Guest writer
HC Vanlalruata
PWD KHAWL
Kar hmasa Ningani zing khan New Secretariat Complex-ah PWD Minister Pu Lal Thanzara chuan PWD division 20 ten kawng siamna atana an hman tur JCB 3DX Super Backhoe Loader sawmhnih, Tipper TATA LPK 912 sawmhnih leh Bolero Pickup 4 Wheel Drive (10 Nos) a vai liam niin sorkar thuchhuah chuan a tarlang a.
Minister chuan PWD hnuaia division 20 ten an mamawh em em, tun hmaa an neih ngai loh hma an lakna tura ṭangkai tak tak an nei thei chu lawmawm a tih thu sawiin, PWD tan chuan ni chhinchhiahtlak tak a nih thu a sawi a. “Kawng
ṭha neih a nih theih nana PWD ruahmanna hrang hrangah tlawmngai pawlten min ṭawiawm ṭhin chu a lawmawm hle a ni,” tiin, “Kawng ṭha neih a nih theih nan YMA nen pawh kan thawkho chho mek a ni,” a ti a. Kawng chungchanga hmasawnna a awm zel theih nan kawng ṭha lo lai te PWD hnathawktute hnena hriattir ṭhin turin NGO-te chu a sawm a. Khawl tharte chu a enkawltuten mahni khawl anga en a, hmanna tur dik taka hmang turin a chah bawk a ni.
PWD hian kawng 6127.789 km-a thui a enkawl mek a. He'ng khawl tharte hi uluk taka ngaihtuahna senga lei an ni a. He'ng a vai liam tak bakah hian VMT 330 Mini Tandem Vibratory Compactor (20 Nos), Bolero Pickup 4D (10 Nos), UI Spot Mix (Mini Hot Mix Machine) (20 Nos) lei tawh niin, Aizawl an thlen thuai beisei a ni a. Primax P-5 Concrete Mixer (20 Nos) pawh lei tel niin PWD Complex, Zuangtuiah dah an ni. He'ng khawl hrang hrang te hi cheng vaibelchhe 13 nuai 68 senga lei an ni, tiin sorkar thuchhuah chuan a sawi.
Hetia han ngaih mai chuan tun ang fur khaw chhia kan hmabak hun laia lei laihna khawl leh a behbawm han lei a, PWD Territorial division hrang hrang hnena sem hi thil tihawm tak leh ṭha tak niin a lang a. Tun ang hunah hi chuan ruahpui vanawn sur emaw, nasa lutuk lem lova a sur pawhin lei a hmin tawh hnu chuan ruahsur hlekah lei a min a, kawng a hnawh duh hle a. Hetianga lei laihna khawl (excavator) leh leivung paihna atana thil bun thei truck lei hi thui tak chu a ṭangkai ngei bawk ang. Chutih rual chuan sorkar thil lei, bungrua leh in sak tam tak hi ṭangkai taka hman aia a hman lohna tura hman a tam ṭhin em avang hian thil hre chiang chinte ngaih hi chu a ṭha chiah lo ṭhin a, an demawm lem lo.
Sorkar department-in thil an lei vak vak hi a
ṭhatna aiin a ṭhat loh zawkna a awm fo ṭhin a. Kum 1991 chho vel khan Bilkhawthlir rama sangha dil sahnaah kan kal a, Agriculture department-in cold storage van (a ṭhenin insulated van an tih) an tih mai pali an lei zinga pakhat an keng a. Mahse, a chhung kha a lo vawt thei awzawng lo mai a, kan sangha man kha a uih nasa khawp mai. A hnua an sawi ka hriat leh dan chuan Agriculture department khan khatiang van an lei palite kha a chhung vawt thei lo vek a ni a, department hotute leh a rawn supply-tute khan a tuihang an hawp tam khawp a ni awm e.
Chumi hnu lawkah he department enkawl tho, Thingdawl rama pangbal herna khawl an hawn
ṭuma kan kal khan a herna khawl kha a hlui a ni tih kha keini khawl lam hre thuk lem lo tan pawh hai rual a ni lo. Chanchinbu lamah hian kan thawk rei tual tual a, sorkar thil chhe lei leh man to uchuaka thil lei hi kan hmu tam tulh tulh mai dawn te pawh a ni awm e. Sorkar department-in bungrua an lei zawng zawng deuhthawa a tuihang hawp leh manṭang ei ve, hlawkna lo tel an awm ve ziah avang hian thil ṭha lo leh tlo lem lo tak hi man to tak takin kan lei tam fe tawh awm a sin!
Tun ṭuma PWD-in lei laihna khawl leh a behbawm an lei te hi man to uchuak takin an lei nge lei lo hre turin kan la chhui chiang lo va, manṭang ei leh a tuihang hawp an awm leh awm loh pawh kan la hre chuang lo. Chuti chung chuan sorkarin thil a lei tam tak hi chu ṭul lem lo a ni fo va, mimal ta pawisa chawia hman mai ṭhin hi sorkar tan a hlawk zawk fo ṭhin. Tuna an thil leiah pawh hian excavator operator 20 an rawih belh a ngai dawn a, truck leh bolero khalhtu tur mi 40 rawih belh a ngai leh dawn a. Nakin lawkah a chhe siamna cheng tam tak an sen dawn bakah diesel manah mimal lirthei aia tam an sen a ngai leh ngeiin a rinawm bawk. Mahni ta ni lo na na na chu an lo dim lo deuh nge nge a, sorkar thil hi a chhe hma bik fo bawk.
Ṭhenkhat chuan hetianga excavator enkawltu leh lirthei khalhtu tur lak belh an nih chuan hna siam belh a ni ang a, hna nei lo mi 60-in hna an neih phah dawn a ni mai a lawm, tiin ngaihdan an nei thei, a dik viau. Mahse, tunlai khawvel kalphung tharah chuan engkim mai sorkarin a leia a enkawl vek mai ang chi (socialist kalphung) hi ram tam berin an kalsan tawh a, India ramah pawh an uar tawh lo. Thil reng reng hi mimal kuta hlana enkawltir (privatization) lam hi an uar em em tawh a ni.
Sorkar laipui Ministry leh department-te kan en chuan lirthei te hi an lei vak vak tawh lo va, an lei chhun pawh an tiral zel zawk a. Mimal ta kha hunbi neiin sum sengin an hmang (hire) mai a. A khalhtu an rawih a ngai lo va, a chhiatin an siam a ngai lo va, a tui an thun a ngai hek lo. A lirthei neitu khan a tumin a buaipui vek mai a, mimalin mahni ta enkawl na na na chu an lo duatin a tlo pawh a tlo nge nge ṭhin. Hman deuhva Mizoram State Transport (MST) bus lei thar pakhat pawh an lei thar kumin a ke vawi 46 an thlak (a ke thar 46 an lei) ni khan Assembly Public Accounts Committee (PAC) report-ah ziah lan a ni a. Sorkarin a lei hi chuan a karah hian vanram lam rimnam lem lo hi a inrawlh duh em em a ni - he state, za a za Kristian awmna state ti a an sawi ṭhinah ngei hian.
Tuna kan sorkar hian skill development a uar rualin entrepreneurship development lam uar a tum thu a sawi tam ta hle a, chumi atan chuan New Economic Development Policy (NEDP) hnuaiah pawh sum ṭhahnem tham tak dahin inelnate pawh buatsaih a ni fo tawh a. Thil dang dang pawh huaihawta kalpui mek a ni. Hetiang a nih lai hian
ṭhalai leh ṭhalai ni kher lem lo pawh mahni kea an dinna tur ngaihtuahsak lam hi budget-ah a la lang tam tawk lo hle a, chu ai chuan department lam tihchangtlun leh department thil lei lam hi an la uar hle. Lei laihna khawlte pawh hi mimal tana neihin lukhawng a neih theihna zawk tur ngaihtuahna ai chuan a hlawma thil lei hlawkna hre laklawh tawhte hian thil lei hi an tuipui chhunzawm viau zel a nih hi.
Sorkar hian mimal eizawnna leh an kutkawiha hna an thawhna lam hi sum leh paiin a ṭanpui thei lo a nih pawhin an chawtlang ben buaksak zawng hi chuan thil kalpui tawh lo sela a duhawm hle. Mimalin lehkha chhutna khawl ṭha tak tak an neih hman ṭangkai aia chutiang neitute tidawng zawnga sorkar Press lo thuam ṭhat viau te, mimalin hmun hrang hranga lirthei-a zin veivakte phura eizawnna an neih mek laia MST lamin mipui sum hloh nghek nghek chung sia bus an lei belh nghek nghek ang chi te hi a tunlai tawh lo. Sorkar hian sorkar hnathawk lak belh lam ai chuan mimal dinhmun a chawikang thei lo a nih pawhin an chanvo laksak a, an chawtlang ben thlaksak lo zawng hian policy a her rem a hun tawh tak zet a ni.