PE THEI LO

Tuarna lam hla hian ka lung a tileng fo ṭhin a, a ni e, miten Lalpa thlarau nena an hla phuahte hi kan tuipui ṭhin a nih hi. Puna, a hming pum Phunthanga a ni thung a, 1880 vela piang nia ngaih, Lungdai khua hi sakhaw mi tak a ni a, thlarau mi a ni bawk, 1928 khan Tual Upa kan tih ang hi a ni nghe nghe a, Khawchhiar kan tihah pawh khan a ṭang ṭhin a ni.

Kei ang bawka mi lungleng thei tak a ni a, zan thla eng leh van dumpawl, ṭhal khaw romei zam ri riai leh favang khaw thiang leh thlasik khawthiang van dumpawlte hi a lung tilengtu a ni ve ngei ang le. Zai a ngaina em em a, mi hlim kan tih ang chi hi a ni ber, chunglai hun chuan kohhrante an fir lai a ni bawk a, kohhran chuan a ngaithei lutuk lo deuh a ni mai thei e, Vandawt lamah an pem ta nghe nghe a. Kum 62 mi niin Vandawtah chuan a thi a, hla hi sawm zet chu a phuah nia hriat a ni. A hlaa kan sak lar em em pakhat chu, Hunte an liam zela lei hlimna a ral ṭhin, tih hi a ni.

A hlaa ka duh em em mai chu, Chhandamtu chu ka sual tlanin, Leiah a vakvai a, Mi sual nung tlak lote angin, Thingah an tuartir a, tih hi a ni. Aw nunna lal thianghlim tak chuan, Ka tan a tuar zo ta, Lungngaihna thih thlenga tuarin, Keini min tlan chhuak ta. A ni e, mi hlim nu an sawi ang deuh angin kei pawh he hla a chang tawpna hian min vel ve tawh thin a, Ka tap Lalpa i ram ngai hianin, Chatuan ram leh hmangaihte lenna chu, tih ang deuh khan, ka lo ṭahpui ve lek lek tawh a. Lei leh van siamtu, engkim siamtu kha an man a, Rom sipai em ni ka Lal mantu, An rawn chhawm e, Kalvari tlang khanthuamah, Tihelna lalpuan a khai hne hne, tih ang maiin engkim tithei kha, a lungngai a, a thlan thisen angin a chhuak hial a.

A lungngaihna chuan a vawrtawp a thleng a, Getsmani huanah a rum a nih kha. Khatianga lungngai taka a awma ṭanpui a mamawh em em lai khan ṭanpuitu tumah reng an awm lo. A lungngaih a thlaphan ang khan, Ṭanpui a ngai reng a, A duhzawng thil ti zel turin, Ka theihna a tlem si. Aw lei leh van, engkim siamtu khan nang leh keia tanpui hi a lo la ngai reng mai a nih chu, mahse hling lukhuma ni tin chhuntirtu mai erawh kan ni leh si thin a nih hi. Nimahsela, a duhzawng thilte ti zel tur hian kan theihna hi a va tlem si em. Chung zawng zawngte chu a hriat chian em avangin khitiang khian a hla tlangkawm nan a han au chhuak ta a lo ni e. Kan theihna tlem te a nih nakalai hian kan la ti ṭha peih lo talai
ṭhin a nih hi.

A ni e, chutiang chu kan nih lai mek khan, peih deuhte pawh an awm a, an peih an buapui zawk mah a ni ber. Thubuai pakhat ka la hriatreng chu, mi pahnih hian ram an inchuh a, a neitu inti zawk chuan P.Patta a nei thlap a, a chuhtu zawk chuan engmah a nei lo thung a. Chu P.Patta chu court-ah pawh a copy a dah a, mahse court khan a han endik a, a Pass chu kum tam tak kal taah khan a lo thi tawh a, a tinung si lo. A thih tawh avangin a ram a ni tawh lo va, pakhat phei chuan ka ram a ni e, han tih turin tanchhan engmah reng a nei lo.

Court chuan Pass thi neitu hnenah chuan i Pass a tihna a rei tawh a, i tinung si lo va, i ram a ni tawh lo, a ti. Pakhat dang hnenah chuan, nang phei chu i ram a nihna engmah a awm lo, i ram a ni lo hrim hrim, ram ruak, sawrkar ram, a neitu pawh ni lo ve vein in rawn inchuh a, awmzia a nei lo, in ram a ni lo ve ve, a ti. An lungawi duh a ni ang, an nui tawp.

Kan ramah hian House Site Act, an tih mai angin thingtlang lamah VC ten in hmun an pe thei a, huan erawh an pe thei lo, mahse chutianga pekna turin thu nei lo mah sela, hmun tam takah huan zau pui pui an pek hi a tam hle thung. Mi tam takin thlaite chingin an enkawl ṭhin, a mak lem lo ve. Kan Zoramah hi chuan thunei lo thunei emaw inti hi kan tam khawp a, tunge thu ber pawh hi a hriat theih meuh lo. Dan siam tura thuneihna nei uk lote hian an duh duh dante hi an lo siam ve ngawt a, thuneitu ni hauh lo si loin tute emaw an hnawtchhuak fo bawk. Thunei lo hian neih kan chak a ni ber mai.

Mahse khatianga VC ten huan an lo pek kha, pe turin thuneihna nei lo mah sela, an peka khan a ramah thlaite lo chingin lo enkawl si sela, chu ram chu sawrkarin eng emaw avangin la ta sela, khang a thlai a lo china a lo enkawl kha, a man a hu tawk a pek a ngai thung a nih chu. Tui an khuahna tur hmunah te, thlawhtheihna tumhun an siamna tur hmunah te, rel kawng kalna tur ram te, bengvarte chuan hrilhlawkna bu ang maiin ram an lo nei dim diam a, thlai
ṭha mi an lo ching khat puitling dul a, a endiktu Babu-ten chuti zat thlai an nei a, chutiang zat chu zangnadawmna pek a ngai, tiin an endiksak a, an tih ang khan pawisa an rut hum hum mai, a endiktu nih vete pawh a chakawm e. Mahse thil fel hlel hi a endiktute lamah pawh a ṭhin emaw ni dawn ni, eiruk thubuai CBI-ten an siamsak Babu lian pui pui court-a an thubuai tun thlenga la awmte pawh an awm nual niin hriat a ni.

Pu R.Thangkanglova phei chuan, eiruk case pending lai nei rengte hian an kaisan a thulh chuang lo, engtinge Vigilance Clearance hi an neih theih ni, eiruk hi kaisanna a ni ang, zu han ti ve thung tlat a, dawtah pawh a awihawm pawl a ni mahna. Tichuan, VC ten huan pe thei lo mahse, an pekah khan miin thlai a china a enkawl chuan kha a thlai man kha, sawrkarin ram a lak chuan a pek a ngai thung tihna a nih ber chu.