LPG BAWK

Tunhma deuh khan Cachar district, a bikin Silchar khawpui leh Silchar leh Vairengte inkara khaw lian deuhva awm vaiho hian min ‘Nuthuri zuam’ khawp a, chhuanlam chhe te te hmangin khawvel nena kan inkalpawhna awm chhun National Highway No. 54 chu an nawm an makin an dang fo mai a. Reilote chhung kawngpui an dan chah chhung pawhin nghei leh neih loh hi kan han ngah hman em em thin khawp a; Cachar district vaiho khuan an nawm an makin min sawpin min bawl a ni ber mai. Kan ram chhunga sumdawngho lah chuan an Kristianna kraws put paihin an Mizo puite harsat leh manganna ti belhchhah turin hlawk leh zual tumin an thil zawrh man uchuak takin an lo tisang thin bawk nen - thaw a ipik thin ngawt mai.

Kawng dan’chah a ei leh bara min hrek satliah mai a ni lo. Mizo kuthnathawktu leh sumdawngte’n man man zawka thil an hralh theihna tur dodal tlat ching vai sumdawng hi khulamah khuan an awm nual a. Hlawk zawka Mizoram sawhthing thar chhuah kan hralh theih lohna fo chu khulai vela vai sumdawng khu an ni a. Kum 1990 chho leh a hnu kum engemawzat chhung kha chu Bagha khaw sumdawng Sundar Ali leh a chekawite khan Mizoram hi an duh duhin min hnuk kual a ni ber. Sawhthing bakah Mizoram thlai thar dangte pawh man man deuhva hralh theih a nih dawn veleh a aia to zawka lei inhuam angin an rawn hauhva, a hnu lawkah a man an ti tlahniam leh vak a. Entirna’n Mizorama zikhlum tam tham deuh kan thar ve hlauh chuan phailam atanga lakluh man kha namen lovin an titlawm a, Mizovin an hralh thei ta lova; Aizawl leh khawpui danga Mizo thar chhuah phurhluh a tlem tih an hriat veleh a man an tisang leh mai thin.

Kan Chief Minister hlui Brigadier Thenphunga Sailo (Fam) khan phai vai hovin an duh thala min nek sawra min rahbeh chunga kan thinrim ngam lohzia kha hetiang hian a sawi a - “Riltam huaisen ka hrelo,” tiin. Riltam hi reilote chu inhnangfakna mai atan an huaisen a ni thei a, riltam chunga huaisen ngar ngar leh tei rei fe tur erawh chuan chhel a ngai ngawt ang. Kan hotute’n hetianga ngaihdan an neih vang hi ni maw vai nek lamah hian kan ropui viau lo. Chumi rual chuan kan ram kuthnathawktute’n an thil thar man man zawka an hralh theihna daltu leh rapbettu vai sumdawng leh kan sorkara thiltitheite hian hnungthak an inhiah tawn nia rinna nghet tak a awm fo. Mizoram thlai thar hralh kawnga mawhphurtu tura din Trade and Commerce department leh Mizoram Agriculture Marketing Corporation (MAMCO)-a sumdawnna lama mithiam (MBA rual) pawhin Bagha bawr vela vai sumdawng an nawr tawm theilo kha tlawma lak chi nge thinrim tur chi tih chu ngaihtuah ve mai teh.

Eirawngbawlna Gas harsat chungchang hi kar hmasa lam khan kan ziak tawh na-in ziah nawn leh loh theih a ni lo. Mipui tawrhna a nasat lutuk tawh bakah kan ram hruaitute leh sorkar hotute’n mipui laka an mawhphurhna an hlen chhuah chu sawiloh kut sil an chin luatin a hrin a nih miau avang hian sawi nawn fo loh theih a ni lo. Kan ram hruaitute hian kum engemawzat chhung chu Mizoram mipui-in eirawngbawlna Gas kan dawn tlem chhan hi sorkar mawh a nih loh thu leh Gas rawn petu Indian Oil Corporation (IOC) leh LPG Distributor inkar mai niin an sawi ta a. Thuneihna nei chunga mawhphurhna nei si lo sorkar kan nei hi mipui tan chuan lungchhiat thlak tak a ni kumkhua ang.

Tuna kan harsatna chhan ber hi a hmalama kan sawi tak ang khan tu emaw kan ngam loh vang a la ni fan a. Mipui thlavang hauhva che na ngam kan ram hruaitu leh sorkar hotu zinga an awm rih loh avangin mipui mimir tawrhna hi a rei ta hle a ni. Tunhma-in eirawngbawlna Gas hi a harsa lutuk ngai lova, harsat hun a lo awm a, chumi hnu-ah namen lovin a awlsam leh a. Zinga ‘Gas in duh em?’ tia au bengchhengin min kaih thawha kan nin’ viau hun pawh a awm kha. Chumi hnu-ah kan harsa leh a, hetihlai phei hi chuan Facebook te kan hmang tawh hlawm bawk a, inhnialna a tam hle a. Sorkar lam tangte khan eirawngbawlna gas hi a tam ber ram pawn atanga lakluh a nih avangin India ram state dang zawng zawngah pawh harsatna an tawk vek niin an sawi a. Mahse, keimah ngeiin state engemawzata ka hmelhriatte ka zawt kual a; khawi state-ah mah harsatna an nei lova, thenawm Assam-ah pawh ni 22 danah an lak zat zat thu min hrilh a ni.

Chutia a harsat viau lai chuan thla 4 dan velah te eirawngbawlna gas hi kan hmu ve zeuh zeuh va, chutih hunlai chuan sorkar laipui-in kum khata LPG Card pakhat hmanga Gas Cylinder man tlawma hmuh theih zat tur a rawn bituk a. Tlem deuh dawng thei tura ruahman a nih laiin a tawpah chuan Card pakhatah kum khata Cylinder 12 dawng thei turin thutlukna an siam ta a. Chutiang chu kan dawng phalo chiang hle. Chutianga kan awm lai chuan a lo zia awm ta deuh viau mai a, mahse, nidang a ang ta lova, kan Gas Cylinder chu kan hmang rei ta lo thut mai a, tunhma ngaihtuah chuan hmang reilo tak kan ni. Renchem a tul dan hria a thuk dang nena tangruala thla 2 dawn dawn hmang thin pawhin thla chanve an hmang thei ta meuh lo.

Chutianga kan kal mek lai chuan Central YMA hruaitu thahnemngaite’n a chhan an chhui chhuak ta a. Khawih chingpen hisap tel chunga eirawngbawlna Gas phurh contract hna hniam taka chhangtu chu puan mualpho a lo ni ta a. Sorkara hlawh neia thawk, helama mawhphurtute’n an hre chhuak hmasa zawklo thin hi a pawi lai tak chu a ni leh ta. Chutianga hmuh chhuah a nih hnu-ah pawh chuan sorkar chuan a tihtur ti mai lovin hun rei tak mipui tawrhna a thlen zui a. Sorkar laipui-a Petroleum Ministry thuneitute hnena na taka thlena IOC hotute chung tlak a hun tawh laiin tun hi kan dinhmun a la ni.

A pawi ber chu kan sorkarin thuneihna nei chunga mawhphurhna a inhlip fai deuh vek mai hi a ni awm e. Eirawngbawlna Gas a harsatin sorkar mawh a ni lova, IOC leh Gas Agent/Distributor te inkar thil a ni a. Kawngpui chhe lutuk lah chu khuarel chhiatna leh ruahtui tam luat vang mai mai a ni leh a. Lei (bridge) a chim pawhin a kilhna ruk vang, lirthei rit lutuk phurin a zawh vang leh mipui hmanhmawh lutuk nawr chim te a ni bawk. Ram hruaitu, a department enkawltu Minister chu sawi loh, a hnathawktu leh viltu engineer-te takngial pawhin mawh an phur pha ngailo. Mipui pungkhawmin tharum an thawh pawhin High Court pawi an khawih lem loh chuan sorkar chu a ngawi mai zel chu a nih hi. Hetiang a nih te chuan mawhphurhna nei a inhrelo sorkar hi mipui hian kan mamawh viau bik em maw ni le?