BITUK CHIN AWM LO

Hmeichhe upa hmasa ber pawl a ni mai thei, Chawngtlai khua Thangvungi hi hmeichhe upaa thlan a ni a, kohhran hmeichhe hruaitu a ni thin a, Pathian thlarauah lawmna leh hlimna thuk tak mai a nei a, amaherawhchu ziak leh chhiar a thiam lo tlat mai thung a. Chutianga Pathiana hlim leh lawmna a neih avang chuan Pathian Lehkhabu leh Hla Bu han chhiar thiam ve te chu a chak em em mai ṭhin a.

Tichuan ama phak ve ang tawk tawk chuan ziak leh chhiar a zir ta a, a thiam ve ta mai reng a, chutianga a han thiam ve takah phei chuan Bible chhiar a peih em em mai a. Pastor Liangkhaia bial fanga zin te pawh a zui ve thin a ni. Mizotena khawhar lengkhawm hla zinga kan sak lar em em pakhat, A chatuan roluah tumin i bei zel ang, Lungngaihna a lo len lai hian; Ka kiangah awm zel ang che aw, Ka chhandamtu duh tak:- Aw hlimna ram i pan ang u, chawlh hlenna tur, Aw ka ngai e, thente zawng kimna tur ram khi, tih hla hi a phuah nia sawi a nih laiin, Saitual khaw hla phuahthiam Ngurtawna phuah nia sawi a ni bawk a, a dik zawk erawh chu ka hre chiah lo thung.

A ni e, kan sawi tawh ṭhin a, mahse sawi nawn leh hi a nuam si ṭhin. Zan thla eng leh Reiek tlang ka sawi dawn lo a nia. Hmanah tawh khan, mi pahnih hian ram an inchuh a, court-ah an inkhing rup mai a. Pakhat chuan loah neiin huana siam nghal a tum hi a lo ni a, a vat duai mai a. Pakhat chuan ka ram a nia, a ti thung a, P.Patta a neih thu a sawi a, a Patta chu a awm ngei a, mahse a lo thi daih tawh a, kum sawm dawn lai a thi tawh a, a tinung si lo a, a ram a ni tawh lo va, a vattu phei chuan engmah han ṭanchhan a nei hran lo, a vat ve tawp. Court chuan Patta neitu hnenah chuan, i Patta a thihna a rei tawh, i tinung si lova i ram a ni lo, a ti. Pakhat hnenah thung chuan, nang phei chuan i ram a nihna engmah sawi tur leh tanchhan i nei lo, I vat ve ringawt a, sawrkar ram a ni e, in ta a ni lo ve ve, in ram ni lo in rawn inchuh ve mai mai a nih hi, a ti a, an nui tawp. Dik an ti a ni ang.

Chutiang deuh chuan hman kum tawh khan Reiek leh Ailawngin Reiek tlang khu kan ram tiin an lo inti tatu ve ve deuh roh tih thawm hi a thang vel a, kei khan chanchinbu lamah, ka Reiek tlang, la hmu ve lo Churachanpura kan Zohnahthlakte pawhin ka ta a nih avanga a hming an hriata an hmuh chak ve em em, kei a tlang neitu pawh min rawn lova lo intih tatu ve ngawt, te kha ka ti a, dik an ti ngawt ang. Zan thla eng changa a chhun pawt ruai te hian, kei anga lungleng vete hian kei a neitu hi thlir hawh ve min dil fo ṭhin, ka thilphal hlauh a, ka phal ṭhin a, an zawngchhang. Ka phal tawh mang mang lo vang.

Chutianga keinin zan thla eng kal ruai hnuaia Reiek tlang a chhun pawt vo lungleng taka kan thlir ṭhin lai khan, Thurochhiah siamna Dan ti mai ila, The Mizo District (Inheritance of Property) Act, 1956, chu District Council kan nih lai khan siam a ni a, Assam Larsap remtihpuina pawh ni 13-5-1956 khan hmuh a ni nghe nghe a, he dan hi sawrkar chanchinbu, Assam Gazette ni 23-5-1956 kum vek khan chhuaha tarlan a ni ta bawk a. He dan hi a pawimawh hle a, miin dan anga thurochhiah a siam chuan a thih hnuah a ro chu thurochhiah ang chuan a awm tur a ni a, a lal ber a, thurochhiah a awm loh erawh chuan ro chu Mizo Hnam Dan anga a khawmtu tura tihten an khawm tur a ni chauh thung.

Khi dan chang 24-na ang khian, dan hmana tih tak tak a nih theihna turin dan tesep, Rules an tih mai chu khi dan zulzui khian siam tur a ni a, mahse siam a ni ta lo hrim hrim a, siam miah lohin he Dan hi kan vui liam chu a ni ta. A chhan pawh eng dang vang ni loin, kan Mizo Hnam Dan leh a chunga kan dan sawi khi la kawpin, Mizo inneih, inthen leh roluahna dan, The Mizo Marriage, Divorce and Inheritance of Property Act, 2014 chu kan dan siam pawl, Legislature chuan a lo siam ta a, chu chu sawrkar chanchinbuah pawh chhuah a ni daih tawh a, ni 13-2-2015 aṭang khan hman nghal tur a ni nghe nghe a ni.

Tichuan khi dan ang khian thurochhiah siam dan pawh chu a la ngai reng ti ila, a dik mai awm e, a dan hminga erawh chu a lo danglam ta thung a ni chauh awm e. Miin a damlaiin, thih hnu chuan siam a buaithlak, thurochhiah a siam thei a, thuhretu pahnih aia tlem lo an awm tur a ni a, puitling chin mi pangngai an ni tur a ni bawk. A siamtu leh hretute khan an hming ziak an inhmuhpui vek tur a ni. A awmzia chu dawhkan pakhat kilin thurochhiah siamtu leh thuhretute khan an hming ziak lai an inhmuhpui vek tur a ni, tihna a nih chu.

Ka han sawi duh em em zawka chu, dan hian thurochhiahah a khawmtu tur bituk a siam lo va, tlema buaina tur a awm ve thei. Hman kumah unau hi an inkhing a, hmeichhia an ni a, fa an nei lo ve ve nin a lang. U zawk kha pa inpui a nghak a, a pa ro chu a khawm a, a hmingin thlak a ni tawh a, a ta tihna a nih tawh chu. A nau khan ka pa ro kan inpui a nia, ka u hian nei se luah se, amaherawhchu ani hi a lo thih hunah chuan anin ro hi khawm thung se, chutiangin thurochhiah pawh siam se, a ti a ni ber.

U zawk chuan, a phal bik lo, thurochhiah ka siam dawn a, kan pawl hotupa ka pe ang a, ka khawmtir dawn, a ti mauh mai si. In hmun kha a hminga dah a ni tawh a, a ta a ni miau si. Danin rokhawm turin thurochhiah siamtuin a rote khawm tura a tihah bituk a nei si lo va, a duh leh kawmthlang pa emaw kawmchhak nuthlawi emaw pawh a khawm turin a ti thei tlat, fate zawk an hawihai thei tihna a nih chu.

Court chuan, he in hi a neitu chu u zawk a ni a, a hmingin a awm tawh a, a neitu hian thurochhiah siam a tum a, ani thurochhiah siam turah court-in thuneihna a nei lo va, a thurochhiaha a ro khawmtu turah chumi khami chuan khawm rawh se, tiin a rokhawmtu tur court-in a lo bituksak ngawt thei lo, tiin chu thubuai chu a rem ta a ni. U khan a thurochhiahah an kohhran hotu kha a rokhawmtu atan a ruat ta nge ta lo tih erawh ka hre lo. Mahse a duh chuan a ti thei tlat, a chhan chu danah bituk chin a awm miau si lo va. Thurochhiahah hian miin a rokhawm tura a ruat thei chin bituk, fa te, unau te, unau fate ect. emaw chawm hlumtu mi hrang pawh nise, chutiang deuh chuan biktuk dan angin siam nise a tha zawk nge tha lo zawk ang tih hi lo ngaihtuah ve ta mai mai che.