ATC HMUN THAR LUAH ṬAN LÂI KHA!

Nimin piah Ningani (March 23) khân ATC-a BD III zirlâite class pakhat la tùrin Rev. Rosiamliana Tochawngin min sawm a; ka zirtîr tùr chu ‘Kohhran Ṭawngkam’ tih a ni deuh ber a. Dár 11:20 aṭanga class ṭanin dâr 12-ah chuan dâr a ri leh ta mai si; a sawi zawh theih lohnain min nang a ni ta ber!

ATC khi tlawh zauh châng nei mah ila, nimin piaha ka tlawh ṭum chuan kei tak ngial pawh ka lung a lêng ve deuh tlat mai a. Lenglèn hi pà lo hlein hre mah ila, a lèn laklawh tawh chuan dan rual a ni lo! Kum 2008 January 1 aṭang khân ATC aṭangin ka pension a; tûnah chuan kum 16 dâwn lâi a lo ni ta mai. Nimin piahah chuan ATC hmun thar kan luah tirh lâi kha rilruin a chhui kîr a; rin âiin ngaihtuah a thui duh hle. Kum 1995 June thlaa ATC-a kan luh chhoh hlim kha chuan kum 50 ka la kái lo a, hrisèlna a la ziaawm deuh a; ka kawng kal pawh a uih zâwn ang deuh vut vuta chaka kal ṭhin ka ni!

ATC hmun thara insuan tùra kan buaipui ber kha chu Library lehkhabu a ni. A lo tam tham a, uluk takin awmze nei tak bawk siin kan têl a. Zirlai kut rual ta na ná ná nèn erawh chuan insuan chu huphurh ang áiin a lo awlsam phian a. ATC bungraw dang eng eng nge kan lák chhoh ang tih ngaihtuah tùr a tam hle. Lák tlák tawh phawt chu kan lák mai loh chuan hmun tharah hman tùr kan duh tho si; kan inrût fãi angreng khawp mai.

ATC hmun thara pèm kha thil namai lo tak a ni. Thil réng réng peih fel loh a la nih avàngin buaipui fé a ngâi vek mai. Khawi inah pawh tui luan ṭhat theihna pipe a awm lo, bual inah ni se, tui a tling pem pum zêl a; thil silna sink-ah lah chuti bawk. Kan inchîm lí pum zêl a ni mai. Tui semna tùrin connection a la awm lo a. Hostel bul Library pan chhohna step sîrah tuizém pui aṭanga lui lákna point pakhat a awm a; chuta mi chu zîng tin zirlâite thawh hmáin ka châwi ṭhin.

Zànah electric kan han chhi êng a, thláwk thei zawng zawng hian rawn bawm an tum a; tukverh leh kawngka hawn ngam a ni lo. Centenary Building-te khi library awmna a la nih avàngin tihèn loh theih a ni si lo a, a tûkah chuan phéngphehlep chi hrang hrang hi an bawk ṭhuap mai a. A bang vár ṭha tak pawh chu rei lo tê-ah phéngphehlep vàngin a hàng dum zo ta a ni. Khatih láia phéngphehlep kha lian pui pui, kháp hnih kháp thum dáwn lâi leh tê reuh tê tê chu tual an léng za a ni ber mai!

Fùr khawchhiat zual lâia insawn kan ni a. DDK hnuai khàm phei kawng saw zànah a lo min ve leh ringawt ṭhin a. Khatih lâi khân keini faculty member awm ve pathum khân ‘whistle’ kan kawl ṭheuh a. Zànah pawh rikrum thil thleng se, ham rîk chuan a rîkna lam apiang pan tùr kan ti a. Zîngah hian ‘whistle’ ka han ham ṭhat ṭhat tawh chuan khàm pheiah lei a min tihna a ni a. Bus-in kan inphur phei a, lei min paihin kan buai thei hle. Lung lian deuh lum tùr a awm erawh chuan kan hlim phah hle thung a. Synod Moderator ni ta Rev. Lalrinmâwia te kha lung lum làwm táwk an la ni!

Inbiak pawhna lam mawlh a la harsa mai. Telephone pahnih emaw a awm ve a; mahse khàm pheiah a hrui hi mi sualin an lo ru bo leh daih ṭhin a. Tùnlâi angin ‘mobile phone’ la awm hek lo le, buai chák chák tak kan ni. Khatih lâia Durtláng telephone exchange-a an hotupa Das-a nèn phei kha chuan kan inbauh zing hle. Khàm pheiah sáwn telephone hrui hi vawi 7 min rûksak hman a. Vawi khat phei chu ban kár 6 zeta sei an rû a; chumi ṭum chuan telephone hotute pawhin tih ngaihna vak an hre lo. Mahse a hrui kuangbáng awm ang ang zawm khâwmin min rawn siamsak leh hrám tùra kan ṭahawh hnû chuan min rawn siam ṭhatsak leh ta nge nge a.

Electric pawhin duh thû a sãm lo hle. Tûn hmá chuan VIP Line (specal service line) a nei ve ṭhin a; mahse eng tik lâi aṭang emaw khán min hlihsak daih pek a! Kan ‘tactic’ pakhat chu Independent Day leh Republic Day-ah hian sawrkar lama kan ṭhiante khuallianah kan sâwm ṭhin a; thingpui in pahin kan harsatnate kan hrilh a. Minister emaw, Officer lian emawte chuan an theih ang angin min pui ṭhin. ‘Street Light’ hi Hrángthanga Colney min tumsak a ni a; a lo kal ṭum chuan DIC General Manager Ngunchungan puan ṭhui kháwl leh mistiri bungrua min pe bawk. ‘Electric VIP line’ hi B. Lalrinliana (CE, P&E) min tihsak a ni a. Kawng ‘black-top’ hi Ramhluna Khiangte (E-in-C) min tihsak a ni. Cable TV pawh hi Zosiama Pachuau (Education Minister) min tihsak a ni bawk.

ATC hian hmun hlui Mission Vêngthlanga kan la awm lai khán Bus kan nei hman a. ATC Bus tûr a lo thlen chuan ATC kawtah kan han en ṭhin a, a kháwl ṭhat leh ṭhat loh kan hre pha lo. Kan enna ber chu thîr hmuh theih kha ‘a tlê em?’ tih a ni mai! Acting Principal Rev. C. Rosiama hoa ngun taka kan en hnû chuan kan Bus tùra lo thleng chu duh angin a ‘tle’ kim lo a, kan hnâwl ta a ni! A hnûah ‘Mitsubishi Bus’ a lo thleng ve thung a, ‘company’ chhuak ‘body’ sak ngat a ni bawk a; a nalh veng vawng hle mai. A tle thei tùr lâi ni àwma kan ngaih zawng zawng kan han en chuan kan duh angin a tle ṭha vek bawk a, kan pawm ta a ni. ATC Bus hmasa ber kha chu nalh tak a ni a; a hmél lah chu a ‘pa’ ru riau lawi bawk a. Kan hralh hnu khán a leituten Churachandpur-ah an han kalpui a, kan zirlai pakhat Hoinu Vaiphei khân a lo hmu a, a ngái lutuk a, “Ka mittui a tla hial,” a ti! Ṭahpui tham Bus a nih chu!

Synod Executve Committee (SEC) khân ‘ATC Bus kawng’ tùr a ruahman a. Zîngah ATC hmun thar aṭangin Kulikàwnah, Kulikàwn aṭangin Mission Véngthlangah tlàn ṭhin tùra tih a ni. Tlai lam trip hmasa chuan Kulikàwn a thleng ang a, a lo kîr leh chu ATC-ah lo tlangin trip hnuhnung ber erawh chu Mission Vêngthlanga chhuk tùr a ni. ATC aṭangin ka fanu chauh St.Paul’s School-a kal a nih rih si avàngin khatih lâia ‘driver’ ṭawng duh ve tak khán Synod Office vélah, “Revd Chuauṭhuama fanu hruaiin Kulikàwnah kan kal reng mai,” tiin fiamthu changkãng lo tak a lo thawh ṭhin a. Kei Pachuau sual thinin a tuar bík lo a, Kulikàwn thlenga ATC Bus kal chu SEC thû hmu loin ka titàwp ve tawp mai a ni!

ATC hmun tharah khán fûr chhiat zual lâia insawn kan ni bawk a. Zàna thlî a han tleh tak tak mai chu a thãwm chu sái tiat tiat hian a lo thawk a; electric hrui a zui a, a kîu vung vung mai ṭhin a; mi dâwihzep tán phei chuan hlauhawm tham a tling. Khatih lái kha chuan ATC khi tûn angin a la ngâw lo a, a kawlh deuh vul mai si a, thli tleh thâwm kha a na zual bîk pawh a ni mahná!

Mihring duh dàn inchen lo tak tak han awm khâwm ta chu khawsa mãwl tak tak pawh awm theih tak a ni. Chhûngkaw ṭhenkhatin chêpa leh sava awh nán thang an lo kam thùl; inzilhna tùr a tam thei hle. Lût chho tìr kan nih avàngin mahni kut zála thil tih mai chákna thlarauin hna a thawk nasa bawk a. Mahni duhna hmuna âr in lo sa ta mai an awm bawk a; kan han inṭhiahtîr lâi leh rih ṭhin. Khatih lâia kan Principal ṭawngkam pakhat, “Khawsak ho kan la zir mêk zêl a ni,” a tih kha a lo dik khawp mai.

Zirlai tân pawh ‘discipline’ hnuaia awm thiam a har a ni ang, zànah mahni pindan chhuahsana ‘driver’ inah emaw, ‘chowkidar’ inah emaw thingpui in hrãm tum tâwk an awm ṭhin a; Pastor zir lehte kha hemi kawngah hian a ngampa zual an ni! Torch light lianpui nèn ka lo chãng ta ṭhin si; tûn hnûah hian fiamthu thawh nán min hmang nasa thei hle. Vawi khat chu zirlai pakhat ‘ventilation’-ah chhuakin a léng rû a, zîngah a kawngka tala dangin ka va kalh thuah kha! Lèn rûk chákna thlarau a nei lian hle a ni ang! Pastor chu a nih ve ták tho kha!

Nupui nei rawn zirte kha kár khat danah ‘weekend’ in lama hman kan phalsak a; Pathianni tlâia lo kìr leh tùr a ni. Ṭhenkhat chuan hun an rawn bawh pelh ta ṭhin a; an nupuite pawh a na deuh pawh a ni ang. Zirlai pakhat chu hàw hunah a lo hàw hman loh avàngin tala dangin a kawngka ka lo kalh thuahsak a. A lo hàw chuan ka hawnsak duh si lo a, “BD zir hi ka tlin ngang lo a ni e, ka báng mai ang,” a tih tâkah chuan SB Secretary kha a kawngka hawnsak tùrin ka tîr ta chauh a ni!

Mihring hi awmna a fàl hi chuan hmuh chin chin hi kan lo inhmu máwi chawp a ni mahná! Kan ṭhenawm Hermon Children’s Home naupangte zîngah nula ṭantîrte pawh an lo awm ve nual tawh a; zirlai ṭhenkhat nèna lo inhnìm hnãi deuh pawh an awm ve hial a. Hermon Children’s Home nu leh pate nèn ṭang tlângin pawh ṭhen ták pawh kan neih kha!

Kan awm chho tìr kha tlâiah zirlai ṭhenkhat Leitanah mamawh lam pahin an va léng phei ṭhin a; khatia ATC bupui kan han chho ta kha Leitan mite pawh khán mi lo la làwm thiam vak lo a ni maithei, ‘Théuléu College naupang’ lo ti táwk an awm a ni àwm e!

Kan chho tîr kha Pathianni-ah Leitan Kohhranah kan va inkhâwm a; a hlat deuh avàngin ATC Bus-in kan inthiar a, mi pakhatin Rs 1 zêl Bus chuan man ah kan châwi ṭhin. Man châwi loa ATC Bus-a chuan kha kan ngam ngang lo a; Synod lakah kan inthlahrung a ni ber mai! Tûnah erawh chuan ATC-ah lîr thei nei apui an tam ta a; kan hmànlâi nun kha chu an hre pha tawh hlawm lo. Tûnah chuan ATC-a awm chu ‘awm vawkpa sa’ a ni ber tawh e!

ATC hmun thara kan chhoh hlim kha chuan hawina lam apiang a kawlh vung vek mai a. Keini chuan thing rawng kâi tawh phawt chu kan zuah vek a; June thlaah thing kan phun belh ṭeuh ṭhin bawk a. Thâwk khat lâi phei kha chuan Forest Department-a Paryavaran Vahini (Ecological Brigade) nèn ṭang dùnin kawngpui chhak khi kan enkawl a; Students Body-in an sàm fài manah Paryavaran Vahini chuan kum khatah Rs 3,000 a pe a ni. Kum khat phei kha chu ATC khân Mizorama ngaw humhalh ṭha ber certificate kan dawng nghê nghê a ni.

Vawi khat chu Mizoram Lârsâp Ved Prakash Marwah (IPS pachal) kha Pathianni-in ATC-ah a lo lêng chho a. Gate vêngtu, hostel chaw chhûm Murmu-a khân a luh a phal tlat lo mai a. Mi dangin Lârsâp a nih kha an tih pawhin, “Theih loh! Principal-in phal lo!” a ti bur mai. Principal an han hrilh a; Principal-in Lârsâp chu luh phal tùra a zuk hrilh hnûah chauh a luhtîr a ni. Pui ve tak chu kan ni! Khângte kha hmânlâi a chang ta si!