VIGILANTE!

Khawvel hmun dang dangah hian mi nuna va inrawlha mi tih leh tih loh tur va tuk sak a, chu an duhdan chu tharum thawh thleng pawha mi va tih luih tir leh barh luih ching an awm ve a. A bikin Muslim sakhaw be ho zingah a tam a. An sakhaw zirtirna uchuak taka kalpui a hmeichhiate lehkha zir leh hnathawh phal loh te, an hmai khuh tura tih luihte leh a dangte an ching hle a. India ramah hian Hindu firfiak pawl thenkhat, khawthlang (western) nun hrim hrim India khawtlang nuna lakluh duh lova Valentine’s Day hmangtute kut thlak thinte leh Valentine’s Day hmangtute’n thil an inpek tawn tur an leina dawr suasam chingte pawh an awm. Mizoramah chuan sakhaw thil bakah khawtlang nunah midang nuna inrawlhna a nasa em em a. Hetianga nun dan tha nia an hriat midangte ngaihdan hre duh miah lova barhluih chingte hi saptawng chuan ‘Vigilante’ an ti a, thenkhat chuan ‘Moral Police’ an ti bawk.

Tunhma daih tawh khan United States-ah khuan mingo ho chawisanga, mingo chu hnam ropui ber anga lantir duhtu mihang tawh phawt chu dahthat zel mai duh pawl KKK an tih mai (a lam pum chu Ku Kux Klan) te an lo awm tawh a. Kristian invuah ve si sakhaw thila kal firfiak tak Mormon hote an lo tawh bawk thin. Tunah pawh firfiak taka che pawl chu Muslim zingah an awm nual a, ISIS/IS an tih te, Boko Haram an tih te leh al-Qaeda leh Taliban hote pawhin khawvel an tibuai mek a ni. Anni ang em ema che firfiak lemlo, mahse mi zalenna ngai thelo, midang ngaihdan leh pawmdan zah sak duh miahlo, zah sak chu sawiloh rahbeh sak a, anmahni pawm dan pawmtira an pawm duhloh chuan tharum thawh khum duh ‘Vigilante’ leh ‘Moral Police’ hi Mizoramah an tam mai.

Inrinni hmasa (August ni 6) khan Prime Minister Narendra Modi chuan bawng talh leh bawngsa ei khap zawnga mahni duhthu-a pawngtal chingte a sawisel na hle a. Bawng talh leh bawngsa ei haw em em anga langa mi kut thlak chingte chu na taka sawiselin “Chhuna thil tha duh anga khawsa a zan thim hnuaia misual rual,” (Anti Socials at night, vigilantes at day) ti te-in a sawi a. An thiltihsual leh dan bawhchhiatna thupna atana thil tha ti anga langsar taka inlantir-ah a puh bawk. Mawl, pawlawh leh sual avangin thelret/polythene paih mai mai a tam a, polythene an ei avangin bawng tam tak an thi a, chulam ngaihtuah silo chuan inti sakhawmi takin an mihringpuite kutthlak turin an tha a za niin Modi hian a sawi a ni.

Prime Minister hian firfiak taka Hindu sakhaw kalpui a, bawng humhalh chhuanlama hmanga hnam hnufual Dalit hote rikrapa an zalenna rapbet a dan pawna chet ching hote a sawiselna tih a lang reng chungin Mizoram chhunga thilthleng a rawn sawina emaw tihpalh a awl khawp mai. Tirhkoh Paula’n Korinth khawmite hnena a lehkhathawnte leh Timothe-a hnena a thawn thlengin Mizoramah pawh a pawimawh (relevant) zelin kan hriat ve tho hi maw. Tunhnai maia Mizorama thilthleng han en hian kan ram hi tualchhung ‘vigilante’ ho hian intihthaihna leh a tam tamin a tlem zawk an rahbehna ramah an chantir mek a, chuvangin Prime Minister Modi thusawi hian kan state-ah pawh hian awmze thuk tak a nei a ni.

Dictionary kan en chuan ‘Vigilante’ awmzia chu “A member of a self-appointed group of citizens who undertake law enforcement in their community without legal authority,” tih a ni a. Mizo tawng chuan – danin thuneihna a pek nilova an khawtlanga dan kengkawh tura mahni inruat pawl ho zing ami, tihna a ni mai awm e. Hetiang ang chi, tumah, eng dan mahin thuneihna a pek reng reng loh mahni-a thuneihna inpe chawpa mi fel leh thianghlim ber ni awm tak leh sual dotu inti taka chet ching hi Mizote’n kan intodelhna lam tak a ni awm a, veng tin khaw tinah an awm ti ila, kan sawisual lutuk lovang.

Hetianga chet chingte hi KKK ho an ni emaw, India ram state thenkhata bawngpui humhalhtu pawl an ni emaw, Mizorama zu dova inhawrkhawm pawl an ni emaw an chet dan a inang tlangpui hlawm a. An hmanraw pawimawh ber chu mi thinlunga hlauhna tuh a ni. A huhova an chet chuan mi’n an hlau dawn tih an hria a; chubakah tharum thawha na taka an chet chuan hlauh an hlawh leh zual dawn tih an hre chiang a ni. Chuti chung chuan an thiltih kha dan kalh a ni tih leh danin thuneihna a pelo tih an hriat ve kar avangin thim hnuai-ah pawi an khawih thin a; an inhawrkhawm lai erawh chuan thiltha ti tur nia insawiin an infuih tawn thin. Chutiangho chuan veng thenkhatah zu zawrhna dawr an suasam tawh a, Pathian BiakIn an suasam tawh bawk a; suasam chiah lova zu lei tumte leilo tura ngen tura zu zawrhna dawr kawta pungkhawm thin an awm nual bawk.

He’ngho hi khawtlang hmuha misual an ni lova, mi fel tak taka ngaih, a then phei chu khawtlang tana langsar taka tangkai leh kohhranah pawh rawngbawltute an ni a. An veng chhunga zu zawrhna dawr hawn duhlohna lantir zingah hian langsar takin Pastor tanglai leh Pastor chawl tawh bakah Kohhran Upa thenkhat pawh an tel a. Kan rin Isua Krista ngei pawhin khawvela a awm laia Judate zu ngei kha a in ve thin tih a sawi ngei chu an sawi ri duh hauh lova, zu chu Kristian-te in leh zawrh miah loh tura min zirtir thin khawpa Isua aia thianghlima inngaite ti em chuan a lang a pau chuan kan puh ngam kher lovang a. Mahse, dik, fel leh thianghlim, an rin dan leh pawm dan zui velo tu tawh phawt chunga kutthlak theihna chanvo neia inhria chu an ni phawt mai.

Kan Mizoram ‘Vigilante’ ho chet dan phenah hian fuihpawrhtu an awm tih chu a chiang fo thin a. Fuihpawrh (instigate)tu zingah hian na taka zu duhlohna lantirtu Kohhran hruaitute pawh an tel niawm tak a ni. Mi ram chu ni se, kohhran hruaitute hlau lutuklo sorkar chu nei ila mi tihdan angin thubuai an siam sak ngeiin a rinawm, Mizoramah erawh chuan chu chu hla tak a ni. Infuihpawrh thama punkhawmnaah ram hruaitute’n dan pawn deuhva kal an sawimawi ta fo hian kan dinhmun chu a ti chiang. Vawiina India ramin a zalenna kum 70 a lawm ni hian dan kalha inrahbehna laka kan zalenna hun tur kan la thlir ta mek a nih hi.

Kan Mizo khawtlangah hian maimal emaw pawlin emaw kan ngaihdan a nih loh avang maia a chhe ber kan thleng duh a, miin sorkar phalna-a dan ang thlapa an thil zawrhte pawh tharum hmanga zan thim hnuaia kan in suasam sak zel dawn a nih chuan kan hmabak a ko lo khawp ang. Chanmari West-a zu zawrhna dawr an suasam zan khan zu man tlawm zawng an tichhia a; a man to chi zawng a bo tih kha Chief Minister chauhvin a sawi chhuak lova, Police hotu a hmuna kalte ngei pawhin an sawi a ni. Zahthlakin! Mi fel, thianghlim leh dikah kan inngai a nih pawhin ngawih pui ve mai in mi zalenna zah sak ila, chu kan nihna nia kan hriat chu tharum leh mi hriata lantira sawi lovin kan nunah lantir ila a va Kristian zawk dawn em!