KUM THAR THUTIAM

Mahni han insawi lut ta lawk ila, kum thar thutiam hian tunhma chuan ka nunah awmzia a nei ngai tehchiam lo va, thutiam chu bawhchhiat turah kan ngai hmiah ṭhin bawk. Kum 7 kal ta velah khan ka sahdah ilo hmuam ṭhin kha sim ka duh avangin, December thla chhovah tih tak zeta insangmarin nghei ka tum ta a, kum thar thutiam atana ka neih lawk a nih avangin ka nghei ṭan hun atan kum thar ni, January ni khat chu ka ruat lawk sa a. Kum thar tuk chuan ka nghei ṭan ta a, chaw ei khamah erawh chuan chak a na zual khawp mai. A hrehawm ta bera ka hriat chu ka ruak lutuk leh kamchhe hle a inhriatna kha a ni a; mahse, ṭhelret te ṭhialin tun thleng hian ka hmuam zui ta lo. Kum thar ni kher lo aṭanga ka nghei ṭan kuhva pawh kum 10 chuang chu ka ei leh ta lo.

Tih tak takna nena thutiam hlen hi a pawimawh a. Mizo hruaitu ropui Laldenga kha sikret a nghei dawn khan a awm loh vanga nghei ni lovin, awm reng chunga nghei turin a insangruh a. Sikret leh lighter ak reng chungin, a hmaa khati khawpa meizu nasa khan a nghei thei a ni an ti. Thutiam ti hlawhtling tur chuan tih tak takna (will power) a ngai a. Mi ṭhenkhatin khap a niha zu in loh an tum ang chi hi chu thuthlung ngaihsan hlawh lo tak a ni. Puitling chuan a awm reng chung pawhin a duh loh leh ṭha a tih loh chu a inin a ei lo mai tur a ni zawk. Naupang na tur leh pawi tur hre lo ang maia khapsak ngai nia inhria puitling inti, kum lamah chuan naupang ni si lo kan la tam lutuk hi kan hnam nepna lai tak a ni awm e.

Kumin, 2018 chu kan han chuangkai leh ta a. Kumin hi kum satliah a ni lova, Mizote ngaih pawimawh em em Assembly inthlan kum a ni a. Tun aṭanga rei lo têah hian kan politician-te phei chu vote zawngin mawng-vawm-ba ang maiin an phi leh sek tawh dawn a. Chutiang a nih avang chuan kum bulah hian kum thar thutiam kan neih ngei hi a pawimawh a. Thutiam tur atana kan duhte i lo ziak ve hrim hrim teh ang:-

SORKAR DINGLAI TAN:

Mizote min ti thatchhetu, kutdawh thinlung lama min hruailut a, kan rilru tipiangsual thei sum sem ang chi leh, zelthel eltianga tlemte thawka tam tak hlawh theihna ang chi policy hi chu tih loh ngam a hun hle a. Sorkarna chelhtute hian hetiang lam bansan tur hian kuminah tal hi chuan kum thar thutiam han puang thei sela a duhawm hle mai. Pawisa sem dawngtu chuan mawhphurhna a nei hlei thei lo va, a kutkawiha thawk chhuak erawh chu mi puitling a ni. Chhungkaw pa chuan sangha min pe lovin len den dan min zirtir zawk sela chhungkaw tan kan ṭangkai zawk ngei ang.

Ni za inhlawhna kan tih mai (MGNREGS) te ang hi policy ṭha a nih loh hrim hrim bakah kan hmang sual nasa hle a, eiruk phahna piah lamah ni hnih/khat hna thawha kar hnih vel hlawh tur ang lak tumna ruamah min hruai nasa tawh hle a. Hna tak tak thawk peih tawh lo kan insiam tam ta hle mai. “Thawk lo chuan ei pawh ei suh se,” tih zir ṭhinte tan chuan ṭha lo tak a ni. Chutih rualin rulh leh tur ni lova sum sem hi nasa taka mihring ti piangsual theitu a nih avangin hetiang lam hawia pawisa sem bansan turin kan sorkar thuneitute hian kum thar thutiam han siam sela a va lawmawm dawn em!

Sum dinhmunin a tlin lo chung chung chuan inthlan kum a nih vang mai leh vote hloh hlauh vangin sorkar hian a hnathawkte hi Central Pay Commission pasarihna rawtna ang hian hlawh sang pe kher suh se. Vote hloh hlauh vanga mipui za zela 5 velte a vulh a, hmasawnna hna thawhna tur sum awm lo khawpa hlawh sang a pe a nih chuan kum lo la kal leh tur thlenga Mizoram leh hnam tiṭhuanawptu a la ni ang tih hria se la. Pe lo ngam turin kum thar thutiam siam teh se.

Kumin aṭang hian sorkar hian kawngpui hi mipui tan siam ṭha ngei ngei tawh turin kum thar thutiam siam ngei teh se. Kawngpui ṭha nei tura tihtur chu sorkar hian a hre chiang em em a, kawng siam lam enkawla viltu engineer te phei chuan an hre chiang hlei hlei. Kawngpui an siam/siamṭhat reng rengin kum 10 tal daih turin siam tawh se la, fur khat pawh daih lova siam a nih

ṭhin avangin kan heti mek a nih hi. Kawngpui siam kawnga mawhphurtu Minister hian sum hmangin kawngpui siam sela, kawngpui hmangin sum siam lo sela chuan a fel a ni mai. Chutianga a tih phawt chuan engineer ho nen hnungthak an inhiat tawn lovang a, engineer ho leh contractor-te hnungthak inhiah tawn pawh a titawp ngam ngei ang. Hnathawk ṭha chawimawi thei, hnathawk ṭha lo hrem ngam ni turin kum thar thutiam han nei teh se.

Vote duh vang ngawr ngawr ni lova kuthna­thawktute hmakhaw ngai tak tak turin kan sorkar hian thu han tiam sela chuan, kuthnathawktute tan hmasawnna dar vuak a ni thei ang a, chu chuan Mizoram pum hi a chawikang ang. Sawi tur a tam khawp a, kan sawi seng vek lo vang. Mipui emaw, pawl emaw nawr kher ngai lovin tihtur dik nia a hriat chu ti mai tur leh, thil dik lo leh ṭha lo na na na chu tute emaw nawr avangin tipuitling lo turin thu tiam bawk se la. Hmathlir leh tum fumfe nei lo, engmah zir chiang leh chik hmasa lova thutlukna siam ṭhin sim tawh turin kan sorkar hian thu han tiam se kan va ti em!

EPTU PARTY LAM TAN:

Tlin theihna, thuneihna chan theihna tur nia hriat apiang pawngpaw tiam mai mai lo turin kum thar thutiam siam hlawm se la. Political issue leh moral issue te thliar hrang thiamin, awmze nei mang lova thutiam hi sim ve se la. Eptu an nihnaa an mawhphurhna an hlen lo lutukte pawh hi kumin kum thar, inthlan kum ni bawkah hian hlen turin thu han tiam teh se. Sorkar dinglai mekin a tih avanga ṭha hauh lo sum sem lam hi chu mipui min tiam ve tawh lo turin thu tiam teh se. Ram hruaitu nih tlinga inhria chuan ram leh mipui hruai thei turin hmathlir leh tum a nei tur a ni a, a hruai tur mipui ngaihdan a ngaihven duk duk a ṭul lo tih hre chungin kum thar thutiam awmze nei han siam se la a va lawmawm dawn em! Chuti a nih loh chuan, sorkar hi thlak mah ila chungu lal dil ang chauh kan ni reng ang.

MIPUI TAN:

Kum thar, inthlan kum a ni a. Kan vote duhin politician-ten min rawn rimin min be ṭhain min rawn tlawn leh ngei dawn. Mahni mimal, chhungkua leh veng/khua ringawt ngaihtuah lovin Mizoram leh hnam tana ṭha tur ngaihtuah chungin kan ram hruai tumte hi i lo hmachhawn ang u. A dik chu dik, a dik lo chu dik lo kan ti ngam lo rei ta lutuk a, sum leh therhlo umin kan thinlung ngaihtuahna leh duhdan pawh tilang ngam lo leh, chumi duhdan tak taka vote thlak ngam lovin tam tak hi kan awm rei ta. He sal tanna aṭang hian chhuak ila, kan ram leh hnam tana ṭha ber tur nia kan thinlung taka kan hriat ngei chu i thlang chhuak tawh teh ang u. Sorkar thiltih dik loh do ngam kan nih hma chuan kan changkang ngai lo vang a, hma kan sawn ngai lo vang. Kan ngam hunah leh mahni pumpui leh hmakhua ngaihtuah lova ram pum leh hnam pum hmangaihna aṭanga lo chhuak thutlukna hmanga inthlanna kan hmachhawn hunah chauh he ram leh hnam hi a damchhuakin a dingchhuak dawn a ni tih hre chungin kum thar thutiam i siam ang u.

Chhiartute Kum Thar Chibai vek ule.