BUAINA TLANG CHHIP

TV. C.Z. Huala leh nula Rothangpuii, mi hlim lam thin chu Vancheng khuaah an intawng a, chu chu 1924 kum a ni a, Aizawlah Pastor Chhuahkhama kuta innei turin an chhuk a, Chhingchhip lal Hrangliana inah thlengin an riak a, Pu G.L. Hnamte leh Pu K.C.Thanga te chawhmeh duh zawng tak ṭhin ni hiala mawi vawksa an hmeh a, Rothangpuii chuan a ei sual ni ngei tur a ni, a pum a na ta a, Chhingchhip dai, Lungphun Kawn an thlen chuan pum na avangin nikhua hre loin a tlu ta hial a.

A lo harh leh hnu chuan C.Z.Huala chuan, Hetiang a nih chuan upate duh loh a ni ngai e, thil thiang a ni lo va, inneih ṭhulh mai a ṭha ang. Heta ṭang hian mahni awmna lam lam panin inṭhen darh mai ang u, a ti ta mai a. Nula Rothangpuii tan chuan a hrilhhai thlak dawn mang tak e maw? A mangang leh zak bawk si chu a kal fal deuh a, mittui tla zawih zawihin, “Tunah hian buaina tlang chhipah dingin, nghakhlel takin khaw thianghlim ka thlir…, “ tiin a ṭawngṭai ta a. A biangah chuan mittui a sur nguai nguai a. A ṭawngṭai chu Tlangval C.Z.Huala chuan a lo ngaithla reng a, a rilruin khawngaih hle mah sela, hmanlai puithuna chu a cham reng bawk si a.

Tichuan, Tunah buaina tlang chhipa dingin, Nghakhlelin khaw thianghlim ka thlir, Tun thlenga ka nghilh loh lungduhte, Puan var sina an lenna, tih vawiin thlenga hla tha leh sak hlawh chu, C.Z.Huala chuan a phuah ta a ni. Aw vawksa ei sual avanga pum nain a awm a, chu chu a hmangaih ṭhentirtu a chang ta maw, a va mak em, tuar thiam rual a ni lo. Sirah min hnawl chuan ngaih lungrun, Ka ngen che hmangaih mittui tlain, Pipu puithuna maw min hnar chhan mai lo ni, Ka tuarah vanpui a lo chim, tih mai loh chu sawi tur a va vang dawn ve le. Min hnar suh la aw ka nghak che, Ka ṭahna ram zau mah sela, Tlante nen bang lova kan zaina, Hmun ralmuang chu min thlen la, mahse a hnar tlat sia lawm le. Pu C.Z. Huala hian hla ṭha tak tak a dang tam tak pawh a phuah a, kan hre awm e.

A ni e, chutianga keinin hmangaihna kan kurpui mek lai chuan, kan Vanglaini chanchinbu, ni 12-5-2015 chhuak, Editorial-ah lah chuan, damdawi ruihtheih chi, khehpuam tia kan hriat hriat lar zuar a, kawltute nia an puha an hriat an mante an chhuak leh mai ṭhinin, thiamlohchang an tlem thu leh CYMA lam pawhin an ngaimawh thu tarlan a ni ve thung a, lung chu a tileng lem lo viau. Chutihrual chuan Judge, Special Court, ND & PS Act-in mi pakhat thiamloh a chantir a, kum sawm tang tura a tih bakah cheng nuaikhat chawi tura a tih thu leh a chawi theih loh chuan kum khat dang a tan tur thu, chanchinbuah chhuah a ni thung a nih kha. Keini erawh chuan zan thla eng leh van dumpawl lung tileng kan sawi zawk ṭhin a nih hi.

A ni tak a, an man chuan chhan ṭha tawk a awm a ni, tih chu a chiang reng a, chutihlai chuan court-in bail-a a chhuah a nih pawhin chhan ṭha tawk a awm ngei ang a, bail a phal loh pawhin chutiang thoin chhan ṭha tak a awm tho a ni, tih lah a chiang bawk. Ruihhlo do mek a ni a, dan pawhin a khap a, tam takin ‘ruihhlo’ han tih hian zu hi a tel emaw an ti ṭhin, mahse Mizoin thlaa englo dum awm, bungpui emaw kan ti a, a ni si lo ang hi a ni deuh ber mai. Zu pawh chu dan anga zawrh a nih loha dan kalha zawrh a nih chuan dan bawhchhiatna a ni tho tho mai.

Dan anga ruihhlo titute, zuarte court-in an phutawk anga a hrem theihna turin leh thubuai dangah pawh chutiang tho chu a ni a, finfiahna ṭha tawk a ngai a ni, tih chu kan sawi zing tawh a, sawi nawn ngai lovah ngai ila, hei hi erawh ka sawi duh, a damdawi an man laia thuhretu atana a mantuten an hman, mahse court-in a koh, kohna pawh hmu ngei, mahse court-a mi sual hrem a nih theihna tura a thil hriatte sawi tura kal duh reng reng si lo an awm fo mai. Thuhretu berin an sawi duh miau si loh chuan engtin nge court khan thiamloh a chantir theih ang a, a mantu lam khan a sualna an finfiah theih ang le?

Court chu bukna khaitu a ni a, dan kalha thil ti a, tualthat a, damdawi zuara an puh an mante kha an puhna chu a dik ngei a, an tisual ngei a ni, tih kha a mantu lam khan an finfiah a ngai a, an finfiah theih phawt chuan court chuan thiamloh a chantir lo thei lo a ni mai zawk, an finfiah theih miau si loh chuan thiam a chantir lo thei lo a ni bawk, a chhan chu bukna patla kha a mantu lamin an uai rit zo lo tihna a nih chu. An mi man dan bawhchhiaa an puh kha bukna thlengah an buk kang zo lo tihna a ni a, Nuthlawi a kang lo a pawi ber mai, tih hla ang khan.

Chuti a nih chuan, a mantu lamin an thubuai an hlawhtlinpui a, mi sual chu dan anga hrem a nih theihna turin, thuhretua an hmante court-in an thu hriatte sawi tura a koh hian, hreh lova thudik chu sawi tura court-a kal hi keini mipuite pawhin kan bat leh kan tih ngei tur a ni, tih hi i hre thar leh ang u. Buaina ni loin felna tlang chhip panna lamlian a ni e.