Guest writer
KL Liana
THLIR LETNA
Dan leh hrai
Mas leh kumthar lawmna kha han thlir let lawk ka chak ve deuh, motor kal loh hun leh hmun an siamlai khan, ni 23-12-2014 khan kum khata vawikhat tal bazar pui hmu ve ṭhin ka nih angin ka han kal leh a, cheng sang hnih ka ak ve ran a, 2013 kuma ka leinaa mi ngei mai pheikhawk chu ka han pan ding leh chat mai a. A zuartunu chuan min lo la hria a, kan pheikhawk i lei ṭhin a, ka tlawm dawn che a lo ti a, ka lawm hle. Cheng 1500 khan pheikhawk bun thum ka lei a, ka lawmin ka hlim ve hle. Ṭhenkhatin pakhat sang chuang tein an lei a, pathum han lei chu man ka ti hle mai.
Motor hlauh tur awm hek lo, haw leh kal lam kan insul zut zut mai a, a nuamin, motor kal lohna hmun, No Vehicle Zone sawrkarin a siam ṭhin hi mipuite tan chuan a nuam a, a lawmawm khawp mai. Kum dang zawng aiin Aizawl khawpui chu, thlanmual thlengin chei mawi a ni a, a enin mipui pawh an kal nasa a, en tham a tling bawk. Urlawk zan phei chuan nasa takin motor a jam a nih kha. Balu chunga vai um dum bawk a tal nasat poh leh a hniam salh salh ang deuh hian, khawvel tisa lama kan tal nat poh leh thlarau lamah chuan kan hniam mai ni hian a lang thung. Lungleng leh hlim taka zaikhawm thawm hriat tur erawh chu kum dang aiin a tlem thung niin a lang.
Halpuah hal thawm hriat tur a awm lo va, a nuam hle mai, mipuite pawhin dan kan zahin kan zawm ṭha hle. Tia kan ngaihtuah laiin kum hlui thlah zan leh kum thar lawm zan, a in thenna lai ramri kan han thleng chiah erawh kha chu, amah kan unauten, Dana lo kiang teh ka nau i ni, Lal Isua nen hmangaih puan kan zawnlai khan, nang hi khawiah ngei lo awm le? An ti ang deuhin halpuah khap chu khap loh ang a ni a, a ri dum dum a, boruak thiang vawt takah a puakdarh chuai chuai a, khapin awmzia reng a nei lo. Zu kan khap a, khap hma aiin a tam emaw tih mai tur a ni ang deuh kha a ni berin ka hria. Khami zan zet kha chuan mipuiten dan kan zawm loin kan pawisa lo hle niin a lang, a pawi hle.
Keini pawh nikum kha chuan kumthar lawmna ruai vawikhat ṭheh tum khan vawi riat kan ṭheh a, ni tin a tlachawpin ni riat chhunah kan inkhawm a, zanah kan inkhawm bawk chu, Chawlhni hai rum rum a awl hle. A tuka nawn leh tur tih awm si lo chu fatuten bungbel ni tin an tifai ziah a, kan inkhawm bang kan zaikhawm a, zaikhawmnaah a tuka nawn leh puan a ni chauh zel si a, a tlachawp hle. Mas leh kumthar kan thleng a, in neitupa chuan puan ṭul chang a lo awm ve si, ka aw chhang ka ṭawng ri thei lo, ṭawng lettu ka ruai tawp mai, Mizo ṭawngin a beng bulah kan sawi a, chu chu Mizo ṭawng bawkin a sawi chhawng leh ṭhin, nikum a ngaihawm hle.
Kum a lo thar a, kum hlui ni liam tur khaw dur avangin kan hmu thei lo ang bawkin kum thar ni chhuak pawh kan hmu thei chuang hek lo. Kum dangah kha chuan kumhlui ni hnuhnung ber, Reiek tlang chhip zawn hmarthlang lam hreta a liam tur kan thlir a, Pi Zualbawihin thiam taka, “Kumhlui aw ding rawh,” tih hla a sak chu ring zet zetin an tiri ṭhin kha a ni ngai a, khua in zir ta lo napui chu a reh ruai mai. Zarkawt tlangval Mawitea ni riat lai zawn chu a ruang an hmu a, an vui zo a tuk zanah Republic Veng lamah tualthahna rapthlak chungchuang, hetiang ema rapthlak leh ṭihbaiawm Mizoramah la awm ngai lo chu a lo thleng a, mi sualin chhungkua an that mang deuhthaw a ni ber a nih kha. A pawi tih hian a sawi phak lo. Kristian rama hetiang thil a thleng ta mai hi a mak a, a rapthlak a ni.
Kum hlui thlah zan a ni a, kum thar lawm zana dan pawh pawisa lova halpuah kan hal ang kha chu mipuite pawhin kan sim tawh ang a, chutih rualin kan Mizo tlangval, Michael Zothankhuma High Court Judge-a a awm a, Larsap thar chhia a han chhamtir te kha ropui kan tiin kan lawmpui hle. Mizo tlangval pu T.Vaipheia, Mizo zinga High Court Judge hmasa berin hma a hruai a, kawng a lo sial a, tunah a dang kan nei leh ta. Hei hi Ukil lam aṭangin a ni a, nakinah chuan Judicial Service lam aṭang pawhin an la awm ve ngei turah ngai ang.
Mi ṭhenkhatin Mizoramah hian mi khaihlumna dan a awm ve lo em ni? tiin min zawt ṭhin. IPC hi India ram pumah hman a ni a, khaihlumna dan chu a awm tehmeuh mai. Mahse, mi khaihlum tur chuan a thilsual tih kha, mak leh danglam, rapthlak chung chuang, “rarest of rare” a ni tur a ni thung a, Session Judge emaw Addl. Sessions Judge emawte hian khaihlum theihna an nei a, mah se High Court-in a remtihpui, confirmation erawh a ngai thung a ni.
Kum thar kan lo chuangkai ta, sawi tawh ṭhin angin sawrkarin awmze nei tak leh dan khuahkhirhna hnuaiah zu pawh a zuar ngei dawn a, zu in duhte pawhin sawrkarin dan a siamte chu an zawm ngei tur a ni ang. A zawm lotu chu a chungah danin ro a rel ang a, jail bang zut emaw pawisa chawi emaw a ni mai dawn a ni. Chuvangin, mi tinte hian dan hi kan zaha kan zawm chuan kan ram hi ram nuam a ni mai dawn a nih chu. Dan zawm loh avangin a ni, jail te pawh hi a khah reng chhan chu. Dan a lalna apiangah zalenna a awm ṭhin, tih hi a dik fo ṭhin. Dan zah loa bawhchhetu emaw a dodal zawnga thiltitu chuan Pathian ruat roreltu a dodal tihna a ni dawn si a.