HMING CHAWI

Tunhma-a Mizo ṭhalaite paw’n India ram lemchang thiam zinga an ngaihsan em em ṭhin Rishi Kapoor chuan kar hmasa mai khan Prime Minister hmasa ber Jawaharlal Nehru leh a thlahte chung chang na takin a sawi a. Indira Gandhi International Airport chu entirna atana hmangin an chhungkaw hming chawi-a hmun pawimawh hming an vuah nasa lutuk chu a sawisel a ni. A ni taka, Congress Party-in India rama sorkarna an chan rei tawh em avanga Congress party hruaitu nihna chelh chhotu an chhungkaw hming chawia thil hming vuah hi an uar mah mah a. Rishi Kapoor-a’n India ram miropui tak tak Mahatma Gandhi te, Bhagat Singh te, Dr Ambedkar te hming chawi-a hming vuah a tlem lutuk tia a sawisel hi sawiselna awm tak chu a ni.

Mizoramah pawh hian hei hi kan dinhmun tho a ni. Mizo zingah hian tunhmaa pasalṭha ropui tak tak te, tuna Mizoram lo ni ta hetiang a lo nih theihna atana sat zauva humhalhtu kan lal ropui tak tak te, Vailian lo do letna kawnga hnam tana nunna hlantu leh sapho hremna tuar-a tanin-a hrehawm taka lo tang tawh mi engemawzat chawimawi phu kan nei a. Chu’ngho hming daih lohna tur leh
ṭhangthar lo la awm zel turte’n chawimawi tlak an nihzia an hriat theihna’n an hming chawi-a tihtur tam tak a awm ang. Anni bakah hian kan politician zingah pawh an hming chawia thil phuah phu tak tak an awm. Mizo hnam awi tleitu thu leh hla lama kan mi ropui te, kan hnam nun leh hawiher sawi danglam dawrh khawpa thu leh hla lama kan hnam tiropuitute leh Mizoram tana kawng hrang hranga a ṭha zawnga thawh hlawk tak tak, thiamna hrang hrang nei pawh an awm nawk ang. Chutih rual erawh chuan fir deuh chu a ṭul thei hle ang a, ngaihdan inpersan tak tak a tam thei hle ang.

Min rawn ni ta sela chuan (tuma’n min rawn dawn hauhlo tih a chiang chungin) kan politician zingah chuan Pu C. Pahlira kha kawng siam chungchangah chuan a thawk ṭha filawr hle tih ka ngaihdan ka hrilh ang. Thuneihna a chelh lai dinhmun ngaihtuahin khati khawpa politician huaisen, taima leh a taka hnathawktu kha ngaihsan loh theih a ni lova. Amah avang liau liuava inkalpawhna kawng ṭha kan neih phah zozai hi ngaihthah chi a ni lova, ‘CP Road’ an tih mai ho hian a ropuizia a lantir a ni. Ani ang politician hi nei ngah i la chuan vawiina Aizawl khawpui-a buaipui tham traffic tawt hi kan nei hauhvin a rinawm loh.

Pu Laldenga kha Mizo politician zinga mi ropui ber a nih loh pawhin a pahnihna chu a ni bik lovang. Zalenna an sual chungchang leh a mimal ropuina hrim hrim, a thusawi thiamzia leh mi a hneh theih dante chu dah ṭha i la. Mimal zalenna thuthlung dik tak leh dan rorelna chungchang a min zirtir zozai kha pawm ila chuan Mizo hnam tan hnam changkang nihna a thlen nghal thei ang. Chumi piahlamah chuan hmasawnna atana a thawh hlawkzia kha ngaihnep theih rual a ni lo.

Lengpui Airport hi tuna kan Chief Minister Pu Lal Thanhawla hunlaia siam zawh, amah ngei pawhin nasa taka tha a thawhna a ni chungin a taka a lo chan theihna atana a bul-thuma thawh hlawk ber chu Pu Laldenga kha a ni a, Mizoram hmasawnna atana a pawimawh tih hre chianga sorkar laipui vau dai-a pawmtirtu a ni. Laldenga Airport tia vuah ni si, tuma’n an sawilang ngai zui talo hi chu a zialo ngawt mai. Aizawl Ramhlun kawngpui huaisen taka a tihzauh hretu kha an tlem ta nge, helai kawng zau ṭha tak hi Laldenga Kawngpui/ Road tihna chang kan hre lo hi chu a pawi ngawt bawk mai.

Tunhnai-ah hian hmanlai-a Mizo lal leh mi langsar-te’n ‘Damlai lung’ an phun ang deuhvin ram hruaitu la dam laite hming chawi-a thil phuah kan ching thar hle mai. Kan ching thar mai pawh ni lovin ṭhenkhat mit timim khawpin kan uar ta duar a nih hi. Hming an chawi chhan kan ram hruaitute hian an phulo em em e tih lam ai mahin a zah theih loh thlak zawnga lo ngai an awm pawhin dem viau theih an ni kher lovang. Mahni tawtawrawt ham ring viaute hi mi’n an ngaisang viau lem lo tih hi chu hai rual ni lova, hruaitu liante tlawnna atana an hming chawia thil hming phuah chingte pawhin ngaihsan an hlawh zui vak chu a rinawm loh.

MNF sorkar lai khan kan politician hlui langsar zual fam chang tawhte hming chawi-in Bus Terminal, Truck Terminus leh thil dang dang kha an phuah chiam mai a. An hming phuah chhante hi an party mi ni lo leh ni ngai reng reng lo, tunhma phei chuan an mil loh tak takte an ni a. Hetianga an ti hi an fakawm ang reng ngawt mai. Mahse, an party dintu leh Mizo hnam thinlung chhem-alhtu-a an pawm ‘Hnam Pa’ ti hila an vuah Pu Laldenga hming chawia thlawhna ṭumhmun hming an phuah official taka an sawi ring zui ngamlo erawh kha chuan an huaisenna tlakchham zia a tilang a. Politician hming chawia hmun pawimawh hming an vuah dan pawh hi ti puat puat an ang.

Mizo hnam tana thawh hlawkte hming chawia Mizoram chhunga thil pawimawhte kan phuah dawn hian fimkhur leh fir taka kan tih a ngai a. In rawn zau pawilohna tak pawh a ni awm e. A phu hi chu mipui mimir hian kan hre mai a. In tlawnna vang mai mai emaw, thuneitu nih avanga tute-emaw te’n mahni hming dai lova a awmna atana an inphuah mai mai ang chi hi chuan a takin mi thinlungah awmze thuk a nei theilo. Chu ai chuan a phu dik tak hming chawi chhana thil kan tih hi kan hnam zahawmna khawih pha a ni tih hria i la. Chutih rual chuan zah theihloh em avanga ‘Damlai Lung’ phun chiam leh hruaitute tlawnna atana an hming chawitir chiamte hi erawh chu i tilo ngam ang u.

Hetianga thiltih hian hnam a tizahawm ngai hek lo. Kan hnam hian kan tel vena political party leh pawl atchilhna thinlung tel hauh lova miropui diktak ngaihsanna chang kan hriat hi a pawimawh em em a. Chu chu ngaihsan tur dik ngaihsanna thinlung (value system) khawih leh thalaite rilru-a thil dik leh kawng dik kawhhmuhna a nih rualin kan hnam hmalam kal zelna tur pawh hril pha tur a ni tih hi i theihnghilh ngai lovang u.