POLITICS CHHEMI

Tun ṭum Lok Sabha inthlan tluka political party-te an inep nat leh, politics chhemi an vawrh nasat tum hi Parliament member pakhat chauh vawi 13 kan inthlan tawhah a la thleng ngai awm love. Kan political party leh an hruaitu politician-te lalna leh thuneihna atchilh lutuk inbeihna kara mipui min bawl ta chiam mai hi a huatthlalaawm takzet a. Hetiang politics tuinu leh chhe chi hi kan ram aṭanga umbo hmak chi a ni a, MPF hian a khap thei lo a nih phei chuan a dinna chhan tur a awm lova, thiah nghal ni rawh se.

Lunglei district lamah candidate hming tar chhuaha a indawt dan kha EVM a candidate te hming indawt dan nen a inang lo tiin ZPM leh Congress ṭangrual chuan Chief Electoral Officer (CEO) hnenah an thlen a. An sawi dan chuan an candidate inṭawm Pu Lalnghinglova Hmar leh Pu Lalhriatrenga Chhangte (independent) ve ve te hming dah thelh a ni. Heta an thu thehluh hi CEO hian a bawhzui ṭha tawk lo tia puhin a hnu thlengin an umzui a. Election hotute chu state sorkarin a thunun ang dawn dawna ngaih theihin ṭawngkam an cheh zui leh nghal.

Hemi thilthleng chungchang hi uluk taka kan chhui hnu-ah hetiang hi thil awmdan chu niin a lang. Vote thlakna hmuna candidate te hming chhut chhuaha tar hi thil tih ngei ngei tur (mandatory/ compulsory) a ni lova, mipui hriat atana tar ve mai niin Election official-te chuan an sawi. Chuti chung pawh chuan candidate hming ziahthelh palh hi an hriat veleh vote thlak ni hma tlai lam khan an hnukkir vek a. Thorang biala polling station pahnih ami hnuh kir lohva lo tar hman awm pawh vote thlak ni chawhma lamah an pawtthla leh vek a. ZPM-Congress hruaitute’n complaint an thehluh pawh an hnukkir a, mahse hmunpui (Aizawl) lamin an bawhzui ta tho niin an sawi.

Hei bakah hian eptu ṭangrual hian Vanglaini chanchinbu thu chhuah dik loh avanga an candidate inṭawm Pu Lalnghinglova Hmar hnena insawifiah tura CEO office-in a tihna leh Returning Officer (Aizawl bawrhsap)-in Police station a FIR a thehluh chungchang chu election department lam lai loh (ṭan lam neih) vang leh sorkar dinglai nawrna vang nia an ngaih thu an thehdarh nasa hle a. An sawi uar em em chu Supreme Court thutlukna pakhata chanchinbu thu chhuah dik lo chungchanga Editor leh Publisher mawhphurhna a ni tih a ni. Hei hi social media-ah phei chuan an dah ngun hle.

Mahse, hei hi thudik ber, Luka ziak anga ngaih leh pawm chi a ni lo. Chanchinbu kan enkawl ve chhung khan kan paltlang ve nual a. Chanchinbu neitu, publisher leh editor bakah editorial board a tel dangte bakah a semdarhtu (circulation manager) thlenga miin an khin kan hre ve nual. SENHRI a ka thawh ve lai khan kan cyclostyle hertu pawh cheng vaibelchhe 50 chawi tura khin zu nia! India sipaite’n Amritsar khawpui a Golden Temple an luh chhuah ṭuma an beihpui thlak (operation bluestar) lai a sorkar phal loh chunga Amritsar khawpui a tawm ru (rickshaw khalhtu lem changin) Brahma Chellaney kha Associated Press (AP) reporter mai a ni chungin sorkar laipuiin a khing rup.

CEO Ashish Kundra-a’n chanchinbumite hnena a sawi dan chuan Pu Lalnghinglova Hmar, Vanglaini Joint editor a nih avang ngawr ngawra insawifiah tura tih leh FIR thehluha a hming lang a ni hranpa lova. Vanglaini chanchinbu-in Pu Lalnghinglova Hmar nena inkhing MNF candidate Pu C. Lalrosanga chhinchhiahna an tarlan kawngah khan joint editor a nih bakah a khingpui Pu C. Lalrosanga chhinchhiahna dik lo taka ziah a ni a. Khatah khan vote lama a hlawkna tura a ti a lo nih leh nih loh leh mawh a phur em tih kha election commission lam khan hriat an duh a. Chumi avang chuan thil an zawt a, RO kha Police a thu thehlut turin an ti ta niawm tak a ni.

Helai takah hian thudik inphum a awm a, mahse politics chhemi avangin pawm loh der leh pawm loh luih a intawksir ta a ni ber. Election department hotute thusawi hi pawmawm tak a ni. ZPM-Congress candidate hi Vanglaini chanchinbu a nihna nei lo ni sela chuan insawifiah tura an tih a rinawm lohva, a laka FIR an thehluh pawh a nih a rinawm hranpa lo. Hei hi haider lo sela chuan politics chhemi tiin kan vuah lovang. Chu bakah chuan Aizawl district bawrhsap, sorkar hnathawk, inthlan boruaka Election Commission of India hnuaia deputation a awm zinga langsar tling pha, ECI-in “Bula tu rawh” a tiha ti mai tur chhe fe fe a an puh phei hi chu politics tui nu tak a ni.

CEO a ni emaw, additional CEO, joint CEO, deputy CEO, assistant CEO leh RO bakah sorkar hnathawk dang inthlanpui a inhnamhnawih leh phusa zawng zawng hian anmahni thu leh an rilru puakchhuakin engmah an ti ngam lova an ti ngai hek lo. ECI lal hun chhung (inthlan puan leh inthlan hna zawh fel ni tura bituk inkar) hi chuan lal berte lal ber Lalzahabar chu ECI hi a ni tih an hre chiang hle a, keini aiin sorkar hnathawk lian apiang an chiang a ni. Hman kumah ECI lo zin tuma sorkar hotu liante leh district tina bawrhsapte an kohkhawm ṭuma tel lo bawrhsap pahnih chu hmun leh hmunah suspend turin chief secretary thu an pe nghal. Nikumah pawh tuna kan chief secretary hi an sawn lawp mai kha. Chuvangin Aizawl bawrhsap (RO) hian ECI thupek lo chuan Police-ah Vanglaini enkawltute lakah FIR a thehlut hauh lovang tih chu pawl sawm zir chin tan chuan hai rual a ni lo.

Vanglaini chanchinbu hi tihsual (printing mistake) laka fihlim lo tak mai a ni a. Chu aia pawi pawh an ti fo. Mafaa article, Revd Chuauthuama ziah anga a hming leh thlalak an dah sual hi vawi 2 a awm tawhin ka hria a. Hmanah khan Tumkau Ni tukah Isua Krista kha Nazareth khuaah lal angin an luhtir tawh bawk. A dang pawh a tam mai.