SUNDAY SERH

Kan ṭhianpa pakhat chuan, “Mizoram hi independent ngat i la chuan sakhaw dang bia chu sawiloh kohhran tenaute chu an chep ngawt ang. Kan firfiak leh kan kohhran awmna kan ruihchilh dan en chuan Sunday serh velo kohhran tenau chu na takin kan rapbet ang tih a rinawm,” a ti a. A dik mai thei a sin. ‘Sunday’ tia saptawnga ka dah chhan chu thenkhatin Chawlhni an ti a, thenkhatin ‘Chawlhni’ te chu ‘holiday’ tihna mai a nia, tiin ‘Pathianni’ tih tur an ti a. Chu chu pawmin ‘Pathianni’ ti hlirin ka ziakin ka sawi thin a; mahse, kan pawm tlan thiam zawkna’n ‘Sunday’ kan ti ta a nih hi.

Naupan lai aṭang tawha min zirtir dan a nih avangin keini’n Pathianni kan tih mai (Sunday) hi Bible-a Pathianni/Chawlhni hi ni mai turah kan ngai vek mai thin a. Mahse, tunhnu-ah hian Sabbath serh pawl Seventh Day leh kohhran pawl dang thenkhat hian Sabbath ni thianghlim chu Inrinni hi a nih zawk thu an sawi kan hre ve hnuhnawh a. Kum 321 AD March ni 7 aṭang khan Rome lal Constantine-a thupek angin Sunday hi chawlh ni (day of rest) a puan tan a ni a. A ram awp sakhua atana Kristianna puangtu Constantine I-na hi a nihna takah chuan Kristian nilo, ringlomi a ni a; mahse a ram chhunga Kristian an tam tak em avanga Kristian anga awm ta niin an sawi a. Sunday hi ‘Ni pathian’ an biak ni a nih avanga hman chhunzawm niin an sawi bawk.

Juda ho leh Seventh Day Adventist hote’n Sabbath ni nia an pawm zawk Inrinni hi ni serh tur dik tak zawk a ni an tih laia Kristian kohhran tam zawkin Sunday zawk an serh chungchangah hian a dik leh diklo zawk tia inhnialna chawh chhuah kan tum hranpa lo. A pawimawh ber zawk chu Pathian tana serh hran ni atana kan pawm kan serh hi a ni a; chutih rual erawh chuan kan kal firfiak mah mah a; Pharisai-te’n Sabbath ni bawhchhiaa puha Lal Isua leh a zirtirte an kamkhat ang deuh khan kan serh duhdan anga serh ve chiah lote hi kan hmu sakhi-in kan chemhar ta mai ni hian a lang ta hial a nih hi.

Thuthlung Thar han chhiar hi chuan tunlai hian Isua hi Mizoramah lokal sela Sunday bawhchhia-ah kan puh fo awm a sin.

Tunhma zawngin Union Public Service Commission (UPSC) leh Staff Selection Commission (SSC) te, ram pum huap exam ang chi reng reng hi Sunday-a tih deuh vek a ni a. A chhan chu Sunday hi Mizo Kristian-te’n ringlomi kan tihte pawhin office chawlh ni atana an hman ve ni, awl thawn ni a nih vang a ni a. Sorkar hnathawk mekte pawhin heng exam te hi an beih ve theihna’n a an tih niawm tak a ni. BJP sorkar hma kha chuan Sunday-a exam hi kan sawisel ngai awm ka hre lova; anni hi kan hmuh Hindu tak em avangin kan hlauthawng thar ta a ni mahna. Prime Minister Narendra Modi hian Pathianni hian thil pawimawh leh ram pum huap tih a ching hle a; hei hi a Hindu em vang leh Kristiante min cheksawlh a tum hrim hrimna aiin ni khata darkar 24 awmah hian darkar 18 hna a thawk a; darkar 6 chauh mut hahdam leh chaw eina atan hun a hmang a. Chuti khawpa thawkrim chuan office chawlh ni Sunday hi a hmang tangkai a ni mai em tih hi ngaihdan awm thei tak a ni ang. International Yoga Day hmasa ber atana hman June ni 21 kha United Nations puan a ni a; Sunday-a a tlak avang leh BJP sorkar hotupa Modi-a rawtna a nih vang emaw ni kan do na viau mai a. Nakum lam aṭang khi chuan Sunday-ah a tla fo tawh lemin a rinawm lohva, hlauh zui tur a awm lem lovang.

Keini Mizo zingah pawh hian thawk rim ve tak tak, Sunday-ah lo chuan hun awl neilo an tam ve ta mai a. Mizo khawtlang nuna tih ngei ngei ngai chhungte leh thiante damlo kan leh mitthi ralna hun atana ni danga hman remchang thei hauhlo kan kat ve nuk ta mai. Chu’ngte tan chuan Sunday hi chhungkhat laina tlawhna hun, damlo kan leh mitthi ralna hun remchang lutuk mai a ni ta a; chu chu thil tha-ah ngaiin kan insawisel lem lova; kan chin vek a ni bawk a. Amah Isua ngeiin ‘thiltha tih a thiang’ a tih kha kan changchawi tlang a ni ber awm e.

Mahse, chutianga chhungte tlawh, damlo kan leh mitthi ral turte kalna atan chuan City Bus leh Taxi te hi nidang ang chiahin tlan tam ta sela chuan kan mamawh a ni chung chungin kan Kristian firfiak thinlung chuan a pawm leh hauh chuan a rinawm loh. A chhan chu kan Kohhran rin dan leh duhdan angin Pathianni chuan lirthei kan lek chhuak a nih pawhin BiakIn panna’n lo chuan kan hrethiam hlei thei tlat lo chu a nih hi. Sunday-a inkhawmna’n an hmang a nih phawt chuan sorkar motor, a hmalama an nihna tarlang chung ngeia an ken’ pawhin hriatthiamna thui tak nen kan en mai ni lovin kan fak zawk a ni. Mimal thil atana sorkar motor diklo taka hmangah kan puh phal teuhlo mai.

Farisai hovin Lal isua’n Sabbath ni-a mi a tih­dam an sawiselna a, “Hnathawhna hun atan chuan ni ruk chhung hun a awm a lawm, chu’ng hunah chuan lokalin tidam ang hmiang, Sabbath ni-ah ni lovin,“ (Chanchintha Luka ziak 13:14) an tih kha kan pawm dan dik zawk hi a ni awm a sin. A chhan chu Sabbath (Inrinni) serh leh Hindu sakhaw betute’n Sunday-a kan veng/khaw chhunga eitur ilo tak ngial an zawrh phallohna hi a la tam mai nia - kum zabi 21-na-ah pawh hian. India ramah kan awm miau si a; Kristian hi tlemte kan ni a; Mizoram kohhran member phei chu uihum lek kan ni. Chuti chunga kan awmna biala kan firfiak viau hian a ropuilo tih hriat a hun a. Sunday serh chungchang aṭang hian kan in thin harh a tul khawp ang.