HAW HAW!!

Hei pui! Tunlai chu a khaw nawta haw haw-a fimlo taka thiltih a awm leh ta fo mai. Zawlbuk awm hunlai, khawvel hmasawnna kawnga mual eng kan la hmuh phak hma-ah kan kir leh a ni ta ber a. Wild West kan tih mai, American ho la mawl leh bawraw vanglai, sap hovin ‘lynching era’ an tih ang kha Mizote hian kan kal pel tak tak thei dawnlo ni hialte hian ngaihtuah a awl. Khatihlai kha America ram chanchinah chuan kum za tam liam tawha thil thleng thin a nia. Misual nia puh, a thiltihsual nia an puhna pawh sakawr ru tih ang rengah khan dan kengkawhtu leh roreltu kut nghak hman lova thingzar hnai bera khai then nawlh nawlh mai an ching thin a. Keini hian kha’ng lai hun kha kan ngai viau a ni awm e.

Kar hmasa lam khan Thingdawl kha nu pakhat pawngsual tuma thlama phuarbettu-a puh chu Police-in an man a. Saipum Police hmuna a awm laiin mipui thinrimin Police kut aṭanga tharum leh haw haw-a lak chhuah an tum avangin Police lamin silai an hmet puak hial a. A hnu lawkah truck driver pakhatin Chhiahtlang tlangval kut a thlaka a sawisak avangin pawikhawihtu hi Police-in an man a. Serchhip Police Station-a an dah avangin Serchhip Police Station hi Chhiahtlang tlangval rual thinrim chuan an hual a, Police nen an innawr a ni. An duh chu an khaw tlangval nghaisatu hmel hmuh niin tarlan a ni.

Zirtawpni kha Republic Venga kumin January ni 9 zana in khata khawsaho mi 5 zet thattu-a puh Republic Veng mi tho chu Court-ah a chungthu ngaihtuah tura hruai tura tih ni a ni a. Hemi ni hian Republic Veng mipui chuan kawng an zawh a, Aizawl district court tual-ah an pungkhawm bawk a. An sawi dan chuan he tualthattu-a puh hi a la inchhirlo mai ni lovin midang thah hual a la nei nia tanina a tan pui pakhatin a sawi avangin an thinrim thar leh a; hetiang hian kawng zawhin court tualah an pungkhawm leh a ni. Hetianga an punkhawm avang hian venhimna thil ngaihtuahna avangin tualthattu-a puh hi court-ah hruai a ni ta lo niin chanchinbute’n an ziak. A hma lama Mizo Kristiante mizia Mizoram lo awp tawh thintu Maj. A.G. McCall-a’n a lo sawi dan “And are yet sufficiently vain not to be aversed to exhibitionist tendency” tihdik zelna a ni awm mang e. Thil engemaw, kan thinrimna emaw, sakhaw lama changsang nia kan inhriatna emaw hi ualau leh langsar thei ang bera lantir hi kan bansan theilo chu a nih ber mai hi maw.

Pu Sangliansiama te inchhunga mi 5 zet mai rapthlak taka vihhlum an nih zan khan Champhai-ah kan awm a. He thil thleng ka hriat hlim aṭang khan Aizawl SP leh senior Police officer te leh Aizawl Police Station duty-te vawi duailo biak ka tum a, biak pawha mual mual ka nei chungin mipui thinrim avanga harsatna awm khan Police zawng zawng kha a tibuai a. Thu awmze nei deuh kan hriat hun chu tlai tak a ni. A hnu-ah Aizawla awm chanchinbumi dangte ka zawh pawhin a hmuna kal ngeite pawhin thu chiang an hriat har zawk mah thu min hrilh a. Kha buaina khan Police-te kha an thil chhuinaah a tanpuilo chiang khawp mai. An thil chhuina (investigation) a tihkhawtlai bakah thubuai dangah phei chuan misual hnu a lo hlui tawha, chhui a harsat phah fo bawk a ni.

Kan Police-te hi an felin an tha famkim e chu ka ti miah lova, India state dangte ai chuan an che tha-in ka hria. Chuvangin Police nep vanga mipui beidawng che hluai kan nih chuan kan hriat loh vang a ni ang. Ministry of Home Affairs hnuaia National Crime Record Bureau (NCRB) chhinchhiah dan chuan a kum tin mai hian misuala puh mante thiamloh chantir kawngah Mizoram Police an che tha ber lawt lak a. Odhisa-ah thubuai ziahluha misual-a puh za zela 11 chauh thiamloh chantir an nih laiin Mizoramah chuan za zela 83.5 zet thiamloh chan tir an ni. Odhisa-ah chuan misuala puh man zinga za zela 89 chu hrem lohvin Court-in a chhuah tihna a ni a; Mizoramah thung chuan za zela 16.5 chauh thiamchangin an chhuak a ni. India ram pum dinhmun en pawhin Mizoram chu sang tak a ni a, India ram puma misual thiamloh chantir chu an mi man za zela 40.2 chauh a ni a; Mizorama thiamloh chantira hrem zatve pawh a pha chuanglo tihna a ni. Chuvangin kan Police te hi sit rual an ni lova, fak tlak an ni zawk - misual man chhuah leh hrem kawngah na na na chuan. Police-te hi misual humtu-ah te puh kan ching a. Ziktluak taka dan hmanga dikna (justice) hlen chhuah a nih theihna atan - court-in dan anga misual a hrem theihna atana thawktu an ni zawk.

Mimal nunah pawh thinrim tilanglo theite hi mi puitlinga ngaih an ni thin a; thinrim vanga che buan buan mai thinte hi chuan mi changkang leh puitling nih an hlawh theilo. Haw haw-a kan lungawilohna kan lantir hian misual man chhuah leh hrem kawngah harsatna siamin kan tikhaw tlai thin tih hriat a hun ta khawp mai. Police-te misual hnu chhuina hun neilo leka buaina kan siam khum hian a hlawkna teltu chu misual/pawikhawihtu an ni a. Court tuala kan punkhawm avangin roreltu-in a thutlukna a siam danglam phah dawn lo. Roreltu thutlukna siam turah chuan thil a tisual ngei tih finfiahna ‘evidence’ chauh a pawimawh.

Misual hrem kan duh tak tak chuan khawtlang khan kawngzawha buaina siam leh Police-te hnuchhui thei lova siam ai chuan thuhretute court-a a hun taka kal tura fuih leh tanpuite kha a kawng dik a ni. Chu chu hrem tura kan duh misual a phu tawka hremna kawng dik leh hnai ber chu a ni. Rik hluaia, a hnu-ah misual kan tih em em an hrem dan pawh hre tura ngaihven zui peihlo kan ni mai mai em? Dikna (justice) hlen chhuah kan duhna aiin kan thinrimna tihlan chiama sual haw ber anga lan’ kan tumna hian kan hnam hi min la pawt hniam hle a, hnam changkang leh hawi zau (civilised society) anga pawm hleih theih loh khawpin mawlna kawngah min hruai zel zawk niin a lang.