REMNA NI

1966, March ni khatah MNF-ten Inde­pendent an puang a, Mizoram chu rambuai a lo ni ta a, dan angin sipaite thuneihna tam tak pek an ni a. Rambuaiah chuan kan hmeichhiaten pawngsual an tawk a, in hal a ni a, sawisak hlum leh ramtuileilo tam tak an awm a, mana jail tang an tam bawk. Venhimna atana ṭha zawka a lan avangin khaw tam tak khaw dangah an dah khawm a.

Pi leh pu aṭang tawha an lo chenna hmun, huan leh ram, thlai kumhlun leh an in leh lo kalsan a ngai a, mittui tla zawih zawihin an chhuahsan a tul a, Suaklianan, Kan hun tawng zingah khaw khawm a pawi ber mai, Zoram hmun tin khawtlang puan ang a chul zo ta; Tlang tina mi kal khawm nunau mipuite, Chhunrawl a vang riakmaw iangin kan vai e, tih hla a phuah chuan Zoram dung leh vang a deng chhuak a nih kha. He hla hian Zoram dinhmun chu a hril chiang hle.

Ram leh hnam avanga thih huama pen chhuak, volunteer an tih maite chu mahni in luma pawh riak ngam loin ramhnuaiah an riak a, hmun rem leh zawl chu an tan chuan khum a ni. Dozingan, Tuk loh ramhnuai siahthing zar hnuai hmun rem, Kei ka tan lunglai min hnemtu an ni; Silhpuan zial phelha laikhum ang zalin, Damten zan mu kan chhing thin, a tih hian a tilang chiang hle awm e.

Kan hriat ngai loh curfew tihte chu Mizo ṭawng ang hrimin kan hmang bel zo ta. Lianthuam-tingtangan, curfew a vin hler hlur, curfew a vin hler hlur, nula rim a phal lo ( ti rawh le), a tih hi a dik zet mai. Zoram chu lungngaih thlaphan mangan, thihna chhum dum chuan a khuh luk a, zawlnei thu puan dik leh si lo lah a tam em em. Hnam pasalṭhate chuan thih an huam a, thi lah an tam ngei e, anni zawngin an la peih em em, mahse mipuiten kan zo ngang lo, chuvangin kohhran hruaitu Rev. Zairema te leh Rev L. N. Ralte leh mi dangte remna a awm theih nan an rawn pen chhuak ta.

Lehlamah sipai an awm a, lehlamah MNF, mipuite chu dolung leh tuboh inkara awm ang kan ni, Lungngaihna leh hrehawmin min bawm, Buainaten tui lian angin min len. Remna a awm theihna turin Pu Lalduhawma, IPS pawh chu a hna kalsanin a rawn pen chhuak ta hial a, fak loh theih a ni lo. 1972, January ni 21, Zirtawpni chuan Mizoram pawh Union Territory-ah hlan kai a ni ta, mahse rambuai erawh a la hluar em em si. Chumi hun laia a tling leh ṭha ber, Pu Ch.Chhunga chu Pathianin Chief Minister atan a dah a. Rambuai boruak rit tak lak ata min chhawk turin a hun takah Chief Minister turin Brig. T.Sailo chu Lalpan a rawn dah leh ta, mahse buai erawh reh tik a awm si lo.

India leh MNF te inremna turin kohhrante an tawngtai a, Ṭawngṭaina chhangtu Pathian i nih vang, I miten an mamawh an dil i pe fo, Thangan a lo tih angin a mite tawngtaina chu chhan a ni ta. Remna leh muanna awm theihna turin Pathianin Chief Minister atan Pu Lal Thanhawla a dah a, ani chuan a CM nihna chu MNF tan a kian a, Mizoram chanchinah a reh tawh ngai lo ang. Chutichuan June ni 30, 1986 zan chuan India leh MNF-te chuan Remna thu an thlung ta a, aw khami zana Mizoram hlimzia kha, kum kha leh chen rambuai hrehawmnain a khuh hnua hlih kian a lo nia ta kha, Zoram chu hlima au chhuak tur reng a ni a lawm. A hun takah Pu Laldenga chu Chief Minster a lo ni ta bawk a.

MNF-te pawh an hotute thuawia an zawm theihna turin Arakan-ah Lalpan a lo sawi zawi a, thlarau leh hlimna nen namenloin a nang vel a, chuvangin tumah kawhmawh bawl loin a bo a bang awm loin an lo chhuak a, kum tam tak an lo kuah hnum tawh an silaite chu mittui tla zawih zawihin an tung a, hmana an ral leh an do ber, India sipate chu anmahni veng himtu an lo ni ta zawk a. Tichuan Mizoram pawh chu February ni 20, 1987-ah State puitlinga dah a lo ni ta, Mizo Union-ten khuangpui nen a, Duh tin aia ka thlan Mizoram State, Zam lo reng reng tura pawl siam kan ni, tia an lo awih dur dur thin chu a takin kan nei ta.

Chumai a ni lo va, India danpui siamthat vawi 53-na angin chang 371-G siam a ni bawk a, Mizoram tan Special Provision telh a ni ta nghe nghe a. Chumi ang chuan India ram rorel khawl, dan siamtu Parliament-in a dan siam reng reng chu kan hnam dan leh sakhuana, court lama hnam dan anga rorelna leh ram lei leh ralh chungchang khawih theih thil a nih chuan, keimahni State rorel khawlin a remti a nih ngawt loh chuan hman ve theih a ni lo va, amaherawhchu dan lo awm sa leh hman mek lai erawh a huam lo thung. Tin, rorel khawl member, MLA danpuiin a tlem berah 60 tal an awm tur a ni a tih pawh chu he special provision avang hian 40 chauh kan neih theih phah ta bawk a nih chu.

Chumi champha, State puitling kan nih chhan, India danpui chang 371-G lo awm chhan, Special Provision Mizoramin kan neih chhan, Remna Ni champha chu kan lo thleng leh ta, i hlimin i lawm ang aw. Mahse e, kan Hnam Dan ni thin, rokhawm leh inneih thil vel kha, Hnam dan a nihna boa dan siam pawlin dana an passed a nih tak avang hian, Parliament dan siamin lo khawih buai deuh ta ang sela, engtin nge ni ta ang le? tih erawh ngaihtuah tham ngial a ni ta thung, danhremiten in ngaihdan rawn tarlang ula a va tha dawn ve le.