DUHÀM CHU CHÀNNA A NI!

Eizawnna chi hrang a tam hle a. Engte nge eizawnna thianghlim chu? Tûn hmâ chuan zirtîrtu hna hi eizawnna thianghlima ngaih a ni ṭhin a. Mi ṭhenkhat chuan fiamthûin, “Chalk bung bâk ei rûk tùr a awm lo,” an ti ṭhin. Pathian thû ka zir hmâin kum 6 vêl chu zirtîrtu hna ka thawk a; kohhrana rawngbàwlna ka luhchilh hnûah ni se, Pro Pastor-ah kum 3 ka awm tih loh kha chu ATC-ah zirtîrtû hna pension thleng rakin ka thawk leh a. A tui mi tân chuan zirtîrtu nih chu hna nuam tak a ni; kan thiam zâwng tak mai zirlâite kan han hrilh tluka thil nuam leh hlimawm kha a awm leh thei chuang kher lo ang. Mahni lam kan inbuatsaih sauh sauh a, a ṭhing ringa zirtîr kan duh si lo a; kan thiam belh zêl a, chu chu kan hlêp chu a ni ber mai. Thil dang erawh chu hlèp tùr a vâng kher mai!

Eizawnnaah hian mahni kan hláwk dâwn avânga mi dang nun khawih pawi thei tùr chi hi chu tih loh tawp a ṭha ber ang. Tûnlâiin Mizo ṭhalai zîngah eizawnna kawng hrang hrang bawh tâwk an tam an ti a; hemi kawnga inkawhhmuhna lam pawh ṭha tak tak a tam tawh àwm e. A enga pawh chu ni se, sum hmuhna a nih dâwn avànga duhtui lo taka eizawnna kawng eng pawh bawh huam huama tih bawrh bawrh chu thil dik leh ṭha ber a ni lo ang. Chawp leh chilhin mi dangah a chhe zâwngin nghawng nghâl lo mah se, nakinah eng tiangin nge mi nunah nghawng a neih ang tih chu chîk taka ngaihtuaha eizawnna kawng thianghlim zawh tùr a ni.

Mizoramah ‘khehpuam’ a lãr hle a; a hre thûk deuhten an han sawi tak tak chuan officer lian leh ram hruaitu Minister thleng pawha ‘khehpuam’ ti ni àwm taka sawi tùr an nei nual a. Keini ang, mi ningkhãwng hre tam pha ve vak lo chuan kan hre thûk ve lo a, sawi tùr kan hre ve lêm lo. A hria intiten an sawi ang zawng zawng hi a dik palh ang tih a hlauhawm rum rum ṭhin! Khehpuam-a sumdâwngte chuan mi nunna atâna thil pawi thlen thei sumdàwnna an kalpui tihna a ni a; drugs chi dang ṭha lo tak taka sumdàwnna nèn a danglam chuang lo. Mi nunna tichhe thei eizawnna tawh phawt chu kan malmák ngam tùr a ni.

Aizâwlah hian thil hre deuhten an sawi dàn chuan khehpuam avànga hausa thar thut, in hmun man to tak taka leia sa thar an tam an ti a. Mahni ba lam ni ve ta lo chu kan hre thûk ve lo leh bawk a, a hahdamthlák letling lawi a; a tihzia angreng hle bawk. A thãwm thangva ringawt hriat pawh hi thil nuam tak chu a ni lo. An sawi ang chutiang vênga kan awm ve pha lo pawh chu vànneihna a ni a; Pathian hnêna làwm thu sawina tham a ni.

Burma kuhva phurh puam pawh hi dàn anga kalpui theih a nih loh avàngin sumdàwnna hrisêl a ni lo. A ti luituten hlâwkpui eltiang mah se, India ram sawrkar khap a nih avàngin thil dik lo a ni hrim hrim a. A hláwkpuitute erawh chuan thiam an inchantîr ve ngei tho ang, ‘hnâr hnuaiah phatna a bo lo’ tih a ni miau a! India sawrkar khap ni loin, dàn ang taka kalpui theih ni se chuan sawisèl ngawt thû a chêng lo.

Heti taka Central sawrkar khap ni si, Mizoram sawrkar hian dàn ang taka khapna a kengkawh ṭha duh lo hi a mak angreng ngawt mai. Kuhva phurh puam inṭanna chu a lo rei thawkhat tawh pawh a ni mai thei a. Champhai leh Vairêngte lamah chuan kudam lianpui pui a lo ding thliah thluah tawh an ti a. Kudam lian pui pui an sak lâi aṭang khân sawrkar chuan chak takin khapna kha kalpuiin kudam sak pawh kha lo phal loh daih tawh tùr a ni záwk a. Tûn thlengin kuhva ro phurh rûk man táwk a la awm reng a; mi ṭhenkhatin an sawi ang deuh hian sawrkara mi liante hi a hláwkna têltu zîngah an tel ve ta mai emaw tih palh awl a ni.

Tûn hnâiah chûng kuhva kudamte chu sawrkarin kalh a tum tih thãwm a awm hnuhnawh leh ta bawk a. Kalh ni mai loin JCB nèna ṭhiah bawrh bawrh a hun tawh záwk a ni lo’m ni? Ram dangah chuan dànin a phal loh anga in sakte chu JCB-in an nawr thlu rawp rawp ngam zêl a; kan ramah chuan sawrkar hian eng mah hi a ti tak tak ngam lo a ni ber àwm e. India ram meuh pawh lo do ngam tawh hi a dãwih ru riau zâwk em ni ang le?

Eng vànga dãwih nge ni ta ang? A chhan ni deuh ber àwm chu ‘vote’ duh vàng a ni ang. Vote kan duhna hian thil ṭha pawh ti ngam lo khawpin min hruai ta mai emaw ni tih palh a awl ta. Kuhva kudamte pawh hi sawrkar chak tak leh huaisen tak chu nei ni ila, hmãnah hmãnah tawh khân JCB hmanga nawr thlûk vek tawh záwk àwm tak a ni.

Vote kan duhzia lanna pakhat chu Champhai leh Hnahlàn grape wine siam chungchângah khân a ni. Grape chîngtute lahin politician cheng an dek thiam angreng a. Party tin hruaitute chu grape wine siam phalna pêk hnial lohna lehkhaah hming an ziahtîr thei vek a. Khatianga grape wine siam phalna pêk hnial loa hming ziaktute kha ka ngaih sàn phah sawt chuang hauh lo! Kut hnathawkte duhsak vàng pawh a ni lêm lo a, vote duh vànga khatianga ti veka an ni ang. Kut hnathawkte hi kan duhsak a nih pawhin an thil siam chhuahin mipui nuna nghawng ṭha lo a neih theih dâwn leh dâwn loh ngaihtuah chian hmasak tùr a ni.

Hmân ni lawk khân ni tin chan­chinbûah mi pakhat chuan Mizoram sawrkarin Champhai leh Hnahlàn-a grape wine siam phalna chauh an pe kha a duh tâwk loh thu a rawn ziak a. Ani kha chuan thil dang dang aṭang pawha wine siam phalna pêk vek kha a duh dàn a ni. Ani ngaih dàn leh ka ngaih dàn chu chhim leh hmàr ang hlauh a ni! Isaian, “Ka ngaihtuahte hi i ngaihtuahte a ni si lo,” a tih ang kha a dik hle!

Mizoram sawrkarna chelh mêktu phei hi chu zu zawrh tihtàwp intiam avànga thlan tlin kha an ni deuh ber a. Zu an khap ta chêng a, ruihpui tham grape wine siam an phalsak ta mai kha an thu tiam an bawh chhia tihna a ni. Inthlan lo awm tùrah pawh hian rin ngam an ni dâwn em ni? Mahni thutiama ding zo lo chu engtia ngaih tùr nge ni ang le?

Mizote hian sum hi kan duh khawp a; kan duh dàn hi a uchuak angreng hle. Khawi lâiah emaw, project eng emaw han siam dâwn se, compensation lák tam dàn tùr ringawt kan ngaihtuah a. Compensation avànga hausa ta pawh hi an tam hle ni àwm tak a ni. Kan ram hnuk khawih thei project ṭhenkhat phei chu compensation phût sàn luat avànga tihpuitlin theih lawk loh a awm nual a ni ang. Chûng zînga pakhat, tlâi khawhnûa rawn àwi nun leh ták hrãm chu Tuirial hydel projcet hi a ni.

Mi tam tak chu sum hian min bual ã zo tawh a; sum kan âtchilh a, kan thluaka sum lût hian bû a khuar nghet tawh a, kan dah kiang thei tawh lo a, min ei chhe ta a nih hi! Kan duhãmna hian chin táwk a nei lo a ni. MLA-te pawh hi an biala mite tute maw contract hna thawh tùr an buaipuina lamah a hláwk záwkah an ṭang ta mai emaw tih theih tùrin tháwk khat lai khân boruak a awm laih tawh kha. Contract-a inhnamhnawih lo ngam Minister leh MLA ni hlawm teh se!

Bible-ah hian duhàmna avànga tuar mi pahnih chanchin ngaihnawm lo tak kan hmu. Pakhat chu Thuthlung Hluia mi Gehazia a ni a; zàwlnei Elisa chhiahhlawh a ni. Suria sipai hotu lal Naamana kha Elisa hrilh anga Jordan luia a va inchiah khân a phâr a lo dam ta a, Elisa kha làwmman pêk a tum a; Elisa erawh chuan a la duh lo. Gehazia khân Elisa hriat lohin Naamana kha a ûm zui a; dâwt va hrilhin tangkarua talent 2 leh thawmhnâw inthlákna tùr pahnih a va lâksak a. Tangkarua talent 2 chu kg 60 chuang daiha rit a ni a, mi 2 a phurhtîr a nih kha. Gehazia thil tih chu Elisan a lo hre khiau si! Gehezia duhàmna thil tih dik lo tak avàng chuan amah chauh ni loin a thlahte thlengin Naamana phâr ang chu an kâi ta hlauh záwk a (2 Lalte 5.27). A duhàmna rah chu a râpthlák hle mai!

Mi duhãm dang kan hmuh chu Thuthlung Thara mi Anania leh Saphiri te nupa kha an ni. Ringtu hmasate kha mi rethei tê tê an ni a; an thil neih an thawh khâwm a, an inpeizàwn tlâng hrãm hrãm a. Mi ṭhenkhatin an ram hralhin a man chu Tirhkohte ke bulah an rawn dah a; an châkkhãi daih táwk ṭheuhin an sem ṭhin. Anania leh Saphiri te nupa pawhin an ram an hralh a; a man zêp rû ṭhenin a bâk chu Tirhkohte ke bulah an rawn dah ve a. Peteran a lo hre ru khiau mai si! An duhãmna avàng chuan Peteran a lo hãu hlum ta a nih kha (Tirh 5.1-10).

Bible-ah chuan, “Tangka sum ngainat hi sual tinrêng bul a ni,” ti a ni a (1 Tim 6.10). “Mi duhâm chu milem betu a ni,” tih a ni bawk a (Eph 5.5). Isaia chuan, “Mi duhàm chuan ngaih sàn a hlawh lo ang, mi duhãm chu khawlo tak a ni,” a ti bawk (Isa 32.5,7). Mi duhãm - tangka sum ngainat luat avànga milem bia leh thlarau lam nun duhawm chân ta mai hi Mizo zîngah eng zât tak awm ang i maw?