Amah mai chu sual lo

Han sawi leh ṭhin ila, tunlai chu Kelkang hi Zoram khawvela khaw lar ber niin a lang, Bethel vanglaite pawh kha min ti hre rum rum. 1994 nge 95 ka hre ta mai lo, Mualpuia Khatla kohhranin a huaihawt khan ka dil pawh ni miah loin Pu Zairemmawia of Khatla khan Ticket inah min rawn pe ringawt a, kal ve atan min it a ni ang. Ruah a sur a, pandal chhungah Hmaa nen kan mu a, kan piahah putar mutna chang lo hi kan hmu a, a zahthlak ve aw, kian ang tiin kan tho a. Kan thawh rual chiahin tleirawl pahnih, U.T. hnua piang tih hriat tak hian mutna an rawn siam nghal chu mawle, putar kan ken bera pawh chu a mu chang ta bik lo.

Bethel thlarauin a man lohho kha zanah pawnah mei lum kan ai a, pa upa lam tawh hi a tel ve a. Khawlrosiama of Dawrpui Vengthar khan, ka pu danglamna deuhte i nei em, mumang lamah tal pwh hmuh i nei em, a ti pek a, ani chuan nizanah ka mangah kawlthei rah la hmin lo ka hmu ruih mai, chu chu ka danglamna ve deuh chu a ni mai, a ti chu kan nui nasa hle. A danglam dan a dang deuh chu a ni ang.

Ni 10-5-2015 chawlhni khan veng dang aṭanga rawn inkhawm nu pakhat Sundei Sikul banin kan inah thingpui kan inkhawm a lo tel ve chuan, ka fapa nen Kelkangah kan kal ve a, a ti. Hmunthianghlimah kan leng lo, a khua khua, a veng vengin kan ding khawm a, kan inhlat hlawm si a, kan au rual kan inhre fuh lo hlawm a, Setana lal ber rawh se, Isua tlawm rawh se, tia lo au tawkte an awm a, kan han nui leh rih ṭhin a, a ti. Kan Ukil Pu L.H.Lianhriama, Kohhran Upa bi bawk chuan, pulpit-a mipa nau hring, puan inzar hliah hi chu nau chharsak a tum vak lo a ni ang, mipa nau nei… ka pawm lo, a ti. Anin a pawm loh leh a hringtu talin a pawm mai ang chu.

A ni e, kan tunlai Zoram boruakte hi sawi a nuam ve ṭhin a, chutih ruala ka sawi duh chu, computer khawvelah kan cheng a, social media an tih mai, keini ang phei chuan a lam pawh kan lam thiam meuh lo, facebook an ti, whatsapp an ti emaw ni, chungte chu ṭhalaite tual lenna a ni ta, kan umpha ve meuh lo chu a ni e. He thil avang hian kei takngial pawhin zawhna ka dawng zing ta khawp mai. Facebook an tih hi amah mai chuan a sual lo, a hmangtu a zir a ni zawk, a ni, a hman dan a zir a ni e.

Chem hi a sual lo a, a hman dana zirin a ṭangkai em em, mahse mi sah hlum nana an hman chuan a ṭha lo, chem kha a sual ta tihna a ni miah lo. Hreipui pawh chutiang bawkin, mi incheh hlum nana an hman avangin hreipui a sual lo va, chemtea mi an invih hlum ṭhin avang leh hruizena an inawh hlum ṭhin avangin chemte leh hruizen tumahin a sual an ti ngai hek lo. Zu, ka u Revd. Chuauaṭhuaman a lawm em em pawh hi ṭhenkhat in rui an awm ṭhin avangin sual an ti ngawt fo, a ni lo. Buhfai te, bel mawng pawp leh chini te, zu siam nana an hman tih avangin tunge buhfai hi a sual ti awm ngai? Accident-a mi an thih ṭhin avangin motor hi a sual hek lo.

Chutiang chiah chuan Social media, facebook an tihte pawh amah ngawtin a sual lo va, mi tam takin thian insiama inkawm hlim nan leh thil ṭangkai dangah an hmang a, a ṭha e. Chutihlai chuan ṭhenkhat thung chuan an hmang dik lo va, mi pawi sawi nan te, zahmawh tak tak mi dang thawna mi huat zawng sawi nan an hmangin, a dawizepte phei chuan mahni hming pawha siam loin hming lem leh a lem fake siamin mite pawi sawi nan leh tih nan an hmang fo ṭhin. A facebook kha a ṭha lo tihna a ni lo va, a hmangtuin a hman dan a zirin thil hi a ṭhain a ṭha lo a ni mai zawk. Vitamin kan tihte pawh hi a burin vawi khatah tlak mai ila chu, chaw ei a tui phah viau lo mai thei ve bawk a nia!

Kan Pathian Lehkhabu pawh hi keini tan chuan chatuan ram min hruai thlengtu atan kan hmang a, mahse nausen chhut hlum nan hmang ta ila, a ṭha hauh lo vang. Chutiang chu a ni e, kan ṭhalai tam takin social media pawh an hmang ṭangkai a, chutih mek lai chuan a dik lo zawga hmang an awm fo bawk si thin. Ka sawi tawh a, mahse sawi nawn leh a ngai ṭhin niin a lang. IT Act kan tih mai, Cyberlaw hian min thlir reng a, hemi kalh zawnga thil kan tih chuan lung in tan theih, lei chawi theih a ni, tih hi i hre thar leh ang u.

Zanah kan vaia chungah thla a eng a, keinin lunglengin kan thlir thin a nih hi, chutiang bawk chuan kan vaia chungah Cyberlaw a awm a, chumi kalh zawng leh mi huat zawng leh pawi sawi nan kan changkanna, social media hi hi i hmang suh ang u. Khawhar ina phone khawiha kun ngar ngarte hi mite nuihzat nihna leh thil mawi lo tak a ni, tih hi a bikin thalaiten i hre bawk ang u aw.