KA BIRTH-DAY KA HMAN DÀN!

April 1 hi ka birthday phuah chawp a ni! Kum 1947 kàngvár láia leipuia ka nû thlài chi thlák zo hãwngin chawhnu thlang hera a hrin ve mai kha ka ni a! A nihna takah chuan March thla chawhma lama piang ka ni ang; HSLC exam form-ah ‘April 1’ ti ve ta mai kha ka ni! Ka naupan lái atâ, thingtláng naupang mãwl tih takah birthday lawm tih angreng hi ka nei ve ngâi lo. Tûna social media te hman uar a lo nih tákah hian birthday duhsakna thu thawn hi ka dawng ve zeuh zeuh a; birthday thil pék dawn erawh chu vàna rah ang a ni! Kum sàwm lái kal tawhah khán Mission Vêng mipa tleirãwl pakhat erawh chuan, “I lehkha ziah nân,” tiin Parker Ball Point Pen min rawn thawh ve teh tlat a, ka lãwm hle! Social media aṭanga rawn thawn ‘birthday cake’ lem hi chu dawn ve châng a awm leh phauh ṭhin a; a tak erawh ei tùr awm si lo!

Kum 76 chu ka lo pumhlûm ta reng mai! March 31, 2023 (Zirtàwpni) kha kum 76 ka hmanna ni hnuhnung ber ang a ni! Zànah chuan Maundy Thursday zànah Sakramen ka ṭheh ve dâwn avàngin ka thu sawi tùr ka ngaihtuah láwk a. Lehkhabu pathum, H.V. Morton-a ziah, ‘In the Steps of the Master’ te, John Wilkinson-a ziah ‘Jesusalem as Jesus Knew It’ leh Fulton Sheen-a ziah, ‘Life of Christ’ te chu ka bih thuak thuak a. Ka rilru chu vawi eng emaw zât ka lo tlawh tawh Gethsemane huanah a lêng lût a. Kum AD 30, April 6, Ningani zàna Gethsemane huana Isua chunga thil thleng kha ka zuk mitthlà kual vêl a. Lung a léng hle mai! A zirtîr pathum—Petera, Jakoba leh Johana hnénah, “Hetah hian lo awm u la, min menpui rawh u,” a tih lái kha ka mitthlà a. Isua khân khawvél natna a phur a, menpui a ngái a ni tih chu ka suangtuah dàn a ni.

Zàn dár 12 ka lo meng thleng ta rawk mai a; dár 12:10-ah chuan, “Kum 76 ka pumhlûm ta, mu tawh teh ang,” tiin mut zâi ka rél ta a. Mut hmunah pawh chuan muhìl hlei thei loin rei fê chu Gethsemane huanah hlîr ka léng lût a; Bethani-a Lazara te in chu ka tlawh ve leh zauh ṭhin bawk a. Jerusalem tlángdung thlangta záwk chhim tàwp lam, tûnlâia Zion tlâng lama ‘pindan chungnung’ an tih pawh tlawh zauh cháng ka nei. Ka rilru pui berah erawh chuan khawvêl natna phurtu Isua menpui chu a riãk ber a ni! Eng emawti ti chuan ka lo muhìl ta a ni ang, ka han harh leh meuh chuan zîng lam dár 4:14 (AM) a ni.

April 1, 2023 (Inrinni), kum 76 ka tlin famkim chianna anga ka ngaih a ni. Ka zîng tho dáikal zo chu ka lehkha ziahna pindanah ka lût a, ka computer ka tinung a. Vànglaini-a ka thu ziah ‘Tûm Káu Ni’ tih chu facebook-ah dahin WhatsApp Group ṭhenkhatah leh mi mal ka thawn ṭhinah chuan ka thawn kual fel ta vek a. Thingpui ka in a, Cookie Jar chhang thãwp lép khat ka hmeh a. Dâr 6 a lo ri dáwn ta mai a; Chanmari-a bazar tùrin ka chhuak ta a ni.

Tûkin chu ni dang angin kêin ka phei peih tlat lo! Birthday phuah chawp nî a nih avànga pangchang thar erawh ka ni lo; tûnlái chu nawm loh rûkna riau ka neih vàng záwk a ni. Lalbiakliana petrol pump kawtah taxi a lo awm si lo! Vànneih asiamin City Bus a lo tlân hlauh mai a, chutah chuan ka per kái thuai a! Conductor-in chuan man a rawn khawn a, ka savun ipte ah chu ka han dap a, pawisa nãwi chu Rs 5 thîr leh Rs 2 thîr chauh a lo awm a. Inthlahrung deuh takin Bus conductor hnênah chuan, “Hei chéng sarih chiah ka nei a, Chanmari thleng a daih thei mai em?” zãm rilru pu deuh chungin ka han ti a. Ani erawh chuan, “A daih lo, chéng sàwm a ngái,” tiin Rs 7 chu min pe lét a. Ka iptê aṭang chuan Rs 200 note ka phawrh a, conductor chu ka pe a; ani chuan Rs 190 min rawn pe lét a!

Aizáwlah hian City Bus hi ka vah vélna ber a ni a. Bus Conductor ṭhenkhat chuan, “Kan bus-a i rawn chuang ve hi kan lãwm, chuan man pék a ngái lo,” min tih cháng a awm a. A cháng chuan a man pék tuma pawisa ka lo lek chhuah chu min láksak duh loin ngâwi rengin min kal pèl ringawt a! Conductor ṭhenkhat chu ka bulah lo ṭhûin min selfie-pui a, “Kha kha chuan man a ni mai,” nui chunga tiin min kalsan leh mai a. Nuam lo tih cháng ka ngah mai! Mahse, mi ṭhatna zár ka zo a ni miau si a; chuan man pék luih theih an ni hauh si lo. April Fool, ka pian champhaphák tûka ka chuanna ber erawh kha chuan Rs 7 a pawm thei lo! Ka dem hran lo; Rs 7 chuan daih miau hek lo le! Keia pawh khân a tìrah khân Rs 200 note kha pe làw làw mai záwk tùr ka ni asin maw le; beisei loh tùr ka beisei kha ka thiam loh a ni!

Chanmari-a ka bazar chhûng a rei lo. Tûkin chu maitê ka lei ngam thlãwt lo; chheh khat, tlêm tê chu Isua man lét ngá zet a ni tlat mai a! Ka thil lei zîngah pawh dhania leh saisû tih loh kha chu Isua man áia chéng sawm hniha tam záwk vek zuk nia! Ka thil leina mi ṭhenkhat chu, “In thil zawrh hi Isua man áiin a tam vek mai a!” tiin ka fiam hlawm a; an nui ve mai mai bawk a!

In ka thlen leh hnû chuan ka insiam leh a, Upper Bazar, Civil Hospital hnuai, City Bus stand chhim lam, lung rem thar bula vái lu mét panin ka chhuak leh ta a. Mizo lu méttute hi lu mehtîr duh mah i la, an inhawng tlãi hlawm si; zîngah pan hleih theih an ni lo tlat! Sawláia vái lu mét saw a inhawng hmá deuh ber a, dár 6 vêlah a inhawng hman ṭhin a, chû vànga pan chu ka ni a; mahse a lo la inhawng hman lo ve tlat! Bazar Bûngkàwn chhim lama vái lu mét chu ka pan a; ani chu a lo inhawng tawh a, meh tùr nei loin a lo ṭhû ngâwi ràn a! Ka lu meh zawh chuan dár 7 a pèl hret a; Dàwrpui West kawng chhuka ar sa ka lei ṭhinna chu ka pan a, ar sa chu ka zuk lei a. Upper Bazar-a City Bus Stand chu ka pan chho ta a ni.

Ka kâwng ná hmehtír tùrin Châltlânga Robert Haliday chu ka pan ta a ni. Nikum November thla tàwp lama BSI Building thar kawta ka tlûk khân ka khûp ding lam, chhûng lam ka sawh a, a ná hi reh hlei thei tlat lo a; zàn mut hmunah te pawh hian a na veng veng reng mai a. March 27, 2023-a Màmit aṭanga ka zin hãwng lam kha ka kâwng a na deuh tlat mai bawk a; chu vàng chuan Robert-a han inhmehtîr ka duh a ni. Hun eng emaw chen ka nghah hnûin City Bus a lo thleng hlawl a, ka lût vat a, kawngka bul, tlar hmasa berah chuan ka mal ṭhut ta ràn a. Bus Conductor a lo la thlen loh avàngin driver-in chuan man a rawn khawn a, chéng sàwm ka lo pe a! Chû erawh zawngin Upper Bazar aṭanga Châltlâng Dàwrkàwn chuan man chu a daih zãn thung a; min ṭhìn belh ve ta lo!

Cháltláng Dàwrkàwn ka thlen chuan Robert-a te in chu ka pan nghâl a; ka kal tùr ka hrillh láwk avàngin min lo hmuak ni àwm takin an varanda-ah chuan a lo ding luah tawh a. Mi a khawihna ṭhin pindanah min hruai lût a, a ṭawngṭai a; ka hnungzângah a kut nghatin hmun li-ah min han nem a, a ri ṭhawt ṭhawt mai a. Ka tho leh ta a, an varanda-ah chuan thingpui kan in dùn a; thingpui in zawh chuan ka hãwng ta a ni.

Tûkṭhuan ei khamah chuan ka inbual a; dár 11 hnû deuhah chuan Aizâwl khawpui chhûng pan bawkin ka chhuak phei leh ta a. India ram Home Minister Amit Shah lo kal dáwn avàngin traffic jam pawh a ziaawm a. Mi pakhatin ka birthday min lawmsak nán hmun pakhatah thil min eipui tùrin min hruai a; tukverh bul aṭang chuan kawngpui dunga mi veivák chu kan thlîr a. Amit Shah lo kal chu motor nalh leh changkãng tak tak 20 dáwn lái an rawn inzui a. Kawngpui dunga ding, college naupang ni àwm tak ṭhenkhat chuan BJP Flag an keng a! Ka thin a sa deuh zak! BJP thil tum lian ber pakhat India hi Hindu rama siam ‘Hindutva’ hi ka hriat chian êm vàng a ni! Kan bula chhûngkaw pakhat thil ei ve tùr chuan kawngdunga dingte chu hlawh neia an rawih a nih an rin thû an sawi a! Hmânah pawh hlawh neia ding tùr an ruai tawh tih te an sawi a; ka hriat ve ngâi loh ka hriat phah leh pek a nih chu! Mai mai hlawm tak chuan!

Kan thil einaah chuan mi dang pawh an lo kal ve zêl a. Thil kan ei zawhah chuan an zînga pakhat chuan thla min lákpui nghê nghê a, facebook-a a rawn post chu ka lo hmu a. Chû chu kum 76 ka nih pumhlùm ni-a ka thlalák neih chhun a ni ta nghe nghe! Kan thil ei zawhah chuan ka hãwng ta a. In ka thlen chuan ka lehkha chhiarna pindanah bawk lûtin Tûm Kâu Ni hmasa bera Jerusalem-a Isua lût leh vawiin ka pian ni phuah chawp champhaphák ni, Tûm Kâu Ni thlen hmá chiah Inrinni-a Aizâwla Amit Shah lo lût chu ka khàikhin vél a. Aizáwl khawpuiah chuan India hi Hindu rama siam duh, Hindu pachal kulmûk tak Amit Shah làwmin CM hoin sawrkar hotu lian zawng zawng an phe suau suau a. An duh emaw, duh lo emaw pawh ngaihtuah loin officer chin chu Amit Shah lawmnaah kal tùra phût luih an ni tih chu kan vênga officer pahnih kal ve tùr ka hmuhte chuan min hrilh nghe nghe a! Kan ram hruaitute chuan Isua ái mahin Amit Shah chu an làwm záwk ta mai niin ka hria a. Thluaka sum lût an tam ták êm vàngah ka puh ta vêl mai mai a!

Tûm kâu ni hmasa bera Jerusa­lem-a Isua lût kha chu motor changkãngah a chuang ve lo a; a ṭhianpa sabengtung ni ngei tùra ngaih chungah a chuang ve chawm mai a ni! A hmâa kal leh a hnunga zuitute pawh motor changkânga chuang an awm lo; Jerusalem ni sen sa tak hnuaiah nihliap pawh nei loin tûm kâu an vai vuai tawh lam kha inhliap nân an hmang ve mai a ni! Amit Shah lo kal lâia ham rîk ri ruai ruai ang kha a awm ve lo a; chu âi chuan a pui a nãwia âu thãwm, “Hosanna! Lalpa hminga Lal lo kal chu a nihlawh e! Chungnung berah khian Hosanna!” tih kha a ropui zâwk! Halelû–Yah!

Isua kha chuan a thihna hmun tùr Jerusalem a rawn pan a. Amit Shah erawh chu Mizo min hìp beh tumin, Mizoram tihchangkànna tùra project eng emaw zah hawng tùra lo kal a ni. A tih tùr zînga langsàr tak pakhat chu Aizâwl aṭanga Assam Rifles sawn chhuahna tùr Zokhawsânga hmun hawn a ni àwm e. Assam Rifles hotute lahin mipui an dâwi thiam na rawh e; motor 40 hmanga Zokhawsânga an inphurh pheina kawng lo kian tùrin Aizâwl SP hnénah ngenna an siam a! Chû chu chhuang takin mi ṭhenkhat chuan soial media-ah an theh darh chuai chuai a. Minister pakhat phei chuan Assam Rifles chu chhuak nghâl mai tùrah ngâiin hmâi uang takin a lo tlângàupui hmanhmawh bawk! Tûn thlengin a thusawi ‘video clip’ chu social media-ah hmuh tùr a la awm! David Sailo erawh chuan Assam Rifles chhuah nghâl mai kha a ring lêm lo a; a ring dik rih zâwk pawh a ni ta ve ang! Assam Rifles chhuah tak tak hun chu Tlumtêa thlìr takin i thlîr zél phawt mai teh ang u!

Ka birthday min lawmsaktu khân min hrãi puar deuh bawk a; mut chhuakin min man a, ka study chair-ah chuan zanriah ei hun thlengin ka lo muthlu hmin dèr a!