Guest writer
KL Liana
RAMTUK THLA
E khai, ka thlapui pawh a va lo lian leh tawh ve aw, Chhawrthlapui leh romei zam hian ka lung min len, Hmana mi u hel lai ka ngai e; Ka tap tlang romei a zing hnuaiah, A riang lunglen a bang thei lo. Awi a na e lunglen kei ka tuarah, Biahthu tinkim kan sawi ka dawn changin, I tel lo chuan a tha Parte ni ka leng zo lo, tia lukapuia ṭingṭang nena zan thla enga zai vak vak mai a chakawm mai a lawm le.
Sawi tawh ṭhin angin, hmangaih ram lal, hmangaih Pathian khian a anpui ngeia a siam mihringten, hmangaihna avanga thinlunga luang liam hla an phuaha sakte hi kei zawng huain ka ring ve lo va, Zanah laikhum chungah ka dawn
ṭhin ka hmangaih chu, Ka zawng ruai e, ka tawng si lo ve, tih hla kan Bible ngeia chuangte pawh hi a rau ruihna bik ka hre lem lo va, mipa leh hmeichhe inhmangaihna avanga phuah chu a ni chiang, a thluk erawh ka hre law, a thlukah Vala buai lo ang aw. Hlate pawh hi a thluk nge a thuin lung tileng, tih hi sawi ngial tham asin.
Thla eng leh lunglen ringawt sawi tur chuan kumin a chaldelh ve ta deuh e, Mizo khawsak phungah chuan, tunlai hi lo vah hun a ni a, mahse Pawl Kut thla tih a niin, thla leh February thla hi Ramtuk thla tih a ni. A takah erawh chuan a ni lo thung a, khawchhak lam, thing hmun, Fah leh Thil phui chukna ramah phei chuan ‘bar’ thla khan an vat daih tawh thung ṭhin. Hman kumah Hlimen daiah sawn ka nau nen lo kan vat ve a, tlangsam pik em em mai a ni a, a parte chu a lo chuai tawh a, leiah kan bawk phek a, tlangsam kung kha kan sat ni loin kan zai chhum a ni ber, nghawngah a hnah ro leh bawlhhlawh a rawn tla tling tun mai kan ding mar kawr chhungah a lut thla, a me bawka kan thak sup sup mai. Hmarcha aiin a ṭhak zawk ang.
Chem kan humna kut a durh puap mai a, a keh a, a chhungah a khi, a thip lutuk kut hman thiam loh lam kan hmang, a durh leh, kut tawn tawn a durh a, a tukah kan chawl a, a tuk lehah kan vat leh a, a durh kha a dam hman si lo, vah zau a har kher mai, ralkhat aṭangin rawn thlir ta se, tuklo bengngawng tiata zau chu a ni ve ang. Chutah che bil tawh lamah kut durh khi na nen, hmaah Thingkha tuai thinglukham rual khal elh awlh a lo ding, rem leh rem loin kan han chho sah mai chu e, a tlu har khawp mai, kan zai se se hi a ni deuh ber mai.
Kut durh keh chhung khi thip tih nakalai lai a, inti ram hmangaihtu deuhten, kum tina thing leh mau kan vat thlu duai duaia kan han hal ral ṭhinte hi chu aw, a va uihawm tak em, min han tih khum phei chu e, thin hi a rim hlur mai a. Kan hre ve tho si a, lo vah ngai loin mahni thawh theih tawk hna hmuin kamding ni ve ila, emaw hausa in chhawng sang neiin lirnghing hlau hle thung ila, motor chhuak thar ber apiang lei theia hausa ni ve ila, luang pik leh maupui hmun, ngaw thiah leh tlangsam pik bawn vat lova sikret filter nei ngata saingho khum chunga mua ka ka rang bei thei ni ve ila, lo vahte hi kan ngai bik lo ang a, thing leh mau ui ber berah pawh kan awm ve tur, tih hi lo neia eizawngte chuan kan rilru a ni ve fo ṭhin asin. Kamding lian silai nei tha satlaw chhar thei niha a chektui hang hawp khelh khelhte pawh kan chak ve tho.
A ni e, tunah hian lo neia eizawnga khawsate tan chuan lo vah hun a ni a, hetiang ṭhal chhoah hian tam takte chuan ram vaha sa chan kan ching fo bawk. Dan pawhin a phal loh, U.T. Silai an tih mai, silai siam chawp a ruka neia kawl tam tak an awm ṭhin, chu ringawt pawh chu Arms Act an tih mai danin a phal loh, kum tam tak lung in tan theihna a nih tawh nakalaiin dan bawkin a khap sakhi leh saza, sazuk kah tur zawnga ramvah kan la ching fo ṭhinte hi chu a zahthlak a, sim a hun tawh khawp mai. Sa kah leh awh, tihhlum hi Wildlife Protection Act an tih mai hian a phal lo, lung in tan theihna a ni, tihte hi hre nawn leh ang u.
Chutianga lo va hun lai leh lai lo pawh nise, dan bawhchhiaa silai kawla dan bawhchhe bawk tura kan han ramvak ṭhinte hi chu a dik hian a dik mawlh tawh lo va, han insawi thiamna chi a ni lo. Chutah chuan a la tawp mai lo va, chutianga dik lo taka ramchhuakte mahni ṭhian kalpui sakhi ram tla emaw tia kap palha kap hlum hi an tam tawh a, a thia leh a kaptu khan dan an zah lo dun a, a kaptu phei kha chu a fimkhur lohzia leh a dawizepzia a chiang lehzual. Mahni ṭhiante sakhi emaw tia han kah tak ngawt chu, fimkhur takin vehin en se chuan, a ṭhianpa kha sakhi tawitaw rah tlan ram tla nen chuan a inang lo khawp ang. Sakhi kekawr ha ipte ak silai keng hi a vang khawp mai.
Hetianga dan lova ram kala mahni ṭhiante kap palhtu hian thiamthu sawi tur a nei mawlh hian a lang lo, IPC an tih mai chang 304-A anga hrem theih a ni a, hrem hi an phu hliah hliahin a lang zawk. Dan loin silai an kawl a, dan anga kawl pawh nise, dan khap pawisa loin ramsa kah tuma an ramkal hrim hrim pawh kha a dik tawh lo, a vir thlak ngawt mai. Chutah ramsa an kah phei chuan dan anga hrem tur an ni a, fimkhur lo tak leh a fiah pawh fiah lova mahni ṭhiante sakhi patuai zan lama huk dep dep ṭhin emaw tia an han kap ngat phei hi chu, hrem an phu hliah hliah a ni mai lo, Mizopa, a hminga ringtu inti ve lem si tan chuan a zahthlak a ni lawm ni? Hawh u, i fimkhur ila, a chunga dan kan sawite khi bawhchhiat loh i tum hram hram ang u aw.