni chungin Principal hna bul kha a ṭan a ni.

Rev. Dr Lalchungnunga hun a lo tàwp dâwnah pawh Serampore College lama thuneitu sâng chuan Mizo bawk Principal tùrin an duh leh a. Prof. Laltluangliana Khiangte chu an sâwm thlu thei hrãm a; ani chuan MZU aṭanga Leave làin kum 3 chhung Principal hna a zuk chelh a. Thiamna lama degree ropui ngah tak, Padma Shri dawng chin ngat a lo ni bawk nên, Serampore College-a mite tân hmuhsit chi ni hek lo, ani chuan a hun chu mâwi takin a zuk khâr thei ta a ni.

Prof. Laltluangliana Khiangte hun a lo tâwp tákah chuan Serampore College thuneitute chuan Mizo lam bawk Principal tùrin an rawn melh leh a; rin loh deuh maiin Mizo pachal dik tak bawk Dr. Vànsânglùra chu Principal-ah dah a ni leh ta. Ani hi ATC aṭanga Bachelor of Christian Studies (BCS) zir zo ngat a ni bawk a; chû tak chu Principal ni tùra a qualification neih belh a ni. Serampore College Principal ni tùr hi chuan theological degree eng emaw tal nei kha thlan nahawma dah a ni.

Dr. Vànsânglûra chu kum 7 zet Serampore College Principal a ni ta a. A hmâa Mizo pachal chhuanvàwr pahnih Rev. Dr Lalchungnunga leh Prof. Laltluangliana Khiangte lo kaih nèm leh sut dul deuh tawha zuk ding a ni bawk a; ani chuan Serampore College hmasáwnna tùrin nasa takin hna a thawk chhunzawm thei a. A hmuna hmutute sawi dànin ‘infrastructure’ lamah nasa takin Serampore College chuan hmâ a sâwn an ti. Ani hi a hmêl en âiin mi biang biak a thiam a ni ang, West Bengal Chief Minister Mamta Bannerji (Didi) meuh pawh Serampore College ṭanpuina pe tùrin a thlêm thlu thei a; a lakah hian ‘suai’ eng emaw tak a awm a ni ang! Chu vàng chuan Serampore College-a Arts, Science & Commerce lam chuan a changtlun phah sawt a ni.

Chu bákah chuan Dr. Vànsânglùra chuan Serampore College inkaih­hruaina dàn lam a zir nasa a; a dinhmun ṭhat táwk lohzia a hmu chiang tawlh tawlh a. University Grant Commission (UGC) hnuaia awm ṭhin, chhawk a lo nih ták mai dànte chu a bih ngun hle a. Vawi tam tak UGC pawh a dàwr tawh a. Serampore College hi UGC hnuaiah College (University) dang ang bawka awmtîr leh hrâm dàn kawng a zawng ngar ngar a. A hlawhtling dâwn nge dâwn lo hriat a la ni rih lo!

Dr. Vànsânglûra chu December 2022 tàwp lam khân Aizâwlah Krismas hman pahin a lo chuang chhuak a. Chumi ṭum chuan Serampore College Theology Libbrary tih hmasâwnna tùrin campaign a rawn nei a ni ber a. Regency Hotel Conference Hall-a inhmuh khâwmnaah eng emaw rokhawlhna tak a awm vàng pawh a ni maithei a, mi sàwmte an lo kal ṭha lutuk lo a. Chuti chung chuan Serampore College, Theology Department Library tihchangtlunna tùra sum leh pâi thawh tâwk an awm nual a.

Tûnah huan Serampore College-in ngaihsak a ngaihna ber chu Theology Department Library tihchangtlun khu a ni. Library-ah lehkhabu an ngah tâwk lo a, an lehkhabu neihte pawh hlui tawh tak a ni a; a hlui tawh avànga keu ṭhat ngam loh, rawram tawh, a phêk tliak/ bung mai thei a ni hlawm. Tûnlâi chhanah lehkhabu chhuak thar ṭha tak tak a tam tawh a; chûngte chu Serampore College Theology Department Library atân lei theih a chákawm hle a ni. A tlêm berah a bul ṭan nân chêng nuai sàwm te chu nei thei hlauh se chuan Serampore College Theology Department Library chu a kãng deuh ãwk ngei ang. Chu chauh chu a táwk tihna a ni lo; kum tin lehkhabu chhuak thar a awm zêl a, thiamna tharin a hrin chhuah lehkhabute chu ban pháka a awm zêl a pawimawh tak zet a ni. Chuvàngin, Mizorama Kohhran lian ber pahnih Presbyterian Kohhran leh Baptist Kohhran mite zîngah phei chuan Serampore College Theology Department Library tihchangtlunna tùra sum leh pâi thawh thei awm se tih hi Principal beisei leh duhthusàm ber a ni a. Chutiang chu awm tak hlawm ang i maw?

Dr. Vànsânglùra ngaih pawimawh tak pakhat chu Mizoram Christian University din a ni. Serampore College dinhmun hi a dàn neuh neuh a zir chianna aṭang leh UGC a dàwrna aṭangin a hre chiang telh telh a; chu chuan Mizoram Christian University din ṭûl tihnaah a hruai lût ta a ni. Tûna Central-a BJP sawrkarin zirna lama NEP a kalpui dàn en phei hi chuan Serampore College Theology Department dinhmun hi chuti takin a him lo niin a ngâi a. Sâp ram ‘Charter’-a innghat, India sawrkarin a pawm zui ták mai kha a ni a. BJP sawrkar hian Serampore College inawp dàn kal hmang hi paih thlák duh se, nghîng lawih nghâl mai thei dinhmuna ding a ni.

Chuvàngin, Mizoramah hian Kohhran ṭangrualin emaw Christian University din hi tih mákmawh niin a lang a; chutiang University kan din chu Aizâwl Theological College leh Baptist Kohhran theological college AICS te pawh hi an inthlung lût (affiliate) ang a; an dinhmun a him deuh tawh záwk ang. Degree an inpêk te hi Mizoram Christian Universiy pêk a ni tawh ang a; a him tawh záwk bawk ang a. University pângngâi tak degree a nih tawh dâwn avàngin a hlu zâwk bawk ang! A nihna takah chuan tûna Serampore College (University) ti-a kan ziah luih hrãm hi UGC mit aṭang thlìr chuan a fuh vak lo; min chin pawr duh tak tak se, BJP sawrkar hnuaiah ngat phei chuan tla thûm dawt thei dinhmunah kan ding reng tawh a ni.

Hmânah MZU Vice Chancellor Prof. K.R.S. Sambasiva Rao nèna kan inkawm ṭuminin, “ATC hi MZU-a in-affiliate dàn a awm ang em?” tiin ka zâwt a. Ani chuan, “Rawn dîl rawh u,” a ti sam êt a. “MZU-ah hian Religious Studies Department (Theology telin) a hawn theih ang em?” tiin ka zâwt bawk a. Chu pawh chu, “Synod-in rawn dîl rawh se,” a ti leh mai bawk. Chû thil chu Pastor WhatsApp Group-ah ka vawrh darh a; mahse, member tam zâwkin an ûksãk vak lo a, a ngaihna an hre lêm lo bawk a; ṭhenkhat phei chuan MZU-a Theology zir an awm chuan Theological College hlutna tla hniam tùrah ngaiin buana hmâin an lo kherh deuh pawh a ni mahná!

MZU-ah hian Religious Studies Department awm sela, Theology subject-te hi zir ni ve sela. ATC leh AICS te hi MZU-ah hian in-affiliate ila, an zirlai chhuakte chu MZU-ah zirtîrtu an ni thei ang a, Pro Pastor nih ringawt tum lo hian an awm thei tùrah ka ngâi. Chû bákah chuan MZU Religious Department-a zir chhuakte chu Civil Services Examination (CSE) beiin All India Services - IAS, IPS, IFS leh Central Services hrang hrangah te lût ruih ruih sela, India ramah sawrkar sumin ‘missionary’ tam tak kan tîr a ni mai dâwn a ni. Hmâna Mizoran CM-in ‘missionary nuai khat tirh’ a sawi âi khân a hlâwkin awmzia a nei thûk zâwk daih ang!

Kan dàwn hi ti tãwi lutuk lo ila, Mizote hi India ramah a zâu thei ang berin inchap darh ila. State hrang hrang leh Central Sawrkarah Secretary te niin ‘policy maker’ zîngah tel thei ila, tih hi kan ka thlìr dàn tùr ni se. Chutiang atân chuan Mizoram Christian University hi din vat a ngâi a ni lo’m ni?