REMNA NI

1966 March thla tirah MNF-ten India atangin Independence an puang a, Zoram chu rambuai a lo ni ta. Inman leh sawisak hlum, pawngsual, in hal, inkah, tihte chu hriat peiha thu a ni mai. Mipui an him zawkna a nih beiseiin khaw tam tak chu hmun khatah an dah khawm a, an pi leh pu atanga an in leh lo, huan leh thlaite chu mittui tla zawih zawihin an kalsan a ngai a, khaw hrang hranga mite kha khaw pakhatah an dah khawm a, chu ber mai chu hreawm leh tawrh har nia a hriat avangin Suakliana chuan, Kan hun tawng zingah khaw khawm a pawi ber mai, Zoram hmun tin khawtlang puan ang a chul zo ta, Tlang tina mi kal khawm nunau mipuite, Chhunrawl a vang riakmaw iangin kan vai e, a tih hial a nih kha.

Chumi khua chu an hal, chulai hmunah an inkap a, chutiang khatiangin mi chuti zat an thi, nu nau pawm an pawngsual, chumi chu an vaw hlum, tih thawmte chuan Zoram hi a tuam a, tah leh lungngaih thihna chhumpui chu a zing chuk a, zana pawn chhuah theih loh Curfew chu ngaiah kan neih a ni ber. Lianthuam-tingtangan, Curfew a vin hler hlur, Curfew a vin hler hlur, Nual rim a phal lo ( ti rawh le), a lo tih phah hial a.

Lo hnai rawh ka chhandamtu, Ral a lian khawvelah hian, Thisena i tlansate lungngaiin an tap e. Rambuai hreawm rapthlakzia chu sawiin a siak lo. Kan tlangval rammute chuan ram tan engpawh an huam a, an tlawm lo, eng chen pawh an peih, mahse keini mipui in lama awm zawkte khan buaina chu kan tlin tawh lo, chuvang chuan mi thahenngaiten India leh MNF ten inrem theihna turin an theihtawp an chhuah a, kohhran tinte mahni biak in theuhah an inrem theih nan kan tawngtai a, chutiang khatiang chuan rawn inrem se, Sai lu rawn hawn se, tiin kan dil hran lo, engang pawhin inrem se, kan duha Lalpa kan dil a ni mai zawk.

A mite leh kohhrante tawngtaina chu Lalpan a hrereng a, MNF rammute pawh an thinlung a lo tinem a, thlaraua hlimna chuan Arakan a nuai a, thlarau zawkin an thinlung a chiah zawi a. Thangan, Tawngtaina changtu Pathian i nih vangin, I miten an mamawh an dil i pe fo, I fate tap leh rum i lo ngaithla thin, a lo tih ang khan kohhrante tawngtaina avangin June ni 30, 1986 zan chuan MNF leh India bakah Mizoram sawrkarte chuan Delhi-ah remna an siam thei ta a nih kha. Aw khami zana Zoram hlimzia tak kha aw, tuinge theihnghilh thei ang le?

He inremna tur hian chutihlaia Chief Minister Pu Lal Thanhawla chuan a nihna a kiansan a, khawvel awm chhung chuan Zoram chan-chinah a dai tawh ngai lo vang. Remna tur avang bawk chuan Pu Lalduhoma, IPS tlangval pawhin a hna hial a bansan a, tuinnge haider thei ang le? Lalpan MNF-te pawh a thlaraua a lo hrual zawi tawh avangin an hotute thu zawmin a bo a bang awm loin mipui tan an lo chhuak a, kum kha leh chen an lo tuai hnum, nupui lova an hlawh, an silaite chu ui em emin mittui tla zawih zawihin an tung a nih kha. An tlawm a ni lo, mipuiten kan peih tawh loh avang zawkin kan tawngtaina Lalpan a chhanga mipuite avangin an lo chhuak a ni zawk.

Kan tawngtaina Lalpan a chhang a van lawmawm em, tih tak aruangin chutihlai chuan kan tlangval rammu lo chhuakte chu thenkhatin, dawl zawrin an zawr, an tlawm, an inpe, titea lo sawi duhtawkte an awm nia mawle. Mi chaw eia kan kova tlawm-ngaiin an rawn ei a, an ei kham te te a, a vir chaw a heh si, tih nen a inang vel awm e. Chutiang chuan Mizoram buaina chhumpui zingin a khuh phui chuk reng mai chu kohhrante tawngtaina chunglamin a chhan avangin a lo kiang ta a, chumi champha chu naktip mai khi a lo ni leh ta. He Remna Ni hian lawm a phu a, hriatreng tur a ni bawk a, tute emaw pawl buatsaih chi ngawt pawh a ni bik lo va, chuvangin YMA lamin a lawmna pawh an buat-saih dawn niin a lang, a va han lawmawmin a va inhmeh em. Kan vaia ta a ni a, kan tawngtaina Lalpan a chhhanna a nih avangin, kohhrante pawh hian lawm tur chu kan niin ka ngai hial.

Kum tam tak Mizoram chu rambuai hrehawm leh mangan thlaphan lungngaihna tinrengin a tuam tawh hnua remna kawl a lo eng ta kha tunge lawm lo vang? Tahna ram leh lungngaihna zan thim hi, Lawmna van pialral khian a rawn en, R.L. Kamlalan a lo tih chu a takin kan sa thei ta a lo ni. He remna avang hian keini Mizoram pawhin kan chhawr a, India danpui meuh pawh siam that a nih phah a, a tir deuh kha chuan thenkhatin, Sai ram chhuakin sakhi an rawn hawn, titein kan rammute an lo sawi thawi thul. Mahse Kohhranten Lalpa kan dil khan Sai lu rawn hawn turin kan dil lo va, sakhi lu hawn turin kan dil hek lo, an sa kah tur kan dil lo va, sa kap loin kut ruak pawhin lo haw se, kan dil leh duh kha chu remna kha a ni mai, a chhangtu erawh Lalpa a ni thung

Tichuan he remna avang hian India Danpui chang 371 G pawh chu siam a lo ni ta a nih kha. He remna avang bawk hian 1987 Feruary thlaah Mizoram pawh chu State puitling a lo nih phah ta bawk a, hmana Union-hoin khuangpui nena duhaisama an lo awih dur dur thin kha a tak ramah a lo chang ta tihna a ni ber awm e. Tichuan India danpui siam danglama siam that hial a nih tak avangin he remna avang hian Mizoram pawhin Special Provision kan neih phah ta bawk a, a va hlu em. Chumi ang chuan kan Hnam Dante kha humhalh a ni a, mahse tunah chuan kan Hnam Dante kha Dan danga thlak a lo ni tawh a, chuvangin he Special Provision hian a huam ve zel tho em tih erawh chu danhremiten an hre zawk ang a, sawi thui lo mai ang.

Remna kan neih leh State kan nihna pawh a lo rei ta, a engapawh chu nise, rambuai hreawmzia hre pha tan chuan Remna Ni hi a hlutzia chu kan hrethiam mai awm e. CYMA lamin a buaipui an tum ta hi an tihawm ber niin a lang nghe nghe a, annin an tih loh chuan kohhran tih awm tak pawh a ni tho mai. A hlutna em em chu remna kan nei ta chu a bul ber ni mah se, India danpui meuh siam that phah a niiin keini Mizoram pawhin Special Provision kan neih phah a, chumi chhunga kan dante chu, Parliament khuan a kalh zawngin dan a lo siam a nih pawhin, helaia kan dan siam pawlten chu Parliament dan siam chu Mizoramah a hman ve a thiang, an tih chauh loh chuan hman ve theih a ni lo.

Chuvangin he Remna Ni hi hlim leh lawm takin i hmang ang u, Mizoram avanga India danpui chang 371 G lo awmna chhan a nih avang pawh hian lawm a phu a, rambuai hreawmna chhum kian zan, India leh MNF ten Remna atana saui an tan ni hian lawm a phu ngawih ngawih a, thinlung takin i lawm ang u aw.