MIZO KRISTIAN - II

Mizo Kristian-te hi Maj. McCall-a’n min hmuh dan a sawi angin ‘inferiority complex’ nei nasa tak kan niin ka hre ve ṭhin a, chubakah chuan hlauh ngah tak kan ni a. Kan thil hlauh dan lah hi awmzia leh kawngkal nei vaklo a ni a. Thil inang reng niawm tak pakhat kan hlauh viau laiin pakhat dang erawh chu kan hlau lemlo thung. Inferiority complex neiho hi chapo vangte a ni duh teh daih a. “Keini chu hmeithai fa mai kan nia,” han ti thlak zen te, “Thingtlang mi kan nih avangin...” han tih maite hi inngai hniam ar mai kan tih huanga khung chi an ni.

‘Thlamuanna ka hnutchhiah a che u’ tia Lal Isua’n a kalsan nia uar taka insawi ṭhin Mizo Kristian-te tlakchham ber chu thlamuanna hi niin a lang a. Kristian hlauh ngah lutuk kan ni ta ber awm e. Hlauh tur awm tak hlau lova thil hlauhawm lemlo, min tina theilo hlauh chiam ching kan ni. Zu te hi kan hlau em em a, ruih theih a nih vang ni maw. Mizo Kristiante khaikhawmtu ber Kohhran chuan zu hi ralpui phiarin kum tam a phiar tawh a. Zu khap avanga zu chhe in, hmai pawh puan hman lova naupang te te-a thi an tam thu an sawi te, nitin zantina damdawiin pantu zingah zu chhe in vanga pum na an tam ziatelocal TV channel-ah tuktin an puang a. Chuti chung chuan mite’n zu chhia aia zu ṭha an in theihna chu na takin an dodal a. Mizo ṭhalai sang tel suattu ruihhlo do lamah chuan ruihhlo rim ang maia thawm na lo kan ni leh lawi si. Zu khap tura an nawr nat ang chuan ruihhlo zuarte na zawka hremna dan siam turin sorkar an nawr thawm kan hre hek lo.

Rome hunlaia Kristian-te tihduhdahna kan chhiar thin a. Catacomb martarte chanchin pawh kan hre bel hle a, Martar-te kan ngaisang kan ti. Mahse, martar ngam chu sawiloh United Nations General Assembly-in nimina International Yoga Day hman tura a puan pawh phawk hru-in kan lo thlir a. India mite’n kum tam tak insawizawina leh hriselna atana pawimawha an ngaih Yoga chu a chhan hre chiang chiah lovin kan hlauvin kan insawithaih leh ta chiam a nih hi. India ram chu Hindu sakhaw bia tam berna ram a nih vang nge ni Yoga chu Hindu ho dawihlo chi khat ang thawthangah kan chhuah a. Chutihlaiin Buddhist puithiamte hmunpui Shaolin Temple chhul chhuak ‘Martial Arts’ kan tih mai Kungfu te ang chu hlauh enah kan en lem chuan a lang lawi si lo. Mizo hmeichhia vai pasal neitu uire ang maia denhlum duhte’n sap leh Japanese/ Korean nei Mizo nula an ngaisang leh viau lawi si hi kan ang viau.

Tute’n emaw Rig Veda leh Mahabharata Mizo ṭawnga an lehlin avanga meng phawka Hindu hovin ‘Kristian state’ a ram rawn la duai duai mai dawn awma hlauhlawpte pawh an awm niin an sawi leh tawh nia. Mizote hi kan naupan’ tet aṭangin Sande Sikul-ah Pathian thu hmanga chawmlena thluak suk kan ni a; kan puitlin thlengin midang rin dan leh sakhaw dang pawm dan hre lova kharkhip kan ni. Muslim ho Koran te, Juda ho Torah leh Talmud te, Hindu ho Mahabharata te chhiar vanga rinna danglam mai turah kan inngai hlawm emaw chu ni dawn ni? Sakhaw dang lehkhabu thianghlimte chhiara hriat sak chunga Kristian ding nghet thei awm dawn lovah min ngai a ni mai thei. Catholic vanglaia Latin ṭawng ni lo tawng dang (sapṭawng tiamin)-a Bible lehlin an phalloh chhan chu mipui mimir mawl rual tia an sawi mai ṭhin (ignorant mass)-in an duh duha a chhung thu an kaihlek an hlauh vang niin an sawi ṭhin. Chutiang vel ngaihdan chu kum zabi 21-naah hian kan la nei a ni mai thei.

Mizo Kristian-te’n kan mamawh ber chu nghehna te, simna dikte a ni awm e. Kristian hmasate kha chu zosapte leh tirhkoh hmasate’n ‘Isua lo ring ve rawh u’ an tih aṭanga ringtu nghet tak lo ni ta mai, ring velotu an lalte’n an tihduhdah pawha nghet tlat an ni a. Tunlaia kan ringtu inti vete chu camping/ crusade/ bethel tih vela ring deuh deuhva au chiam chiam hnu-a piangthar inti a hapta khat pawh daihlo rual an ni a. Sakhaw dangah an pakai mai ang tih hlauhthawnpui viautu Kohhran hruaitute leh revival speaker rual hian hei aia ‘Mizo Kristian’ nghet ni thei tur hian tih leh dan tur kawng dang an hrelo chu a ni phawt mai. Chuvang chu a niang Zu pawh hi kan buaipui tak em em ni.

Heti khawpa kan rinna a derthawng nia kan inhmuh chhan hi a thawhlawm thawh tam tur zawngte, hlimna leh harhna, Pathian thu lama inril siak leh lam mup mup, intihthlarau siak lam ringawt um ching kan nih vang a ni. Takna nun kan bosal a, lem der nunin hmun a chang sang a, kan pulpit te hi lemchanna dawhsanah kan chan ta mai em ni tih palh a awl.

Muslim firfiak an sawi fo ṭhin chuan mi pakhat thah tuma hriamhrei nena a um lai mekin a ṭawngṭai a lo hun ta si a; bawkkhupin urhsun takin Mecca lam nia a hriat lam hawiin a ṭawngṭai a. A ṭawngṭai zawh veleh a mi thah tum chu a um chhunzawm leh e, an ti. Chutiang chu Mizo Kristian tam ber hi an ni a. Pathianni-a lehkhabu thianghlim leh hlabu thianghlim nena nalh taka Biakbuka kal khan a tuk aṭangin eiruk leh thilsual dang tih an thulh chuang lo. Sual tlen faina hmun ang hiala kan sawi Kelkang kal mi nuai 2 dawn an awm tawh a; mi nuai 10 vel chauh awmna kan ramah hian thil inthlak thleng hmuh tur chu awm tawh awm tak a ni a. Mahse, office kal hun vawng dik sawt te, eiruk sima Zakaia anga rul leh chanchinte, rukruk leh pawikhawihtu dang sim thawmte kan la hrelo hi a lungchhiat thlak lai ber chu a ni.