Guest writer
KL Liana
INPUANNA NI THO
Hmana Bethel uar lai, 1994 bawr chho vel khan, Khatla Kohhranin an buatsaih ṭum khan kan kal ve a. Hmaa, motor min khalhsaktu nen a ni a, khua kha a nuam vak lo, ruah sur hlim a, puanzar hnuai kan chang a, mutbu remin kan mu a, kan bulah chuan putar kum 60 mi awm vel hi mutna chang lo a thu a, kan hmuh chuan zahthlak kan ti a, kian ang aw, tih pahin kan tho a, mak deuh chu chutia kan thawh veleh chuan U.T. hnua piang ni ngei tur tleirawl pahnih hian zak miah loin leh rang tawkin mutna an siam chu mawle, kan thawh chhan leh kan ken ve ber putar pawh chuan a chang ta chuang lo.
Pawnah awipangah kan mu a, lukham kan tawlhsan leh ṭhin, muttui a har phian. Tlema zakzum lote kha chu hnai te teah kawng kamah ring tawk tawkin an Aw Lalpa mai thei a, ṭum khat chu kawngah kal dawn khan chung lama ban phara ṭawngṭai phawt tur, an ti a, kan phar ve nasa mai a. Kawng a ni bawk si, mi an lo kal reng a, pakhat hian, hei chu K.L. Liana a nih hi... a rawn ti chu maw, aw Lalpa tui a har duh. Kawng kama zana bethel-naa Taxi khaltu pakhat ṭawngṭai, Lalpa hnena a inpuang phei chu a tizawi lem si lo, taxi chuan man aiah hmeichhia eng emaw zat chu in kind-in a la a nih hmel, a hmeichhiate ngenna angin.
Lalpa chu a beng a ngawng lo ang, mahse ring deuha han hrilh pawh kha a ṭhat ve tho rualin, bula miten an hriat phaka puan vek erawh a ṭul ber lo mai thei. Hman kumah, Aizawl veng pakhata nu pakhat pawh a inpuang, ti ila, a testimony a sawi a ni zawk, a sawi chipchiar deuh a ni ang, inkhawm ban rualin a pasalin a ma hmak. A ṭul lo chin hi chu a awm ve a ni.
A chunga kan sawite hi chu Pathian hnena inpuanna a ni a, zawi te pawhin an sual kha puang se, ani chuan a hre vek tho ang a, an sawi loh pawhin a hre tho kha a ni si a. Tuna kan sawi tur erawh chu dan lam thil, thil tisualte inpuanna a ni. Vauna leh thlemna tel hauh lo leh anmahni duhthu ngeia Magistrate hnena inpuang hi chu thiamloh chantir nan a hman ve theih a. Mahse magistrate pawh ni lo, mi dang hnena an thil sual tih an inpuanna hi a awm ve ṭhin a, chu chu extra judicial confession an ti thung a ni.
Mi pakhatin tual a that a, a rilru a nuam lo khan a ṭhenawmpa hnenah mi a thah dan leh a ruang a dahnate a hrilh vek a, a sawi ang ngei chuan a mi thah ruang pawh chu a dahna hmun nia a sawiah a lo awm reng bawk. Chutiang chu a ni, kan sawi chu. Kha a ṭhenawmpa a inpuanna kha sawrkar chuan thubuai a siam hnuah thuhretu atan a hman ngei kha a tihtur pawh niin a lang. Tichuan, ṭhenawmpa chuan, a hnena a inpuan dan leh a sawi dan leh a ṭawngkam hman dan dik takte chu, a thu hriat ang kha Court-ah chuan a sawi vek a, chu chu finfiahna ṭha tak a ni a, chumi avang chuan tualthattu kha thiamloh chantir a theih phah ta hial ṭhin.
Police hnena inpuanna chu court-ah chuan thu tling a ni lo, tih kan sawi ṭhin a, a dik reng a, mahse chutihlai chuan police hnena inpuanna kha thu taka hman ve theih pakhat a awm thung. Miin ruk a ru a, emaw tual a that a, a thil ruk a thuhrukna leh a mi thah ruang a dahna chu police hnenah a sawi a, a sawi chu awiin amah chu an kalpui ta a, a sawi ang ngei chuan a lo awm ta a, chu chu amah hremna tura finfiahna atan a hman theih a nih chu. Hei hi a ṭha berah chuan a inpuanna, a dahna a sawi kha ziakin police lam khan an dah thlap tur a ni a, chu mai ni loin, a sawi lai hretu pawh thuhretu atan hmangin, kha a inpuanna ti ila, a thu sawi kha a sawi ang chiahin ziakin an dah a, a sawitu kha hming ziaktir a, hretute pawh ziahtir kha a ṭha ber chu a ni.
Mi tam takin, police hnenah pawh a inpuang a, a tih ngei tih a pha lo a, a chiang a ni lawm ni? kan ti ṭhin a, hei hi chu han ngaihtuaha ni awm taka lang, mahse dan anga ni hauh si lo a ni. Sawi tak ang khan police hnena inpuanna chu dan angin thu tlingah hman theih a ni lo. Tin, inpuan sawi taka zarah chuan, zawhna tun thlenga ka la dawn fo ṭhin pakhat chu, police-te hian an mi man an sawisa thiang em? Tlawmngai pawl leh VDP angte hian mi sawisak theihna turin thuneihna an nei em? Mi pawisa an chawitir thei em? tih hi a la ni fo mai. Kan sawi tawh ṭhin chung hian kan theihnghilh leh ṭhin pawh a ni mahna. A chhanna chu thei lo, nei lo, tih kha a la ni reng.
Hetianga extra judicial confession kan tih hi thubuai ṭhenkhatah a awm ve chawk a, mipuite pawhin kan hriat a ṭha hle, kan hnena mi thil sual titen an tih thu an inpuan chuan, an sawi ang leh kan hriat dan kha mi sualte dan anga hrem ngei an nih theihna tura court-a thudik sawi hi i hreh lo ang u, thuhretu nih hi i hreh suh ang u, tih hi ka sawi duh ber chu a ni e.