RAM KA THLIR VE A!

Pathian thû kan sawi hian hmànlái thu ziak Bible-a mi, kum 2000 kal tawh piah lama mi kan thlang chhuak a; tichuan kan tûnlái nun nèn kan hmeh bel ṭhin. Chutiang bawk chuan ram ka thlîr hi chuan Isua pian hmá, kum BC zabi 8-na láia Israel ram dinhmun kha ka va thlîr teh daih a!

Khatih lái khán Israel rama zàwlnei pakhat chu Amosa a ni a. Amosa chu mi ropui fapa a ni lo a; lehkha thiam sáng lah a ni hek lo! A lo chawr chhuahna khua pawh Bethlehem chhim chhak lam khaw te reuh tê Tekoa ve mai kha a ni a. A eizawnna phei chu mi tam tak hmuhsit chî, mipui nâwlpui páwl pha loa ngaih beràm vèn a ni a; chu chauh chu ni loin mi retheite chauhin an ei ṭhin, theipui chi khat sycamore fig rah vèn chu a thawk tel bawk.

Amosa hunah khán Israel ram chu a rálmuan lái tak a ni a; Solomona hun tih lohah chuan khatiang taka ràlmuan hun kha an la tawng ngái lo. Israel chheh vêl, chhak leh thlangah hmélma ram hlauhawm awm loh lái a ni a. Chutiang taka ram rálmuan lái a nih avàng chuan sumdàwnna pawh a kal tluang a; ramin a hausak phah a, mi hausa thar an tam nangiang rêng a ni. An sumdàwnna kha khehpuam leh kuhva phurh puam smuggling thil erawh a ni ve êm lo ang chu maw!

Mi hausate chuan in ropui tak tak an sà a. Tûnláia kan rama mi hausaten khaw páwna thlâm changkãng tak tak an nei thliah thluah ang mai hian ‘thlasik in’ leh ‘nipui in’ an nei hrang thliah thluah a. Saingho-a chei màwi in an sà a, saingho-a siam khumah an mû a, maimaw puan ṭha chi lukham an kham a; nawmchenna lamah an kal nasa hle bawk.

Chutiang tak chuan mi hausaten chu inchhek arbâwm thei mah se, mi hnuaihnung zâwkte dinhmun erawh chu a chàu hle thung si! Ram hausakna chu a insem rual ṭha lo a; hausate an vawk lal lèn láiin mi retheite dinhmun chhiat dàn erawh chu sawiin a siak lo a, meialh en dinhmunah an ding thung a ni. Inpáwngnèkna leh tharum thawhna nèn mi hausaten mi retheite thil neih an chhuhsak a; mi rethei lu chunga vaivut tak ngial pawh an ît a; pachhiate chu pheikhawk bun khat tluk leka tlâwmin an lei vêl ṭhin a ni!

Khatiang kárah khân mi hausa leh mi lian nupuite chu a che uchuakah an ṭang nasa hle a. An pasalte chu thil dik lo ti tùrin an tur hmanhmawh a. Paho intihhlimna ang chu tih ve zêl duhin mi rethei záwkte thil neih chhun chhuhsak tùrin an pasalte an tur a; corruption tihtîrtu ah an ṭang a. Samaria nuhote chu Basan ram bâwng kawlh nèn tehkhin an ni hial!

Sumdàwnna lamah pawh dik lo taka thil tih a tam êm êm a; bûkna epha an tizâng a, sekel an tirit thung a; an buh hralhte chu a sî nèn an chawhpawlh a. Chutianga an tih chuan a tuartu tam záwk chu mi retheite bawk an ni. Rorèlna hmunah pawh dik lohnain bû a khuar thûk hle a, rorèlnaah thu tlûkna dik beisei tùr a awm lo. Dik taka thu sawitu apiang an hua a, rorêltu dik awm chhun pawh an làwm chuang lo. Mi retheite phei chuan an chan tùr ngei ngei dikna an dawng pha lo. Ṭhatna an hua a, sualna an làwm thung a. Thamna pe duh lote chan chu thiam loh chan a ni mai! Chutiang tak chu an dinhmun a nih avàng chuan Amosa chu, “Rorèlna dik chu lui angin luang sela, dikna chu luipui kang ngâi lo angin luang rawh se,” tiin a âu lawm lawm mai a ni!

Sakhaw nun lam pawh eng ruãi a ni lo. An sakhaw mi êm êm tho a, an thãwm pawh a na hle ṭhin. Pathianin, “Nangni chauh hi khawvêla chhûngkua zawng zawnga ka hriat in ni,” a ti a nih kha. Thuthlung Hluia ‘hria’ tih hi nupa inneihna anga inhriatna thûk sawina a ni a; Israel-te chu Pathian mo an ni. Mahse Israel chuan a pasal Pathian chu a uirèsan si; hnam dang pathian Baal, Astorethi, Sakuth leh Kaiwan te an biaksan ta daih a! An sakhaw thilah an pung khâwm ṭha thei hle a; sakhaw thil avànga zin veivah lah a tam nangiang bawk a. Bethel leh Gilgal te chu an tlawh chik dup a. Pathian hnêna thil pêk te, kûtni vàngthla hman pawh ṭhulh ahnehin an uar zaw hlei hlei a; an thãwm pawh a ṭha hle.

An sakhaw mîna (spirituality) chuan an nungchang a hruai ṭha chuang lo a; Pathian biak dàn dik an ngaina lo a, nuam an tih zâwng ang apianga Pathian biak an duh záwk a. An sakhaw mîna chu an mihringpuite chungah a lang chhuak lo. Pá leh a fapain nula pakhat an inzen ṭâwm a; Pathian biakna hmun maichàmah te chuan ‘nawhchizuar thianghlim’ an tihte nèn nuam an chèn ṭhin záwk a ni. Sakhua avànga inserh hrang Nazarith mite chu uain an tulh lui a; zàwlneite chu thu hril an khap a. Thuhriltu dik chu an haw zâwk a; Amosa ngei pawh Bethel khaw puithiam Amazia chuan, “Bethel-ah thû hril tawh suh,” tiin Judai rama tlân hãwng tùrin a hrilh a nih kha!

Tûnláia kan ram dinhmun leh kum BC zabi 8-na huna Israel ram dinhmun khân inanna tak a nei lo’ng mâw? Kan ram pawh a rálmuang êm êm a; India rama state rálmuang berah kan inchhâl hial a nih hi. Kan ramah mi hausa leh mi rethei dinhmun a inthlàu tawlh tawlh a; mi retheite chu an bet tlawk tlawk ta mai a ni.

Mi hausate chuan in hmun lo ram an ngah hle a; luipui dung leh kawngpui dung ram ṭha zawng zawng hi mi hausa ram a ni ta mai emaw tih tùr a ni ta! Mi hausate thlâm changkãng ang in nei pha lo kan va tam ta êm! Mi hausaten an neih keh an chèn a; an in leh lo thuamna ang hi khawvêl ram dangah pawh a tam bîk lo hial ang tih tùr a ni ta! Israel rama sainghoa chei màwi in leh an saingho khumte kha chu nêp tê záwk a ni ang.

Sumdàwnna lam kan thlìr pawhin kan tih dàn hi chhuan tlák a ni lo. Thlài hnah ilo zawrhnaahte hian mâwi taka têl leh fùn, a chhûngrila a ṭha lo phùm rûk a awm ṭhin a; chu vàng chuan anhnah têl leite pawh hi fîmkhur a ngâi hle. Thil eng emaw thlen avàngin thil man a to a; boruak pângngâi a nih hunah chuan thil man kha tlâwm leh mai àwm tak, a tlâwm thei dèr sî lo a; a to zui zêl záwkte hi mi rethei záwkte tân chuan tuar hrehawm tak a ni.

Kan sakhaw mîna pawh a nêp lo hle. Mizote hi khawvêla Pathian thu sawi hnem ber leh piangthar tam ber kan ni hial ang; kan khawilo nihna hmun tinrêngah hian Pathian thu sawi hriat tùr a awm deuh zêl a, office leh sumdàwnna hmunah pawh a dang chuang lo. Hmun thianghlim siamte hi kan uar êm êm a; kan nun erawh chuan a thianghlim phah chuang si lo. Krâws phun mai kan uar êm êm a, kawngpui dung khawi khawiah emaw hian krâws a ding fer fur tawh a; krâws pûa Isua zui erawh chu kan peih dèr si lo. Khawi lái sawntlung pãwng emaw ei khuar dûk khawpin kan thlarau mî a; kan nun erawh chu Pathian thutakin a ei khuar ve si lo!‘Bethel’ tih lah hi kan sawi phut dup a; “Bethel-ah lo kal ula, bawh chhe rawh u,” tih ang hlauh kan ni zâwk si! Bethel chu ‘Pathian in’ tihna a nih ang takin kan nunah Pathian chènna hmuh tùr a awm si lo!

Pathian thu dik sawitute pawh kan haw ta zêl a; thu sawina hmun tùr te kan intuksak titih ta hial a. Pathian thu sawina hmun leh hmun lo thliar kan tum a. Pathian thu dik hi chu tirhkoh Paula lo sawi ang khân hun remchâng leh hmun remchâng apiangah puan chhuah tùr a ni zâwk. “Chutah chuan sawi suh, chutah chuan sawi zâwk rawh,” intih ngawtna tùr chî a ni lo. Israel rama zàwlneite pulpit kha a zâu asin! Puithiam Amazia pawh khân zàwlnei Amosa kha, “Judai ramah tlãn bo rawh,” ti mah se, a tlãn bo ta tih kan hre lo; Amazia khân Amosa thu sawina hmun kha a tuksak theih chî a ni lo bur! Amosa pulpit chu Israel ram pum pui kha a ni záwk!

Rorèlna hmun (court) te hlei hlei hi mi hausa leh mi rethei inthlauh zualna hmun a ni àwm e. Ram hruaitu hausaten thiam loh an chan hleih theih loh lâiin mi rethei záwkte erawh chuan thiam an chang hlei thei lo a nih ber hi. Tûn hnãiah tak hi chuan rorêltu pakhat huaisen deuh leh thu dik ṭan ngam kan nei niin a lang a; a lakah hian mipuiin beisei sâng tak kan nei thei ang. Hetiang rorêltu huaisen, thudik ṭan tlat ngam hi kan ram hian a mamawh tak chu a ni. Ram hruaitu Minister/MLA emaw, officer lian emaw, mi hausa emaw pawh ni raw sek sek, an dik lohnaah chuan thiam loh chantîr ngam rorêltu dik leh huaisen kan mamawh tak zet a ni.

Nunna hmangaih duh leh

Ni ṭhate hmuh duh chuan,

Sual lakah a lei vêng ṭa sela,

A hmùi pawh ngamthlèmna

Thû sawi lo tùrin,

Vêng ṭha rawh se.

Sual hawisanin,

Thil ṭha ti rawh se,

Remna zawngin,

Ûm zêl rawh se. (1 Petera 3.10–11)