TRAFFIC JAM

July thla ni hmasa ber (Inrinni) khan Aizawl khawpui-ah namen lovin lirthei che vel a buai a, a buai mai ni lovin a che thei meuhlo a ni ber e. Thenkhat phei chuan Millennium Centre leh Chanmari inkarah darkar 1 leh a chanve chuang zet hun an hmang niin an sawi a. Inhmuhkhawmna pawimawh tak taka kal tum a hmun a huna thleng thei talo, darkar 2 zeta tlai te pawh an awm nual ni-awm a ni a. A hnu hapta chho pawh kha a nasa hle mai a, ruahsur laiin traffic jam hi a hluar thin niin an sawi.

Sikul tan hun ti hma tura sorkarin thutlukna a siam chhan pakhat zinga pawimawh tak chu zing lama traffic jam nasa lutuk tih zia-awmna tur niin thenkhat chuan an sawi a. A vanglai chuan engmah a ni chuang lo a nih hi. A bikin zirlai ngah tak tak sikul thahnem tak awmna Aizawl chhim lam phei chu naupang sikul kal hun lai chuan kal hleih theih loh khawpin kawngpui-ah lirthei a intawksir a. Heti chen traffic jam kan thunun theilo hi zialo tak a ni.

Aizawl hi khawpui ber (capital) a ni chungin a tir aṭanga ruahmanna fel awm lova din (unplanned) a ni a. Rambuai hnu-ah mihring cheng an pungin in tam tak sak belh a ni a, chutih lai chuan dan nei ve mah ila kawngpui/kawng atana sorkarin a hauh (reserved) chu In sa a piangin an nek ta zel a. Mizo District Council leh a hnu-a Mizoram UT Assembly-in dan siam ve bawk mahse Sorkar chuan a kengkawh ngai meuh lova, mimal, pawl leh kohhran nek nuam takin a awm reng mai a ni. State puitling nih hnu-a Chief Minister Pu Laldenga khan kawngpui zauh tum hian tha a thawh nasa hle a, Ramhlun kawngpui chu nawr zauvin Aizawl khawpui-a kawngpui zau lai ber a lo ni ta a, mahse, mi tam takin an hre zui lem lova; a sorkar chhung a rei lova chhunzawm a awm ta lo.

Mizoram sorkar hian kawngpui zauh lam an ngaihthah rual hian tunhma aṭang tawhin sorkar In (office) leh Hall leh a dang an sak pawhin lirthei hunna tur an siam tel ngailo hrim hrim a. Kum 10 chuang hret kal ta aṭang khan sorkar chuan sorkar office building sak reng rengah a chhawng hnuai ber emaw chu lirthei hunna atana siam turin thupek a siam ve ta chauhva. Chuti chung chuan tunhnai a sorkar building sak tam takah hian lirthei dahna hmun zau tawk an siam lova; an office dawr tura kalte lirthei dahna leng tur khawpa zau tha zuah/siam phei chu an awmlo tluk a ni.

Chutianga kan kal chhoh lai mek chuan nikum aṭang khan Mizoram sorkar chuan Aizawl khawpui chu traffic jam awm lohna khawpui-a siam tumin tan a lak tan thu a puang a. Nikum October thla aṭanga tanin kumin December ni 1 thleng hian lirthei nei zawng zawng chu lirthei dahna In (garage) siam vek turin hun a pe a. December ni 1 hnu lamah hi chuan kawngpui sira lirthei dah khap a ni tawh dawn a, garage chhungah dah vek tur a ni tawh niin an sawi a. Garage nei lova kawngpui-a lirthei dahte chu dan anga hrem an nih tur thu an sawi bawk.

Kan Aizawl kawngpui ber hi a thui vak lova, Bawngkawn leh Kulikawn inkar hi lirthei tam ber tlanna a ni a, chutih lai-in penhleh deuhvah hian lirthei kalna kawng lun ve tak tak a awm bawk a. He’ng kawng penhleh pakhat pawh hi a ping a nih vaih chuan kawngpui berah hian an in-ek-beng a tul a, a buai nuaih nuaih zel mai thin a. Chu mai a la ni lova, taxi pakhat phurh tur zawng tawi khawmuang hret emaw, lirthei khalhtu pakhat hawihhawmlo deuh emaw vang ringawt pawhin minute hnih/khat chhungin lirthei za tel dawn a inhnawh hman thin. Inti lal hovin lirthei intlar tlan pelh tuma an lalna an chhuan ringawt pawh hian a buai zual fo. Chumi awmzia chu kan kawngpui-ah lirthei a tawt hle tihna a ni lo theilo.

Sorkar hian kawng hrang hrangin traffic jam hi tihnep tumin tan a la tawh thin a, mahse, eng kan la ang meuh lo. Lirthei a tam tulh tulh a, kan kawng a tam belh lova, kawng a zau belh chuang lova, chumi piahlamah kawng sira lirthei dah kan la suan chhuak theilova. Sorkar hian a hrut hrawk ngam hma chuan kan la chuti lua lovang tih a hlauhawm hle. Sikul kan hun sawn hmate, taxi intlan chhawkte leh a dang dang hian engemaw chen chu lirthei tlan tam lutuk hi a ti thawl deuh mai thei e, mahse, traffic jam tihrehna tak tak a tling lo.

Calcutta (Kolkata) khawpui khu tunhma chuan traffic jam nasatna ber khawpui ang hiala sawi thin a ni a, an Municipal Corporation-in hna an han thawh tak tak a, lei chung kawngpui (Fly-over) an han siam tak tak hnu chuan Mizoram mipui let fe lirthei a awm chung khuan a zia-awm khawp mai. Aizawl khawpui-ah chuan fly-over tam tak siam a remlo mai thei, mahse, Khatla kawna siam tum pawh Union Minister meuhvin a lung a phum chungin mi thenkhat dodalna avangin a pamtul a, dik leh tha nia hriat thutlukna siama a taka nawr zui a, thawk ngam sorkar kan neih hi kan mamawh ber chu a ni.

Fly-over kan siam vak theilo a nih pawhin lei hnuaia mihring kalna (sub-way) te siam theih a ni em, mono-rail te emaw cable car/rope way te a hman ve theih em? Leihnuaia rel kawng verh (metro) te a theih ve em tihte chu policy siamtu kan ram hruaitu leh mithiamte la dap tur a ni ang a. Tun maia sorkarin traffic jam tihrehna/tihnepna atana kawngsira lirthei dah a khap hi a tihhlawhtlin tak tak ngam chuan awmze nei nghal thei tur a ni ang. Entirna siam ta ila, Mission Veng Bazar leh Kulikawn inkalpawhna (Damveng/ Venghnuai lam kawng) hi kawng zim lutuk a ni lova, mahse a kawng dung tluana lirthei an dah reng avangin harsatna a awm reng a, hetiang hi Aizawl khawpui hmun tam takah a awm.

Chuvangin sorkar hian traffic jam hi tihreh a tum tak tak a nih chuan a hrut hrawih ngam a pawimawh a, milian leh mite hlau lova dim chuang lova a kal ngam a ngai ang. Kawngpui sira lirthei dah hi a taka a titawp ngam a a senghawi ngam a nih phawt chuan ‘Traffic Jam Free Aizawl’ hi a takin a thleng thei ang a, tumruhna leh huaisenna erawh chu a ngai ang. Pu C. Pahlira leh Pu Laldenga te’n an lo tih tawh anga ngam a ngai thung dawn a. Sawisel leh anchhe lawh huama kal a ngai ang a, hemi piahlam thleng pawha inhuam a, kawngpui zauhte, lirthei dahna tur hmun tam zawk siamte leh a dang dangah hmathlir thui tak neih a ngai ngei ang.

Chubakah chuan kawngpui-a lirthei dah hrim hrim hi (a zau lai deuhvah pawh) tih loh a tha a, lirthei neitu-in kawnga a kal man (road tax) kum 15 atana a chawi tawh hnu a, chu kawng veka a din zawk man a chawi hi a diklo. Lirthei hun man dik taka kan chawina turin lirthei hunna hmun hi kawngpui-ah nilo, a hranpa a siam a ngai a, sum hmuh let lehna tur a nih avangin thil harsa vak a ni lovang. Engpawhnise, thil tha ti tak tak tur chuan tumna tak tak leh huaisenna, vote hloh hlauh lohna a ngai a ni.