CANDIDATE

Kumin kum tawp lamah hian Mizoram Assembly inthlanpui kan hmachhawn leh dawn ta reng mai a, kum dang ang bawkin MLA candidate nih tuma bial lo vil lawk mi engemaw zat pawh an awm ngeiin a rinawm. Chutihlai chuan Mizo­ram Kohhran Hruaitute Committee (MKHC) te, Mizo Peoples Forum (MPF) leh kohhran mal hrang hrangten thuchhuah siamin MLA candidate atana an duhthusam an rawn puangzar leh ngei bawkin a rinawm a. Chanchinbu leh Social media lamah pawh mipuiin candidate tura kan duh mi kan sam leh luai luaiin a rinawm bawk. Chuta kan thuchhuah leh duhthusam tur tlangpui chu a hriat sa deuh ruak a, kum dang ang bawkin kohhran bel tlat mi tih te, khawtlanga mi hmingṭha, zu in lo mi leh mipat hmeichhiat kawng hming hliau lo - a nihna takah chuan missionary leh kohhran upa ang emaw, pastor ang siar siar candidate a thlang bawk turin min duh ni mai awm a ni.

Mizo te hi sakhaw dang ngai thei lo leh hlau, a langa hlau nih duh si lo kan ni deuh fur a. Kan larsap thar pawh BJP a nih piah lamah Kerala state BJP President leh RSS hruaitu a lo nih tawh ṭhin avangin, Mizoram a lo thlen hma hauhvin kan lo huphurh lawkin kan lo sawisel nghal chiam chiam a, hei hi Hindu pachal nia kan pawm nghal vang a ni. Chu chuan sakhuanaa kan rilru zim zia leh hlauh kan nghah zia a tilang chiang hle a. Kristian anga missionary intir chhuaka mi, an sakhaw vawn lai aṭanga sakhaw danga pentir leh inlehtir tum ṭhin ang maia lo ngai vein, Hindu missionary ang hiala ngai titih chungin Hindu sakhua, Mizorama thehdarha Mizo Kristiante Hindu sakhuaa min let chur chur tur ang hiala ngaih theihin kan huphurhna leh hlauhna kan lo tilang a ni a. Ṭhenkhat phei hi chu an chiãi tak tak a ni awm e.

Inthlan thuchaha Pathian ṭih mi tih te hi kan ngai bing lutuk ṭhin a. Eng sakhua pawh hian mihringte hi nun kawng dikah hruai a tum vek a, chhe tak leh sual taka nung tura zirtirna pe sakhua a awm lo. Muslim firfiak ṭhenkhatin an rin dan pela zirtirna an pe ṭhin te hi kan ang ve mai ang tih a hlauhawm hle. Mahni sakhaw biak ṭha ber leh dik bera ngaih avangin khawvelah indona tam tak a chhuak tawh a. Chutiang chu Kristian zirtirna nia kan sawi hi a ni thei dawn em ni? Remna siamtu nih te, ngaidam theitu nih te hi Kristian zirtirna laimu zinga mi a ni a, mahni inhmangaih anga ṭhenawmte hmangaih hi a laimu ber a ni zawk awm a sin.

Kohhran thuchhuah aṭanga fir tak duh anga kan lan laiin vote kan han thlak tak tak chuan kohhran hruaitu, an biak ina hetiang thuchah chhiar chhuaktute ngei pawhin an party candidate an vote leh nge nge ṭhin an tih chu. Chubakah party lam aṭang lahin chutianga duhthusam mihring chu an inhmu bik lo nge, candidate atana rawn vawrh chhuah an nei bik lem lo bawk nen - mahni party candidate ṭheuh kan vote leh nge nge ṭhin chu a nih hi. A tak takah chuan political party-tinte hian kohhran hruaitute thuchhuah hi an ngaipawimawh tak tak ngai chuang lo va. Sum leh pai leh khawvel nun kawnga fihlim lo tak tak te an candidate leh tho ṭhin. Kohhran hruaitu leh mipuite pawhin kohhran duhthusam ai chuan kan party belhin a rawn theh chhuahte kan vote leh ṭhin a. Ṭhenkhat phei chuan kan party candidate chu vawk pawh ni se ka vote ang an tih hial hun te pawh a awm kha.

Hetianga hun rei tak kan kal hnu hian party hrang hrang aṭangin pastor leh kohhran upate pawh candidate-a vawrh chhuah an ni ve ta fo va; mahse, chu’ng mite pawh chu kohhran thuchhuah ang mi candidate mah ni se, thuneihna an han chelh meuh chuan mi dang ang thovin hlemhletna leh rorelna dik lovah an fihlim lo mai ni lovin mualpho hmasa saa ṭang tawk te pawh an awm hial zawk a nih kha! Chutih laiin kohhran upa kan vote tlin duh chuan loh te pawh an awm tho va – Politician-ten Pathian thu an sawi laiin kohhran hruaituten politics an sawi an tih ṭhin ang maiin kan pulpit te chu politics sawina dawhsan a lo chang a, chutih laiin kan political party hruaitute vote zawng lahin Pathian thu sawi an uar hle thung.

Hetianga kan politics a bilha a thawh loh chhan hi kohhran hruaitu tam takin politics hmanga thuneihna chan an tum vang a tih theih awm e. Chutih laiin ram hruai tum ni awma lang kan politician-ten mipui fairel bel thleng pha politics thuthlung sawi lovin kohhran tihlawm nan leh vote hmuh ṭhat beiseiin Pathian thu an sawi ta chiam chiam thung a. Hei vang hian politics leh sakhua kan chawhchawrawi nasa ta em em a nih hi. “Kaisara thil chu Kaisara hnenah…," tih zirtirna bosal nasa tak hnam kan lo ni ta awm asin.

India ram constitution hi sakhaw tih bik nei lo (secular) ni tura thuhmahruaiah pawh ziah lan thlap a ni a, chuti chung chuan India ram hmun dangte ang bawkin sakhaw behchhana vote hmuh tum an tam ta telh telh a nih ber mai hi. Chutih lai chuan Hindu emaw, Kristian sakhua ni loten a sakhua zawnga thil an tih chuan a ngaithei lo ber ber kan ni lawi a. Sakhaw dang ngaihtheih lohna hi mihring inchemharna leh indona, tharum thawhna thlen thei a nih avangin remna siamtute nihlawha an awm tur thu ringtu tan chuan sim chi a ni.

Sakhua ngawr ngawr hi a dikna leh taknaa chungnung a ni ngawt lo va; a zawmtu mihring hi a pawimawh ber chu kan ni. Kristianna hi dah chungnung engang mah ila, Mizo mipuite kan khawsak dan leh kan nunah takna leh dikna a awm chuan si loh chuan kan dah ropui hian min eichhe let zawk thei tih hi hai rual a ni lo. A nihna takah chuan tunah pawh kan hmatheh ber Kristianna leh kohhrana mi rinawm, kohhran bel tlat mi nih kan sawi uar hian min ei let mek chu a nih si hi. Mahse kan inpawm ngam lova kan inpawm duh hek lo.

A nihna takah chuan ram hruaitu tur hi sakhaw tih bik nei ngurna aṭanga mi ṭha zawn chi a ni lo va. Ram chuan inenkawlna dan leh hrai a nei a, hnam pawhin nunphung leh kalphung, tihdan a nei bawk. Chutiang lama mi inzir peih, ngaihtuahna hmang mi, hmathlir nei ṭha, ṭhenawm ramte nena inlaichinna ṭha siam thiam mi, ram leh hnam ṭhan chhohna tura hna thawk tak tak peih mi, mahni inthununna nei ṭha, mi dang te zah thiam mi, hun vawng dika insum thei mi an ni tur a ni zawk a. Mi thianghlim, Missionary tur te, pastor tur te kan thlang dawn lo va; ram leh hnam hruaitu tur kan thlan zawk dawn avangin kan ram leh hnam hmangaihtu, a ngaihna hria leh mi huaisen kan mamawh zawk a ni.

Chutiang mi chu political party-a lut ngama in-candidate thei tur khawpa party kan kaihhruai a pawimawh a. Kohhran hruaitute lam aṭang pawhin chutianga mi tak tak deuh ngei chu in-candiate tur dapa party hruaitute pawh thurawn pek ṭhin a ṭhat zawk a rinawm. Chutiang tih awm si lova thuchhuah siam leh ngawt leh ṭawngṭai rual dum dum hian sawngsawhlawtna a nei vak lo ni awm a ni.