CHAPONA

Mizote hian thil entawn kan ching a, intihhmuh kan ching a, intlawn thleng hian kan ching hle. Chumi kaihhnawihah chuan mipui thlan, mipui chhiahhlawh (public servant) te pawh lalber ang maiin an khawsa leh zual a, sapṭawnga, "VIP Culture," an tih mai hi kan uar ta hle. Kar hmasaa Mizo Hnahthlak International Cultural Festival an neihah khan Chief Minister chu khuallian a ni a, Home Minister chu Khual Ropui a ni a, ani bakah hian Khual Zahawm leh Khual Thlengtu an awm bawk. He Cultural Festival hi a nihna takah chuan, “Mikhual thlen runpui Kut,” tia vuah mai awm khawpa khual ngah a ni.

Engemaw hleka khuallian nei zel kan ni a, hetiang hi hmun dangah an uar ve lutuk lem lo va, khuallian ti zawng phei hi chuan a uar ber hnam kan ni ang. A thlana thlan, mipui chhiahhlawh (public servant) ni si lal ang maia lo sawngbawl a, zawn hial pawh zawn ching kan ni a. Khuallian nei lo hian inkhawm kan thiam ta lo a ni ber awm e. Hetiang hi a nih miau avangin kan Minister-te hian hna an thawk tlem em em a, khuallianah an ṭang a, lehkhabu tlangzarh leh thil hawng reng rengin an hmanhlel a ni ber.

Chutianga khualliana ṭang a, engemaw mai mai hawnga (tunhnaiah phei chuan ekin leh zunin pawh ram hruaitu lian takin a hawn kha) lehkhabu thehlep te te tlangzarhin hun an hmang a. Chutih lai chuan kan kawngpui a chhe em em vek a, mi tam tak chu mahni hna thawk hman mang lovin hnatlangin kawngchhia an siam a nih hi. Chubakah kan lei dawh a chim a chim a, eirawngbawlna gas a thlen tlem avangin mipui mimir kan buai em em a. A changin ei tlak loh khawp buhfai kan dawng a, electric eng kan nei ṭha lo va; mahse kan thuneihna chelhtute chu, mipuiin harsatna engmah an tawk lo ang maiin khualliana ṭang leh thil hawngin an kual zek zek mai a ni.

Hei mai hi a la ni lo va, khuallian a ṭang tur leh lehkhabu tlangzarh emaw thil hawng tura an kal hian an hmanhmawh em em ṭhin ni maw, lirthei tawt laklawh ding tlar put mai kha car man to ri ruai ruai nen tlan pelh vek an han tum ta ṭhin a, chu chuan khawpui chhunga lirthei vakvel a tibuai fo bawk. Prime Minister Narendra Modi-a’n mi pawimawhte lirthei chung vir vuah ṭhin thlawn vek tura thutlukna a siam hnu khan an la thla ta vek a. Mahse, lirthei hmalama an nihna tar (designation plate) erawh chu an la vuah ta hram hram a nih hi.

Biak ina inkhawmnaa kal tura lirthei hmalama, "Deputy Director," tih tar lan hi a inkhawmna lam emaw, a thlarau nun atan emaw engnge a ṭangkaina ni ang tih hi hriat a harsa ngawt mai. Chutiang tluk zet chuan khawvel thila inkhawmna emaw hmun hrang hrangah emawa "Reverend," han tih hluai te, "IAS retired," han tih hluai te, a ṭhen phei chuan, "Upa Dr....," an han ti hluai te hi a ṭangkaina hranpa a awm lo va, chapona (vanity) mai a ni tih hi pawm loh theih a ni lo. Pa pakhat inkhawmin biak in pawna car hmalama a nihna a tar lan hian thlarau lamah hlawkna a awm lo ang bawk hian, biak in chhunga an hming lam apianga khawvel thila nihna puan fo hian thlarau a khawih lem lo vang.

Kan rama buaithlak tak pakhat, kan ze ṭha lo lai lo lang ṭhin chu, nihna kan neih ang chhun chhun tar lan kan chak lutuk a, helam kawnga kan chapona kan mualpho lutuk hi a ni. Tunhma khan tam tak chuan an ngaihsan avangin an kawngka lu chungah MA leh BA tih an tar lang uar lutuk a, Aizawl pa pakhatin a hming zawnah, "Feet 6," tih a tar ve e an tih ang deuh kha kan ni awm e. Ṭhenkhat chu ṭangkaina a awm a ni thei a; mahse, a tam ber hi chu chapona lo lang chhuak mai mai a ni.

A tira kan sawi ang khan ram hruaitute hi an intilalin VIP culture hi an kalpui thui ta hle a, mipui pawh hian helamah hi chuan tih dik loh kan ngah hle. An laka beisei kan neih avangin pawl leh khawtlangin engemaw hlek kan tihin khuallian atan kan sawm awl lo va. Anni lahin hna ṭhulhin, intihlansarh leh intihropuina remchang hmu inti takin an lo pawm deuh zel bawk a. Pangpar ṭhi leh lo tlawn thlakhlelhna avang ngawt pawhin an kum nga hun chhunga chutianga a tam thei ang bera mipui hmaa inlar a, a tam thei ang ber a changtupa nih chu an thlahlel a ni ber awm e. Chutianga engkim maia themtleng te zawk ang maia an inhawlh lawr hrim hrim chu a pawi viau hranpa lo va; mahse an mawhphurhna an hlen chhuah loh phah fo thei a, hna an endikin an vil hman loh phah ve a ni awm e.

Lan sarh duhna leh chapona depde (vanity) hi mihring thinlunga bet kan ti thei awm e. Chutih lai chuan kan inbawl kuala kan intlawnsiak hun a lo thlen hian a hluar ta ṭhin a ni ber mai. A tlawntu leh dinhmun sanga ding nia kan hriat, thuneihna kawltu kha chapona kawngah an inchhemalh tawn a, kan heti ta a nih hi. Chu kan thil chin ṭhanin a hrin chu sorkara nihna leh dinhmun chelhte biak in chhunga lak luhte leh kohhrana nihna leh mawhphurhna thlenga mahni hlawkna leh lan sarhna atana hman ṭangkai a ni ta a, kan lo heti ta a nih ber hi.

Mihring hi a nihna vanga zahawma kan ngaih chuan chutianga ngaitu chuan a nepzia a mualpho tihna a ni a. Mihring nih tling chu nihna chuh hauh lo leh nihna sang nei hauh lo pawh ni se ngaihsan phu an ni a, chumi ngaihsanna chang hria chu mi nep a ni thung lo. Sapṭawnga, "Value system," kan tih awmze man pha a ni. Entir nan, Congress sorkar emaw BJP sorkarin emaw Mizoram larsap hi tupawh an rawn dah ang, politics thila hnawksak ve ang reng, mi nep tak pawh an dah thei. Governor an nih hrim hrim avanga ngaisanga zah tawk mihring chu mi ropuia ngaih a harsa ngawt ang.

A hma chuan hna sang tak thawk pawh a ni thei e, eng officer emaw aṭanga chawl tawh a nihna tar lan reng duhtu chu a rilru a hriat mai a. Sorkara nihna chelh ve chhun khawi hmunah pawh miin hria se tia tar lan tum mite, kohhran lama nihna an chelh ve kha hmun dang daih, khawvel thila lan sarhna atana hman tum tlatte hi Mizo zingah an kuh ṭul a. Hei hi hnam ropui leh changkang ziarang a ni thei lo. Dinhmun ni lovin tunge a nih a, engangin nge a mihring puite tana a thawh hlawk a, mite tana a ṭangkai tih hi kan tehfung a nih hunah he hnam hian awmze neiin ke kan pen thei chauh ang.