INTIHṬHAIH

Mihringte thinlung­ah hian mahni chung­nunna atana midang rahbeh chakna hi a awm ve hrim hrim em maw ni chu aw tih theih turin thil a awm fo mai. Midang an thuhnuaia kun tira rahbehna atan hian tharum hmanga midang hlauh atana mi nunna lak thlenga kal duh pawh an awm a, tanina khung, vau leh tihthaihte hi hmanraw tlanglawn pawl a ni awm e. Midang rahbehna atana hmanraw hrang hrangte hi lal leh roreltu lal hrawt leh nunrawng (despot/dictator) te chauhvin hman an ching lova, ram thenkhat, mipui sorkarna ramah pawh sipai leh police te bakah sorkar official-te thlengin an ching a. Hemi kawngah hi chuan tlawmngai pawla inhmangte leh sakhaw mi tak takte pawh an bang chuang lo.

Political party te chuan Mizoramah hian vote zawn na’n tawktarh an nei thin a. Chutah chuan inthlem an chin rualin invau/intihthaih pawh an ching tel thin a, sapin ‘Carrot and Stick’ (eitur tui tak tawktarh leh talhfiak inkawp) an tih ang hi a ni ber awm e. Eptu party-te sawi dan chuan tuna rorellai party pawh hian NLUP hmangin vote neite an thlem a ‘Congress-ah lutin cheng 2-in member rawn ni la cheng nuai khat i dawng ang’ an ti thin niin an sawi a. Inthlan dawna an party vote tumlo nia an hriatte chu NLUP pek ve lovah an vau thin niin an sawi bawk. Hei hi a dik a ni mai thei, Synod Social Front zir chianna-ah khan NLUP dawngtu za zela 90 vel lai kha Congress member an nih kha.

Rorellai party hian inthlem leh invau an ching deuh zel a, tu sorkar hunah pawh a reh tak tak lo. Block leh Unit hruaitu zinga sorkar hnathawkte sawn chhuaha vau kan hre fo mai a. Ni za inhlawhna leh Job Card thleng hian inthlemna leh invauna’n an hmang niin an sawi thin. He invau leh inthlemna avang hian Village Council te pawh mipui thlan dan ang lova inlehburh a awm fo mai a. Hei hian khawtlang lungrualna tichhia-in hmun thenkhatah chuan kohhran leh tlawmngai pawlte a nghawng a, mimal inhmuh thiamlohna thlengin a thlen a ni.

Mizote hian intihthaih lam hi kan uar ang reng a. Tunhma thlahrang leh ramhuai intihthaih chin lai atang daih tawh a kan chin a nih bakah puithiamte pawh khan puithuna atthlak hmangin mi tihthaih an ching thin a. Chu chu Kristianna lo luh hnu-ah pawh sakhaw lam hruaitu thenkhat chuan an la ching hle. Tunhma deuh phei kha chuan Speaker/Evangelist te khan aurinna khawk thei hmang khan an Gospel Camping-a lut te awrawl hlauhawm deuhva vau an ching niin an sawi. Chubakah Gospel Camping/Campaign/Crusade-ah te reng reng pawh hian khawngaihna leh hmangaihna vanga chhandamna sawi rualin hremhmun/meidil insawi thaih a in pianthar tir tuma beih an uar duh chawk.

Nikum hmasa lawka Kelkang kal runpui leh a kaihhnawiha hlimna leh harhna siper velah pawh khan thil a nihna tak sawi chhuak ngamte chu, thlarau thianghlim pawisawi a hlauhawm thu leh ngaihdam an nih dawn loh thu in an tihthaih hlawm a nih kha. El Bethel uar vanglai pawh khan Kohhran siamthatna (Church Reformation) hunlai a ‘Sale of Indulgence’ kalphung ang maiin chhandamna leh damna kha ‘Rinna Thlai chi’ pek tamah a innghat nia ngaihna an tuh thiam hle a. A pawi ber pakhat chu Kohhran hruaitute’n ‘Beram inruk sak’ hlauh avanga khauh taka thu dik keh tak, zirtirna dika an pawm pawh an sawi chhuak ngam ta manglo hi a ni.

Tunhnai-ah hian bingbilet lar hnu lawkah ‘Thim thuah hnih’ tih ang vel sawi rik ching an tam leh ta hle a. Mizoram bikah chhiatna rapthlak tak lo thleng mai tur nia sawiin chu chu thim thuah hnih chu niin an sawi a. Khawvel mithiam ber berte’n an la hrilhlawk theihloh lirnghin’ hun tur hrilhlawk thei pawh kan awm ta nual mai leh nghal. Sakhaw inzirtirna lamah hian Mizote hi kan kal nasa a, chutah chuan intihthaih hi kan uar em em si a, hei hi mi tam tak nun a tichhe mek a ni. Sakawlh number nen inzawm hlauh avanga zirna hloh thaka an tu leh fate sikul luh tir duhlo pi leh pu leh nu leh pate hian an tu leh fate hmakhua tur an ngaihtuah hauh lova. A la pawi thui dawn chauh a ni.

Dik tak chuan sakhawmi, mi fel leh Pathian thu-awih anga lan’ kan tum luatah hian thil hi kan bawh huam huam a ni ber a. Dikna leh rinawmna leh nun nghet lam aiin khawlai-a au rin leh tawngtai rin lamte, kawngzawh te, sai ip puan sina inngaitlawm ber anga lan tumna nun chapo lam te hi kan bawh chak zawk a. Chu thinlung chu kan put avangin Pathian thu behchhana maksak zawnga khawsa leh intihthaih uarte chu kan zui ta hum hum mai thin a ni ber e. Aadhaar Card neih sawi hlauhawm thiamte hian zuitu an ngah duh hle tih a takin kan hmu mek a. Sakawlh number nena inzawmna neih hlau tura inzirtirna pawmtute chuan an tu leh fate hmakhua nasa takin an tichhe mek a. Chu chu hrilh mahla an tu leh fate tawrhna chu ‘martarna’ anga sawi in thiam takin an chhang ang che.

Tunlai hian an la ching em ka hre lova, tunhma khan Sakawlh number sawi uartute hian sakawlh a puh tur hi an han zawng nasa thin khawp a. Kan naupan’ lai pawh khan khawvel kohhran insuihkhawm ‘World Christian Council’ (WCC) hi mi thenkhat chuan Sakawlh-ah an puh tawh a. Pope han puh mai pawl an awm laiin America President puh pawl an awm bawk a. Sakawlh ring pawl pawh hi an ‘Sakawlh’-ah an lungrual lem lova. Tunlai hian Aadhaar number hi Sakawlh number berah an puh leh mek a nih hi.

Mizote’n kan chin em em, insawithaih hi thil tullo leh thalo tak a ni hrim hrim. Kan tu leh fate kan sawithaih dan hi a changkanglo em em bawk. Rambuai laia “Sipai/Police in a man ang che,” kan tih la chhawm zela Police hmanga naupang tihthaih ching kan la awmte hi zialo tak a ni. Police te chu nunaute tanpuitu leh anmahni leh an bungruate venghimtu an nih laia kan tu leh fate thununna atana mi hlauhawm anga tihthaihna’na kan hmang hi a fello hle. Doctor leh Nurse te pawh tidamtu leh kan tana mi tangkai em em an nih lai a inchiuna hriau an kawl hmanga naupang tihthaihna atana hman ching kan ni bawk. Invau, inrikrap leh intihthaih ang chi reng reng hi a changkanglo chang ni lovin mimal zalenna rahbehna leh mi nun tihchepna a ni tih kan hriat a hun ta hle.