Guest writer
HC Vanlalruata
HMUN BIK
Eptu MNF Party-in kar hmasa Ningani-a ‘zu do kawngzawh’ an han neih hnu khan thil tam tak ngaihtuahna-ah a lo lut a. Lungawilohna kan lantir emaw thlarau lama tawngsang deuh kan ni a, bingbilet lam zawnga thlarau a thawh emaw hian kan ngaih pawimawh ang ngai pawimawh lemlo leh kan vei ang vei velo tam tak an awm tih hriatthiam a harsa fo thin a. Kan vei ang vei ve tho, mahse keini anga kawngte zawha, bandh huaihawtna a duty ve emaw thlaraumi nia inhre leh zualte anga bingbilet ve hmanlo te hi awm theih a ni a. Chu’ngte zawng zawng tana harsatna siama, kan rin leh pawm dan kan barhlui a kan tikhawlhkham fo mai hi chu ngaihtuahna thara ngaihtuah a va ngai ta em!
Lungawilohna lantirna atana pawn chhuah khap (bandh) phei hi chu Court engemaw zatin an khap tawh a. Bandh avanga sum hloh hi a tam em avang leh mimal zalenna rahbehna a thlen deuh ziah avangin court hian an khap a. Mipui rorelna rama lungawilohna lan tir theihna chanvo (democratic rights) kan neih kan hman theih ruala mi chanvo leh zalenna rapbet zawnga chu kan chanvo ngei mai kan hmang thin hi Court chuan dik a ti hauhlo a ni. Sorkarin mipui tana thil thalo leh diklo, thil pawi tak a ti nia hriat avanga lungawilohna lantir hi eptu party-te mai pawh nilo pawl hrang hrang leh mimal pawhin kan tihtur ni awm tak a nih laiin mipui hmakhaw ngaia lungawilohna lantir ta chenga mipui harsatna siam zawnga kan lungawilohna kan lantir leh tlat mai thin hi sim hmak emaw siamthat emaw ngai lai tak chu a ni.
Kar kalta a MNF in Aizawl khawpui leh district khawpui hrang hranga zu zawrh duhloh/zu do kawngzawh an neih kha a hranpa a sawiselna emaw fakna emaw lam sawi rik kan tum lova. Zu chungchang, zu khap leh zawrh phalna pek chhuah chungchang hi kan ram hruaitute leh political party te tana thupui pawimawh (political issue) tling pha a ni nge sakhaw thil leh mihringin sakhaw thlirna aṭanga a duhdan leh pawmdan (emotional/ moral issue) a ni zawk tih lam pang pawh kan sawi lovang. Chulamah chuan ngaihdan a inthen phawk a; a khawilam tantu nge tam zawk tih pawh hriat kher kan tum lovang.
Sawi ngei ngei ngai zawk chu pawl lianin lungawilohna an lantir a mipui harsatna an thlen thin hi a ni. Han ngaihtuah chiang mah teh u, tam tham tak maiin kawng an zawh chuan Aizawl khawpui-ah darkar tam lirthei a ding thup mai a, kawngzawh tawp hnu-ah pawh lirthei che vel pangngai leh tur chuan hun a duh viau thin. Hemi hun chhung hian chetsual palh vang emaw, nu nau pai hring mai tur emaw rikrum thila hmanhmawh taka Damdawiin panpui ngai ta sela a manganthlak viau ang a. Nunna chan phah mai theih emaw pawh a ni ang. Khawi vengah emaw kangmei chhuak sela kangthelh motor thlen hun a tlai ngei bawk ang.
Kan Aizawl khawpui kawngpui zau lohzia kan hria a. Rikrum thila kalna tur Damdawiin-te chu kawngzawhna atana hman rim ber kan kawngpui neih chhun kaltlang lova thlen theih loh vek a ni bawk a. Lungawilohna lantira kawngzawh thin kan political party lian leh pawl lian dangte hian hei hi an haider lui tlat niin a lang. Kawng an zawh reng reng hian kawngzawh huaihawttute hian mipui tana thlavang hauh niin an kawngzawh chhan hi an sawi vek a; sorkarin emaw eng pawlin emaw ram leh mipui tana thil thalo tur a tih vanga lungawilohna lantirna kawngzawh a ni deuh vek a ni. Chuti chung chuan kawngzawh avanga harsatna tawkte chu an kawngzawh sak nia an sawi mipui mimir tho an ni thung. Chu chu bandh huaihawt pawhin a ni tho. Mirethei bakberh nitin inhlawha eizawng emaw nitin chawhmeh zuara ei hmute’n an tuar ber ziah.
Lungawilohna lantir hian an lungawiloh chhana mawhphurtu kha bitum mai sela a tha fo tur a nia. Entirna’n kar hmasa-a MNF Party kawngzawh huaihawt chhan kha zu zawrh duhloh vang a nih chuan Excise and Narcotics Minister office kal turte kha dang ta mai se, “Ani ai chuan amah ruattu hian mawh a phur zawk,” an tih pawhin Chief Minister office te hualin lungawilohna lan tir mai awm tak a ni. Mipui harsatna siam zawng khera lungawilohna kan lan tir ziah mai hi a dik hauhlo a ni. Inthlan hnaih tawh lama bandh emaw kawngzawh emaw phei hi chu mipui hmakhaw ngaihna lam aiin inthlan campaign leh vote zawnna lamah miin an ngai ang tih a hlauhawm viau.
Mipui tawrhna thlen lohna turin lungawilohna lantir kawngah hian ngaihdan thar, ruahmanna thar siam a ngai a ni. Aizawl khawpui bikah chuan hetiang hian rawtna i siam teh ang - Aizawl khawpui kawngpui lun lai bera kawngzawh tawhlo hian Aizawl khawpui pawna kawngpui zau tha, entirna’n World Bank sum hmanga Aizawl helna/pumpelh kawng an sial (By-pass road) ah te emaw hian kawng hi zawh ni ta zawk sela, lirthei tangkhang a tlem anga, mipui harsatna kan siam nep hle ang. Lungawilohna lantirna’na chawnghei duh emaw punkhawm (rally) duhte tan pawh Aizawl khawpui lunlai nilo khawilai khelmual emaw hmun remchang dang emaw hi hmang ta mai thin sela, mipui harsatna an siam lovang.
Chutianga kawngzawh emaw chawnghei emaw, pungkhawm emaw an awm chuan chanchinbumite leh television thlalatute an fuankhawm vek dawn thova, an duh ber ‘media attention’ leh ‘publicity’ chu an hmu dawn tho thova, an nawrh chhan mipuiin an lo hre dawn tho a ni. India ram khawpui ber Delhi-ah pawh khuan Anna Hazare leh a hote an ni emaw, lungawilohna lantirna’na chawnghei leh punkhawm hrim hrim duhte chu Jantar Mantar-ah an awmkhawm mai a. An tam deuh leh Ramlila Maidan lamah an pungkhawm zawk mai a. A hmunah chanchinbumite an pan chilh a, helai state kilkhawr ber aṭang pawhin TV-ah ‘live’ in kan lo en ve thin a nih kha. Kawngzawh duh pawhin phalna la-in India Gate bul kawngpui zau tha takah hmun dang tibuai lovin kawng an zawh leh mai a, chutah pawh media lamin a hmunah an vil leh mai a ni.
Mizote hi hnamdang tihdan entawn ting tanga entawn ziktluak silo niin kan insawi fova, bandh te, kawngzawh te leh chawngheite hi vaiho hnen aṭanga kan hriat a, kan chin ve tak a ni a. Kan ti ve ta rau rau a nih chuan a mipui mimir harsatna siamlo thei ang berin Delhi khawpui-a an tihdan hi entawn tluantling ta law law ila, kan nawrh sak mipuite tana harsatna siamloh bakah a tha zawk em em dawn a ni.