MBBS QUOTA

Mizoramin Medical College a neih ve tâk avanga India ram Medical College hrang hranga Mizo thalai doctor zir turte tâna seat hauh bik awm thin tih tawp a ni ta hian rin aiin sawi zui a hlawh lova. NIT Mizoram kan neih tak avang hian Engineer zir duhte tana Engineering College a kan quota tihbo a ni ve em tih pawh sawi lan awm tháwm kan la hre lo. Lunglei lama kan Engineering College tur erawh saw chu zirlaite’n an la hmang tangkai lawk lawk dawn lo a ni mai thei, a bilhah a tho lova, a sak a chhe lutuk niin an sawi bawk.

Kâr kalta Inrinni a doctor zirna atana kan state quota chungchangah, sorkar thuchhuahin a ziah dan bâk hi thuk taka hria an awm lo ni áwm tak a ni a, doctor thenkhat kan zawh pawhin ‘sipai báng an bo’ ve hle a ni. Sorkar thuchhuah chu hetiang hi a ni:- “Kum 2019-2020 Academic Session-a Mizoram tana Central Pool MBBS/ BDS Seat chungchangah Higher & Technical Education Department chuan, hetiang hian thil awmdan an sawifiah a ni :

“India sorkar, Ministry of Health & Family Welfare chuan India rama State thenkhat, Medical Education lama hnufual bikte tan, kumtin Central Pool Quota aṭangin MBBS leh BDS seat a pe chhuak thin a. Kumin 2019-2020 academic session-ah hian kum hmasa lama Central Pool Quota MBBS seats lo dawng thin, kumina dawng ta lote an awm nual a, hei hi a chhan chu heng State-te hian anmahni puala Medical College an neih vang a nia,” a ti a. Nikuma MBBS quota nei si, medical college an neih tâk avanga kumin a nei ta lo state leh UT panga a tárlante chu - Arunachal Pradesh, Manipur, Mizoram, Daman and Diu leh Dadar and Nagar Haveli te an ni a ti a. Mizoram hian nikum khan MBBS quota 18 neiin, Bachelor of Dental Surgery (BDS) quota 7 a nei a, kuminah chuan MBBS quota nei lovin BDS atan quota 5 chauh a nei dawn ta a ni a ti.

Sorkar thuchhuahin a sawi dan chuan, he’ng state 5-te hian kumin aṭanga MBBS zirna tur quota an neih tawh dawn lova, Mizoram tih loh chu BDS quota hi nikum ang zat pek leh an ni a, Manipur erawh chuan a nei tawh dawn lo. Manipur hian Regional Institute of Medical Sciences (RIMS) bakah khian state sorkar din liau liau Medical College an nei bawk a. Mizoram hi Medical College nei hnuhnung ber a ni. Meghalaya, Nagaland, Lakshadweep leh Sikkim te chu anmahni puala Medical College an la neih loh avangin, Central pool a MBBS quota laksak an nih ve loh thu sorkar thuchhuah hian a tarlang a. Meghalaya-ah hian India hmarchhaka Medical College ṭha bera chhál theih deuhtháw, North Eastern Indira Gandhi Regional Institute of Health and Medical Sciences (NEIGRIHMS) a awm a, sorkar laipui enkawl a la ni zui. Sikkim Manipal Institute of Sciences khi Medical College puitling a nih leh nih loh thudang a ni bawk. 

Sorkar thuchhuah vekin a tarlan dan chuan - “Central Sorkar chuan Ministry of Health & Family Welfare kaltlangin Zoram Medical College (ZMC) din nan sum tam tak a rawn pe a, chuvangin Mizoram-in Medical College a nei ve ta a. Nikum lamah ZMC-ah Mizoram chu seat 100 admission pek a ni a, kuminah pawh seat 100 bawk pek leh a ni leh dawn a. Heng avang hian dan angin Mizoram State chuan Central Pool Quota MBBS dawng tur a ni tawh lova, Central Sorkar hmuh danah chuan mahni ke a ding thei leh puitling tawh ang a lo ni ta a, hei hi sorkar lam aṭang chuan thil lawmawm tak a ni zawk a ni,” tih a ni a. 

Kan Mizo doctor-te hi an chhuanawm hle in ka hria a, mi engemawzât zingah erawh chuan ruihtheih thil vangte, mahni hna ngaih pawimawh loh luat vangte leh an hna a tui tawk loh vangte a thawk tha lo an awm tih pawm a ngai thin hi a pawi a. An zir chhuahna Medical College a zir leh anmahni zir loh vang hrim hrim a thiam lo fé fé pawh kan hre àwm e. A tlangpui thu erawh chuan kan doctor-te hi an zahpuiawm lo hle a, an hnathawh dan leh a taka thawhna tur hmanraw (equipment) awm that tawk loh dan hriatpui phei chuan, ngaihsanawm tak tak an kuh tul a ni. Hetianga Mizorama kan doctor-te an thiam viau nachhan hi India rama Medical College te a that tlangpui vang a ni a, kan doctor-te hi India rama medical college tha a ngaih aṭanga zir chhuak an ni hlawm a ni. 

Tunah chuan India rama Medical College tha ber bera ngaih - AIIMS, King George’s Medical University, Lucknow, Calcutta Medical College, Christian Medical College, Vellore te leh hmeichhia chauh zir theihna, Lady Hardinge-ah te kan nula tlangvalte’n MBBS an zir thei dawn ta lova. An zir theihna tur Medical College awm chhun chu, Mizoram Institute of Medical Education and Research (MIMER), tun hnaia Zoram Medical College (ZMC) tia sorkar tharin a hming a thlâk tâk, Falkawn khua ami chauh hi a ni ta. He Medical College chhiat leh that hian kan hma hun, kan tu leh fa leh thangthar lo awm zél tur, Mizoram la luah zeltute hriselnate, an thih leh dam thu thlengin a hril tawh dawn a. India rama Medical College dang kan dem ngawt thei tawh lovang. A chhan chu UPSC exam a tling hlei thei tawh lo, kan thalaite hi Medical College tha thlang chat chat thei tur khawpa National Eligibility cum Entrance Test (NEET) a titha tur an tam viau dawn miau loh avang a ni. 

Medical College din tur hian sorkar laipuiin sum pe eng ang mahse, a din phalna petu chu Medical Council of India (MCI) a ni a. MCI duhthusam ang a tlin lawk loh avangin, MIMER/ZMC pawh hi din phalna pek a ni lawk lova, a chhan pawimawh ber chu state sorkar medical college ni mahse, a enkawltu atana society din a ni lawk lo kha a ni. Society din a nih hnu lawkah MCI hian din phalna lailawk a rawn pe ta mai reng a. India rama medical college tha leh lâr - AIIMS, PGI Chandigarh, RIMS te leh Mizoram aṭang a tam takin kan pan mék, Shillong khwpui daifèma awm, Mizoramah awm ve se kan tih em em NEIGRIHMS te hi society tha tak thuneihna sang tak nei-in an enkawl vek an ni a. He’ng society-te hi an duh duha dik lo taka an khawsak theihlohna atan leh hna tha taka an kalpui theih na’n by-law siam a, chumi zûlzui ang thlapa kal chu an ni. 

Kan Medical College neih chhun chunga thuneihna pumhlûm neih tum sorkar hnathawk thenkhat hian, sorkar thar hi kawng dik lova hruai an tum mek ni a ngaih theihin thil a kal mek a. MIMER chunga thuneihna pumhlûm neih châkna avang hian, a bul tanna atan (sorkar thar lawm zawng ni tura an ngaih avangin?) a hming thlâk hi an rawt chhuak nia sawi a awm bawk. A hming chu thlâk a ni ta a. A pawi thei ber zâwk erawh chu thuneihna pumhlûm neih duh avanga society ding lai hnawk ti em em a, paih dan ngawt an dap hi a hlawhtlin a ni a, a hlawhtlin a society hi thiah emaw thuneihna nei lova siam a nih chuan, a hmasa bera tuartu tur chu kan Medical College a zirlaite leh thawktute an ni ang a, hun lokal zel turah mipuiin kan tuar nasa hle ang. 

Sorkarin sumdàwnna emaw institution emaw a enkawl hi a hlawhchham duh hle tih kan hre vek a. Chumi avang chuan department hrang hranga a bika inkaihhruai ngai chite chu, society emaw mission emaw hnuaiah dah zel a ni tawh a. Dik tak chuan tun dinhmunah pawh hian MIMER/ ZMC society hi paih/thiah ni ngat sela, MCI pawmpuina tak tak kan nei lovang tih sawi theih a la ni lo. Mithiamte’n India ram Medical College tha ber berte inkaihhruai dan zira kan Medical College inkaihhruai dan leh inrélbàwl dan tur (by-law) an duanah khan, society hi thuneihna pumhlum pe chuang lovin, thil an tih dik loh a endiktu leh khalhtu tur committee tam tak a din a ni. Amaherawhchu, sorkar kalphung pangngai anga thil kalpui dan a muan lutuk lohna atan society a awm a ngai a, inrélbàwlna tha atan a pawimawh em em bawk a ni. 

Mizo thalaite’n India rama Medical College tha ber ber a MBBS leh a chunglam an zir theihna kawng a pin takah chuan, seat 100 awmna ZMC chu kan hmabak awmchhun a ni ta a. He Medical College aṭanga doctor thiam tak tak, India ram Medical College tha ber bera zir chhuakte aia hniam bik lo tur chherchhuah a nih theihna atan a enkawlna chungchanga thutlûkna chu sorkar kutah a awm mek a. Thangthar lo la awm zel turte hriselna leh thih leh dam hi, tun hun amite kutah a awm mék e. Medical college tha nge kan neih dawn, thuneihna pumhmawm duh luat vangin kan neih chhun hi kan tichhe dawn le? Mizoram Sorkar hian a chhia leh tha hriatna thiang tak hmang teh se.