YOGA!

Eptu party lian berin tun hnai a Zu chungchanga thutlukna an siam niawm an puan leh an sorkar chuan zu khap leh an tum thu an sawina thuchhuah chungchang kha ziah a chakawm hle a, mahse tunlai a mi sawi tam deuh ber hi tun tum chu i chai phawt teh ang. Zu khap leh tumtute hian an duh anga an tih dawn pawhin kum 2 vel tal chu an la nghah a ngaih hmel bawk a. Tunlaia inhnialna tam leh thu inchuh lian tak Kristian te leh Yoga chungchang hi i’n sawi ve reng reng teh ang.

Mizote hi ze tha engemawzat kan nei chungin ze nghetlo zet kan ni tih hi chu zep rual a ni lova; a nihna takah phei chuan kan zia a nghetlo satliah mai ni lovin kan pawnlawi ru riauva. Hnam huaisena inchhal thin khan hlauh kan ngah ta hle a. Mahni ngaihdana kal ngam leh tuiluang su let zawnga hleuh ngam ang chi hi kan tlem ta em em a, kan thufing lar tak pawh, “A hniak tam lam lam” tih a ni. Chutiang chu kan nih avangin Pathianni-ah mahni In kalh thaka Bible leh Hlabu zakzeha a nalh thei ang bera a khaw nawta BiakIn pan thin leh inkhawm thin kan ni chung hian kan Kohhran hruaitute hian kan ze ngheh lohzia an hriat chian em avangin kan rinna hi a derthawng hle-ah an ngai ni awm a ni – Yoga hlau turin min zirtir leh mek tawh a nih hi.

Mizote hi tunhma chuan ze nghetlo lutuk tak niin kan inhre ngai lova. Mahse a hnam puma Kristian sakhua kan pawm hnu ni si, kum 30-40 vel kal ta a Shillong lam atanga thuhriltute’n ‘Pianthar’ lam an rawn uar hnu khan sakhaw thilah pawh kan nghetlo zual ta ni hian a rin theih awm e. An sawi thin dan chuan tunhma a an lalte’n Kristiante an tihduhdah lai pawh khan ‘Isua lo ring ve rawh u’ an tiha lo pawmtute kha Kelkang kallo, bingbilet hauhlo leh Piangthar inti chuang hauhlo pawhin an nghet em em a. Tihduhdahna karah pawh an ding nghet a; Pathian thute (tunlai angin) hre thukin sawi ve chiam chiamlo mahse an pawnlawi vaklo a nih hmel. Pianthar thuthlung kan luh chilh hnu erawh chuan kan piangthar zing ta lutuk a; rilru nghetlo leh pawnlawi; a lang chin chauh ngai pawimawh kan tam ta em em a. Thenkhat phei chuan piangthar zat hi Mizoram mihring awm zat (population) aiin a tam zawk daihin an ring hial.

Kan piangthar zing da leh zing lutuk hi kan nun ti lemtu, lemchan ching kan nihna tilangtu chiang tak a ni a. Intih Kristian that lama inel, mahse Pathian hlauhna tak tak leh simna tak tak nei si lo kan nihzia tilang chiangtu ber a ni bawk. Fiamthu thiam thenkhat phei chuan Setana betu (Satanic/Devil Worshipper)-te pawh an da leh thuai zel niin an sawi zu nia. Keima mimal ngaihdan takah phei chuan zai leh hlim lam hup hup lawm tak, thutak tak sawi (sermon) chu rei tak ngaithla peih hauhlo kan nih avangin tihtak zeta insawizawi ngai ang chi Yoga hi chu Mizote’n kan tih tak tak peih a rinawm loh – a mipui nawlpui phei chuan. Yoga insawithaih lama thahnemngai deuh deuhte hi chu ‘Nute Ni’ a lo thlena Social Media lama mahni nute ngai leh hmangaih ber anga lan tuma ziah kur ngiai nguai ching leh Pathian thu-awih ber anga ziah chiam chingte nen bukna khatah ka khai hmiah.

Keini ang mamawh ngawih ngawih chunga zingkara thuilote pawh kal tha peihlova, ruah phingphisiau pawh chhuanlam remchanga hmang nghal zel chi hi chuan ing-euh zet zeta insawizawi ang chi (Yoga ti thinte tihdan) hi chu tuk khat pawh kan peih lovang a. Hindu rindan nena inzawm a lo nih pawhin kan hlat ngawt ang.

A thuhrimin kan Kristian dan hi a no lutukin a hawi zaulo hrim hrim. Kan naupan tet lai, Sunday School-a Beginner kan zirlai atangin Kristian inzirtirna (Bible leh a behbawm) bak kan hrelo hrim hrim a. Inchhungkhura chhung inkhawmah kan thluak kan insuk sak char char bawk a. Muslim, Juda leh Hindu sakhaw lehkhabu te hi chhiar ve vek chungin kan rinna-ah hian nghet zawk ila a fuh zawk hle ang. Mi sakhaw zirtirna hriat miah loh avanga Kristian nghet anga lan’ ngawt hi rinna nghet tehna atan chuan a nep fu. Zu awm hauh loh na a zu nghei nen a lem chuanglo. Hlauh kan ngah tawm em avangin - “Chuvangin leilung hi lo danglamin, Tlangte hi tuifinriat chhung daihah insawn mah sela kan hlau lovang…” tih te hi chu kan hlat ta hle a. “…A fawn nasat avangin tlangte hi nghing dur dur mah sela kan hlau chuang hek lovang..” tih lam phei hi chu sawi ngam chi pawh kan ni ta meuh lo a nih hi – hlauh kan ngah ta em mai.

Yoga emaw a kalpui Meditation emaw aia Kristian thurin tana hlauhawm zawk hi a tam hle a. Heng thil diklo leh thalo, Mizo Hnam leh Kristian sakhaw betute hmai timawk a, chanchintha hrilh darh kawngah pawh daltu lian tak a ni zawk ang. Chungte chu – rinawm lohna leh duhamna-in a hrin (tangka sum ngainatna – milem biakna tia Bible-in a sawi) atanga lo chhuak a ni tlangpui a. Ringlomi kan tihte’n an rama an tih ve ngai meuh loh kan nitin mamawh eirawngbawlna gas tihchingpen te, petrol pawlh dalte, thingzai leh lung a tehna dika tlinglo tih kan chinte hi a ni. Engang pawhin Yoga hi dovin ti velo mah ila, Kristian rinawmlo rual hiah zah kan phur ngai lo anga, chutiang hnam chuan Pathian ram lak kawngah hma kan sawn nasa vak lul lovang.

Engang pawhin Yoga hi ti ve lovin hlau mah i la, kan ram hruaitu leh sorkara a thei, a then phei chu kohhran rawngbawltute’n sum an eiruk chhung chuan Pathian pawi kan sawi reng ang a, kan mihring puite pawi khawih kan chhunzawm zel a ni bawk ang. Sum eirukna lian tham phei chu ringlomi kan tihte nena tangruala tih a la ni leh nghal a, chungho chuan kan Kristianna hi an ngaisang hauh lovang a; an hnena chanchintha hrilh chu fiamthu thawh ang chauh a ni ang. Tuna kan dinhmun dik tak hi chu Mizo hnam hi hlauh ngah leh dawihzep kan lo ni zo ta ti ta ila, chu chu kan sakhaw rinna derthawn vang a ni e ti ta bawk ila hnial a har ngawt ang. Sakawlh hlauva hming ziahluh ringawt pawh ngamlo, chumi avanga chhiarpui, Adhaar Card leh thil dang dang hnawl a, tu leh fate pawh lehkhathiam lova chhuah ngam hi huaisenna mak tak chu a ni. Heti chunga kan la phu hlumlo hi kan vanneihna a ni mai awm a sin.