KUTHNATHAWKTUTE

Tuna kan sorkar hrawn mek hi kum 2008 December thlaa ding ṭan, kum 2013-a thlan nawn leh kha a ni a, kumin hi tun term chhunga an kum hman hnuhnun ber tur a ni. Kum 2008 inthlan hma khan an sorkar tukah NLUP sem a nih tur thu an sawi nain a tak takah chuan a lo theih loh a. Kum 2009-2010 budget-ah a hmingin an dah ve a, kum 2010-2011 budget-ah pawh dah lehin, kum 2011 January ni 14 khan a taka tih ṭan a nih tur thu sorkar chuan a puang ta chauh a ni. January 14, 2011-a NLUP hawnna Aizawl leh district khawpui hrang hranga ropui taka buatsaih a nih ṭum khan, Chief Minister-in kumtin January 14 hi, "Kuthnathawktute Ni," atan hman ṭhin a nih tur thu a sawi a, a tir aṭang hian kuthnathawktute tih hi lo neitute sawi nan hman a ni a, sapṭawngin, "State Farmer’s Day," ti tea sawi rik a nih kha kan la hre reng awm e.

NLUP bul ṭanna a ni a, chu chu Kuthnathawktute Ni-ah puan a ni. Inthlan dawn apianga politician-ten an ngaihpawimawh em em, Mizoram mihring za zela 70 vel nia sawi kuthnathawktute tia hming mawi tak an pekte hi a takah chuan mipui hlawm khata ngaihsak hlawh lo ber an ni tih a lo lang leh ṭhin hi a pawi ngawt mai. Heihi a dikzia chu, Kuthnathawktute Ni ropui taka hman ṭan kum leh 2012-ah khan sorkar chuan a theihnghilh ta tlat a, hemi kum January ni 14 hian Kuthnathawktute Ni mai an theihnghilh lo va, kuthnathawktute chu a manga mangnghilh hmiah an ni. A kum leh 2013 erawh chu Assembly inthlan kum a nih avangin Kuthnathawktute Ni-a vuah hi January ni 14-ah an lawm nasa hle a, district headquarters tinah an lawm a, NLUP tiṭha nia sawite pawh chawimawina an pe a ni.

Inthlan zawh kum, 2014-ah chuan Kuthna­thawktute Ni hi January ni 14-ah chuan an hmang ve ngei na a, inthlan kum ai chuan an lawm dan a nep hle a. Aizawla Tourist Lodge-ah Agriculture Minister hovin an lawm a. A lawmnaa kalte hi kuthnathawktute ni lovin sorkar hnathawk an nih hmel hlawm - AMFU hruaitute chu an tel ve mahna. He inkhawmah hian Agriculture Minister chuan sorkar official-te fuihna thu a sawi niin Information and Public Relations department-in sorkar thuchhuah a siamah a tar lang a ni.

Kum 2011 kum bula NLUP hman ṭan kum ngana champha January 14, 2015 khan district khawpui hrang hrangah hman leh a ni a, Aizawlah chuan Chief Minister hovin Synod Conference Centre-ah hman a ni a. Chief minister thusawi hi a ropui viau mai a, NLUP chu ruahmanna ṭha tak a ni tih hriain, sorkar laipui pawhin sum an dil aia tam a rawn pek thu te, NLUP hian United Nations kawngkapui pawh a kik hawn thu leh UN agency pali – ILO, FAO, UNDP leh UNIDO-a mi thiamten Mizoram hmun hrang hranga kut hnathawktute a hmun ngeia an rawn zir chian thu te a sawi a. Mau sawngbawlna changtlung tak nei Taiwan thiamna hmang tura ruahmanna an kalpui mek thu te a sawi a nih kha.

A kum leh 2016 pawh khan district khawpui hrang hrangah hman leh a ni a. Aizawla Vanapa Hall-a hmannaah khuallian Chief Minister chuan, “Sum ngaina hnama kan chhuah loh nan kut hnathawh kan uar a pawimawh hle a ni,” a ti nghe nghe. NLUP Implementing Board Vice Chairman Pu H. Liansailova pawhin, “NLUP hi khawpui aiin thingtlangah a hlawhtlinna a sang zawk a; a pumpuiah za zela 44-a hlawhtling,” tiin a sawi a nih kha. Pu Liansailova hi pa tak taka ngaih a ni ṭhin a, pa tak tak ni-a ngaih thusawi hi a tak tak a niha a dik a nih chuan thingtlang pa NLUP vanga ding chhuak an tam hle tihna a ni a, mi tam tak rin aiin a lo hlawhtling tihna a ni ngei ang. Chutianga kan hruaituten an sawi mek lai hian, mi thiamte chuan NLUP hlawhtlinna hi za zela 10 pawh ni sela Mizoram hmelhmangah hian a lang chhuak ngei ang an ti a ni.

Nikum khan Kuthnathawktute Ni, January ni 14 hi sorkar pisa chawlh ni, Inrinnia a tlak avangin a hman hun hi sawn hlat a ni a. Aizawla officer chin zawng zawng chu January 19-a Kut Hnathawktute Ni hmanna, Lal Thanhawla Auditorium-ah kal tura tih an ni a, sorkar thuchhuah a khauh bawk a, an kal ṭha viau niin a lang. Sorkarin kum dang zawng aiin a ngaipawimawh nia a lanna chhan chu khaw hrang hrang 40-ah hun hman a ni hi a ni. Hmun hrang hranga an hman dan han thlir hian a hmasa lam ang bawkin NLUP fakna ni, NLUP day anga sorkar dinglai ruahmanna sawimawina atan hman a ni zel a ni. Dawhsanah sorkar milianho an ṭhu tlar put a, a hming put chhan kut hnathawktu/lo neitute ber chu an vang pharh thung.

Kumin hian NLUP hi New Economic Development Policy (NEDP)-ah an thlak leh thlak loh chiah kan hre lo nain, NLUP-a hlawhtlingte enkawl zuina tur leh a hlawhtling ve lote chhawmdawlna tur niin sawi a ni a. Kan ram hruaitu ṭhenkhat chuan NEDP hi NLUP hun a tawp tawh avanga a thlakna angin an sawi a,

ṭhenkhat erawh chuan NEDP hi kalpui ni mah se NLUP chu a la kal zel dawn niin an sawi thung. Sorkarna chelhtu kan ram hruaitute thu pawh a inmil hlei thei ta meuh lo chu a nih hi. Hetianga kan hotute thil pawm dan a chiri tak viau vang hi ni maw kumin, Assembly inthlan kum leh Kuthnathawktute hmangaih zual kum niawm takah hian Kuthnathawktute Ni chu lawm/hman a ni leh ta lo tlat mai le. January ni 14 hi Pathianni-ah a tla ngei a; mahse a hma Zirtawpni emaw, a hnu Thawhtanni-ah emaw a hman theih ngei awm si a - Sorkar Ni pawimawh dangte an hman dan ang khan. An ti ta hauh lo thung.

Chutiang a nih lai chuan March thla bul lamah NLUP Kutpui hmang turin sorkar chu a lo inbuatsaih leh daih chu lo niin. Kuthnathawktute ngaihpawimawha an hmakhua ngaihsak tak takna aiin NLUP leh NEDP hmanga vote zawnna atan kan kuthnathawktute chu an rim leh dawn tih a chiang ta reng a. Sorkarin sorkar pawisa (mipui sum) hmanga hmasawnna tur a ruahman ang chi NLUP te hi a ṭha emaw, a chhia emaw - political party thliar bik nei hauh lova kalpui tur a nih laiin rorel lai party mi induhsakna atan hman a ni chiang tih chu zirchiangtute zirna aṭangin a lang a ni. Chu mai ni lovin sorkar sum, mi zawng zawng hmasawnna atana hman tur chu inthlana tlin leh theihna atana beihpui thlak nan an hmang hlawm a nih hi. Hetiang ngai haw lova mipui kan la awm mai mai hi chu fel lo tak leh mak tak kan ni.

Kan dinhmun hi darthlangah fiah takin lo en ta ila - Economic Survey-a kan hmuh ṭhin angin, Mizoram mipui za zela 60 vel hi lo neih leh a kaihhnawh (primary sector/agriculture and allied sector)-a eizawng an ni a. Chutihlaiin, Mizoram state sum thawh chhuah zawng zawng za zela 17 vel chauh an thawh ve thung. Hei hian an dinhmun a tarlang chiang viau awm e. Dik tak chuan MIP leh NLUP kalpui a nih tawh hnu pawh hian an kum khat thawhchhuah tlem zia leh an eizawnna hlawk loh zia hi a lang reng a, a ngaiah a ding deuh reng a, a changin a hniam telh telh bawk. NLUP atan hian cheng vaibelchhe sang tel tak meuh meuh hman a ni tawh a; mahse, NLUP kaihhnawiha kan thil hriat langsar zualte chu NLUP dawngtute bawng kha bawng ke leh ka natna avangin an thi teuh va, NLUP bawng ni ve lote pawh an thi tel ṭeuh tih te, vawkte mawngping sem tih ,NLUP-a sem tur vawkte kha Myanmar aṭanga lakluh a nih avangin PRRS a puang a, vawk 9,000 dawn a thi tawh tih te hi a ni awm e.

Sorkarin kuthnathawktuten lei rem an raha Mizoram chhunga thil thar leh siamchhuah a lo pun a, sum thawhchhuah a pun theihna atan tia ruahmanna a siam chu kum 7 kan hman hnuah hian eng nge kan dinhmun chu leṭ Kan thla thum ei awrh buhfai kan la thar chhuak a, thilsiam chhuah lamah hmasawnna hmuh tur a awm lo va, thlai thar chhuah a pun viau awm hmuh tur a awm lovva, mirethei (BPL) an la kiam lem lo va, sa lamah kan intodelh loh ngai rengin kan la intodelh lo tho. Kuthnathawktute inhmangaih siak mektu kan ram hruaitu leh hruaitu nih tumte hian hmangaih der lo hian hmangaih tak tak tawh sela, an ngaihthahzia a chian tak emah hi chuan an hmangaih tak tak loh zia leh lalṭhuthlenga ṭhuta thuneihna chan theihna atan chauhva hmangaih der an ni tih hi kuthnathawktute tal hi chuan hre chhuakin harh ve tawh hram teh se.