AIZAWL-SILCHAR KAWNGPUI

Mizoram Truck Owners’ Association (MTOA) leh Mizoram Truck Drivers’ Association (MTDA)-te'n Mizoram châklâkna ber Aizawl leh Silchar inkar kawngpui (National Highway 306) chhiat lutuk avanga tlan ngam lova an lirthei an dintir leh ta kha a lungchhiatthlak ngawt mai a. Kawngpui dang ngaihthah ni se tihna ni hauh lovin Mizoram mipui mamawh zawng zawng deuh thaw kan chawk luhna he kawngpui pawimawh ber mai nikum chhung zawng, a bikin fur lai a chhe em em mai tun thlenga siamthat a la ni lo hi ngaihzam mai mai chi a ni lova. Inthlahdah leh ngaihsak loh vang tih bâk chuan sawi ngaihna a awm lo.

PWD hotute an rawn insawifiah a, a hma pawhin an insawifiah fo tawh thin a, awmze awm lo a ni ti tawp mai teh ang. PWD engineer an nih avanga an hausa tawntaw lutuk leh chutih ruala mipui tana tangkai tawpkhawk kawngpui a chhiat êm êm reng chhante hi sawifiah kim law law rawh se. Kan ram mipui eitur leh nitin mamawh phurh luhna kawngpui ber meuh pawh hei hi a dinhmun a nih lai hian kan kawngpui dangte chhiat dan chu sawi-in a siak lo tih kan hriat hi. Kawngpui pawimawh zingah pawh Lunglei-Tlabung kawng te saw a râpthlâk a ni tawp mai.

Sorkar emaw PWD emaw insawifiahna hi mipui-in kan mamawh lova, kan chaklâkna ber kawngpui hi sial a nih chhan ang ngei a lirthei tlan ngam leh tluang taka tlan theihna atana siam hnum reng hi kan mamawh ber zawk chu a ni. Kan sorkar hrawn tawh leh hrawn mek pawh hi a inenfiah a ngai nasa. Rorellai party ṭantu ṭhenkhatin sorkar hliahkhuhna atâna truck ke tam chi a tlan nasat avang tite a chhuanlam siamsak an tum ṭhinte hi a zahthlâk. Kawngpui hi lirthei tlanna tura siam a ni tih hi an ngaihtuah chiang lo fo.

Kawngpui chu lirthei tê ber aṭanga a lian ber thleng, ke pahnih aṭanga ke 12 nei thleng tlanna tur leh dawl zo tura siam tur a ni ringawt. Lirthei lian ber ber leh ‘ketaminu’ Mizorama a rawn lut hi hmasawnna chi khat a ni zawk a. Buhfai leh kan nitin mamawh leh mamawh dang chi hrang hrang, insakna bungrua leh sumdawnna bungruate rawn phur luttu lirthei a len poh leh vawikhatah pawh an rawn phur lut tam thei dawn tihna a ni a. Chumi dawl zo tur kawngpui ṭha leh tlo siam thei lo nih chu sorkar ve riang ruang (government worth the name) tan chuan zahthlâk tawpa lâk tur a ni zawk ang.

Tute'n emaw an fuihpawrh vang ni awm taka Aizawl Lammuala inkhel entu thalai rual, "Khelmual tha, khelmual tha" ti a an aurual dual dual nghawng chu kan hre vek. Congress leh MNF sorkar khan hmun tin deuhthaw a kan khelmual neih sa leh siam thar thlengin an chei hnum satliah lova, phaitual hnim lem an phah chhuak deuh vek a nih kha. Hmasawnna pakhat chu a ni teh meuh mai a, mahse, mipui huapzo lo, hmasawnna khingbai, mipui mimir mamawh phuhru pha lo hmasawnna a ni.

Nikumah khan mipui mamawh phurtu truck neitu leh khalhtute'n nawrh an lo tintuah fo tawh a, nuar tawk an awm bawk a nih kha. Fur ruahtui tlâk tam lai chhuanlamin sorkar khan ruah sur lai a kawng siamthat hna thawh a harsat thute leh thâl (khaw hul) veleh a siamṭhat a nih tur thu an sawi a. Khatih lai khân lirthei lian chi tam tak kawngpui chhia avangin a tlu a, a tang bawk a. Kawngpui tha deuh lai duhthlan tur a awm loh avangin an inhnawhchep bawk a. He lai kawng dunga awm khaw zirlaite phei chu an nu leh pate nen ke-in sikul an kal hial a nih kha. Lirthei khan hniam, a bikin car awm nêm tan phei chuan kal chi rual a ni loh hun a tam zawk.

Truck neitu leh khalhtu Mizoram pum huap chauh pawh ni lovin a bik takin Kolasib district chhung amite pawh an thinrim hle tih kha kan la hre awm e. Central YMA hruaitute mangang pawhin PWD minister leh department hotute an hmuh chamchi bakah kawngchhe zual lutuk laite pawh an zu tlawh hial tih chanchinbu-ah kan lo chhiar a nih kha. A ṭhen a an lo hnatlâng thul.

Nikum November thla bul atang khan ruah tih tham a sur tawh lo hrim hrim tih kan hriat a rinawm a. Chuti chung chuan khaw hul lai a chawl veng veng si, truck neitu leh khalhtute'n he kawngpui a tlan loh an tum thu an puan hnu January ni 20 aṭanga kawng chhe lai siam an tum thu an han puang chauh maite kha he kawngpui hmanga nitin mamawh chawkluh ringa chhawrtu mipui a tham loh thlak hle. Khaw tui hul lai chuh tum hauh lo an ni a, ‘wheelbarrow’ ang chauhva nawr kal ngai sorkar hrawn thin kan ni hi a hahthlak lam chu a ni.

Tuna kan sorkar hi kum 2023 November ni 7-a assembly inthlanah hneh taka thlan tlin a ni a. December ni 8-ah larsapin thu tiamtira lalutin an sorkar tan a. Sorkarna an chelh tan atanga ruahtui tlak hma zawng khân kawngpui chhe siamna hun thla engemawzat a awm chungin hna an tan reng reng lova. Sorkar hmasa-in SEDP a a sem bang, cheng vaibelchhe za chuang, thlaithar leina atana an chheh hran kha thlaithar lei na'n an hmang leh chuang si lo tih kan hre vek. He ti a nih chuan mipui harsatna thlen thei kawngpui chhe zual lutuk siamthat na'n hman mai awm kha an hmang chuang ta lova. CYMA hruaitute'n PWD minister an hmu reng chung pawhin engmah thawh a awm ta chuang lo.

Nikum kha kan khati a, nikum kum tawp leh tun thlenga khaw hul lai pawha an siam tak chuan' loh avangin kan heti zui leh ta a ni. Mimal ngaihdan sawi ta ila, a hma lam sawi lo pawhin January ni 22 leh 23 bawr vel hi chuan PWD minister tan chuan mawh (moral responsibility) la a, banna thehluhna chi a ni a. A thehlut lo a nih chuan a sorkar tihmingchhetu leh dem hlawhtirtu hi chief minister tan chuan bantir (sack) ngei chi a ni.

Heti khawpa mipui harsatna leh manganna bakah mipui nitin mamawh phurtutute kumpui linglet zet mangang taka siamtu hian nihna/dinhmun a duh a, a mawhphurhna hlen chhuah lam erawh chu a dah pawimawh lem a nih hi maw, tiin mi-in ngaihdan siam ta sela dem chi an ni hauh lovang. He ram leh hnamin a mamawh chu mahni zawn ṭheuh a mawhphurhna kan hlen chhuah hi a ni. Hmun phiattu-in fai taka a phiah a, hna hniam leh tlawm ber chelhtu pawhin a tihtur ṭha leh tlin taka a tih hi hmasawnna leh changkanna bul a ni a. Mawhphurhna nei sangin an mawhphurhna an hlen loh chuan a hnuai lam lakah beisei tihsan chi a ni hauh lo.

Mizoram leh mipui hi engkimah kan intodelh thut dawn lo tih hi chiang taka hriat a ngai a. Leilet leh tlangram lo neih hmangin buh leh bâl thar tam chhovin thei leh thlai thar tam lamah nasa fe-in hmâ sawn mah ila, intodelh tur chuan hun a la duh dawn. Chuvangin vaibuh kan tih mai, Food Corporation of India (FCI) buh, state dang thar kan mamawhna hi chuti mai-in a reh thut mai dawn lo. Buh leh bal leh thlai kan thar chhuah pung chho mah se, tam tak chu phailam aṭanga lakluh chhunzawm a la ngai dawn tih hi a chiang a ni.

Chu chu kan dinhmun a nih miau avangin Assam nena kan inkalpawhna kawngpui pawimawhna hi a lian reng dawn. Engemaw chen intodelh pawh ni ila, khawvel ram hausa ber ber pawh engkimah an intodelh vek bik hauh lo tihte hi kan hriat tel a ngai a ni. Kan ram mamawh aia tam kan thar chhuah hunah hlei hlei kan state pawna hralh chhuak thei turin kawngpui ṭha kan la mamawh zual dawn chauh leh nghal. Hriselna leh zirna lama hma sawn a pawimawh ber kan tih rual hian inkalpawhna kawngpui ṭha kan neih hma chuan hmasawnna leh changkanna hian min hnuchhawn reng dawn tho tho a ni.

Hei hi chiang taka kan hriat a ngai. Khawvela ram changkâng leh hausa, US, UK leh ram dang zawng zawng hi rêl kawng, thlawhtheihna, lawng leh kawngpui ṭha an neih avanga hmasawn, changkang leh hausa vek an ni. A pumpelh (shortcut) a awm lo. Hriselna lam leh zirna lama hma kan sawn theihna atan pawh kawngpui ṭha kan mamawh reng dawn tih hi kan hrethiam vekin a rinawm. Chuvangin kawng hrang hranga hma sawn kan tumna-ah hian inkalpawhna ṭha hi a pawimawh reng dawn a. Chumi kan neih theih loh chuan hmasawn leh changkanna tak a awm ngai dawn lo. Kan ṭhalaite’n khelmual ṭha an aupui pawh hi a kalpawhna kawngpui a ṭhat loh chuan hmasawnna mei bul mai a ni dawn tho tho tih hi kan hriat reng a ngai a ni.