Guest writer
KL Liana
ZALEN LEN SI LO
A lalna chatuanin a zual zel ang, A husakna a kin lo vang; Khawvel a mawina leh, A ropuinate a ral ang, tih phuahtu Manhleia hi mi lungleng thei tak a ni a, zai ngaina mi a ni bawk, lunglenah chuan kan chuanna lawng a thuhmun a nih ber chu. Lunglenah rualkhum a awl awm e, tih ang deuh khan. 1898 khan Sengkawnah a piang a, Kanghmunah an pem a, chumi hnuah Sabualah an pem leh a, Sabualah hian 1940 khan a thi a ni.
Manhleia pa, Saithawma Sailo hi hi huaisen tak a ni a, Vai len khan ram chhan nan, lal leh lal kan intum ang, a ti a, Capt. Browne-a sakawr chungchuang lai kap hlumtu a ni. Khi hla phuahtu Manhleia ai mahin a pa chanchin zawk hi a ngaihnawm zawk awm e. An sawi dan chuan, Piler run a nih ṭumin Saithawma leh a nau, Lalkungi khawchhak lam ralin an man tel ve a, lal fa an nih avangin tangka thahnem takin an tlan chhuah a mantute chuan an beisei a, chuvang chuan that loin an zuah reng a. Mahse an beisei angin tlan chhuah tumin ngaihven an ni ta mai si lo va.
Tichuan thah mai chu thain an hre ta a, an lu lamna tur zu bilh turin buh an deng ta tlut tlut mai a. Mahse an pitar chuan chutia an lu an tansak mai tur chu a khawngaih ta em em mai a, in lu an lam dawn a nia tlanbo rawh u, tiin a hrilh ru ta a. Anni unau chu a rukin an kal ta a, mahse Ṭiau lui chu a lo lian nasa mai a, tui lian chu a luang a ni tih pawh hriat har khawpin a mar pung a, a kana han kan chi rual a ni lo. An mangang em em mai a, an kir leh dawn chuan an hmabak chu thih a ni a, tui lian an dai dawn dawn leh tuia tlak hlum chu an chan tur a ni bawk si.
Chutianga mangang taka an awm lai chuan thil mak a lo thleng ta, anni naupang mai pahnih, tui hleuh thiam pawh ni lo, sal atana man, duh duha an tirh kah leh nakin lawka an lu la a, zu leh sa nena aih an tum, an nunna humhim tura tlanchhia a, nun aia thih hmabaka awm ta mai chu, riangvai, fahrah, bawih leh sal, rethei leh mangangte Lalpa chu a awm hle hle thei bik lo a ni ngei ang, hmanrua a ngah em a lawm, sakei a lo kal a, anni unau mangang taka awmte chu tui lianah chuan a hruai kai ta a nih chu. Sakei khan hruai kai ta lo se chuan, a hla thunawnah, He khawvel hi ral mah sela, Lalpan ka tan hmun a buatsaih; Lenrual duh leh Angel var rualte nen, khawvel ngai lova kan lenna, tih hi khawhar inah kan sa thin dawn hauh lo tihna a nih chu.
Chutiang chu thil awmdan a nih a, zalen tak leh inthlahrung lova Manhleia hla chu khawhar ina kan sak thin mek lai chuan, kan Zoram khawvelah, MLPC Act dan chuan an zu khap burna dan chu rawh luahlanin, dan angin zu zwrh a ni a, chu zu zawrh phalna nei lo tan erawh zawrh a thiang chuang lo. Mahse a chang hnihna, He khawvel piah chatuan hmunah chuanin, Zawlnei, martar, angel var nen; An phaiphuleng ri, aw mawi nen, An Lalpa hming an fak, tia lungleng taka sak chu phal a ni thung.
Ka Pu Lalber Huma Mizoin, Miin danin a phalsak angin zu an zuar a, tih tur nei lo leh thawh tur hre lo nge thawk peih loho, hman em emten kan zu lei tur lei lo tura min lo thlem tura dawr kawta an thu thup a, dan kalha rakzu zuarte kawtah lem a lei turte lei lo tura ngena thu peih leh der lote hi, an thusawi leh zirtirna ngaithla turin ka inkhawm peih lo ve, a lo ti ve chhen thin thawm ka hriat changte hian, An ri mawi leh thawm chu ka hriatin, Aw Salem Lalpa ngaiin an tap, ka ti lo raps.
Danin a phal angin Sap zu senchi zawrh a ni a, dan ang chuan a zalen hlein a lang a, a leia in duhte tan chuan card neih a tul thung a, zu kha lei tak tak lo mah sela, in miah lo mah se, chutiang card neite Pulpit-a din khap hialna hmunte a lo awm a, zu ni loin card kha an haw zawk a ni ang. Miin dan angin an zuar a, chu dan ang bawk chuan card an nei a, mahse khawi-i-maw laiahte chuan kohhranly-in sual a ni tlat. Kan Pathian Lehkhabu Thianghlimah hian, van kai lohna khawp sual a awm tam mai, chungte ai chuan keimahni sual siamchawp, entir nan, zuk leh hmuam tih angte hi, kan ngai pawimawh zawk a ang thin khawp mai. Zu ruih hmangte van kai chu phal a ni lo va, meizial zu, sahdah, tuibur, khuva, ti thinte kai ve khapna erawh a awm hawis lo.
MLPC Act dan anga zuar ta chu zalen tak angin a langa a zalen lutuk si lo. An zawrh an lei an mansaka an leibaw sen tur tur TV-ah kan hmu fo, mak tak chu a ni. Dan anga man theitu chu Police leh Excise Officer-te emaw ka ti thin a, mahse man theia pui hi an tam hle bawk si a, tunge rakzu leh zu dan anga an zawrh miin an lei sa hi, dan anga man theitu tih hi kan dan hremite khan han sawi teh u lem.