Guest writer
KL Liana
DANGLAM THIN
Mikhual nula lehkha zir, hmelṭha tak chu chawimawina ni fawmin Sialsuk khaw hla phuahthiam Ṭanpuia chuan hla a han phuah ta ngei a, mahse a phuah ang lo deuha sak emaw hriat emaw a awm palh a ni ngei ang. Nula chuan helai kher hi chu, ka pa ten lo hria se, engtin tak ngai ang maw, a ti a, mahse thinrimah a la chuang lo. Chu chu Ṭanpuia chuan a lo hre leh a, chuti a nih chuan ka hla koh kir leh a ngai a nih chu tih pahin:- Awmhar Champion lunglen zai a kir leh ta, Chhingkhual lungduh chawi a rem lo; Lenkhua kan tlai lung a rual lo, Awi leh nang e, Kungliani khiangawi hnu, a han ti ta a nih chu
Zan thla eng leh fur khaw thiangah hi chuan e, Aw lunglen a thar nang vangin, Ka tan tahna mai i lo ni, Pialleiah inthen mah ila, Min rawn zawng chhuak leh la Parte van pialralah, tih mai a awl ṭhin chu a ni e. Aw favang lenkawl, thlasik khaw thiang van dumpawl, nipui lo thaw romei zam chi chiai tlang tin bawmtu, a hun a zir zelin boruak leh khaw awm dan danglam zel, lunglenna pawh a dang ve zel a. Zaruk sawmruk paruk, Salem Kirban-an a ziaha Brother BB-a chuan ṭawngṭainain thil a tidanglam lo va, thil danglamin ṭawngṭaina a tidanglam zawk thin, a ti. Ring lo mah ila a dikna erawh a va tam si em.
Ṭawngṭaina chuan thil tam tak a tidanglam thei tih kan hria, chutihlai chuan thil danglamin ṭawngṭaina pawh a ti danglam thei tho bawk. Hmanah chuanin maw ngaih lungrun, Ka tan i lo inpum pek ṭhin a… ni loin, Sanghal leh savaten an buh an ei lohna turin an ṭawngṭai a, tunah erawh chuan e, thlawhna leh motor-in chhiat a tawh loh nan an ṭawngṭai tawh zawk a. Dam ṭhin kha a damloh avangin damna dilin a ṭawngṭai bawk. Thil danglam, kan nun leh khawsaka inthlak thleng chuan kan ṭawngṭaina pawh chu nasa takin a tidanglam a, a ni e, tunlai Mizoramah ngat phei chuan Kelkanga kal tawhte tam takte chuan kal ve lote chu a hmu “khu” deuh a ni lo vem ni?
Chutianga kan nun leh khawsak, thil danglam chak em em khawvelah kan khawsa mek a, computer khawvel chu keini chuan kan umpha ta meuh lo zawng a nih hi. Social Media an tih mai, Fb leh Whatsapp an tihte phei chu keini ang rual chuan a lam pawh kan lam ri thiam lo. Lunglei Rahsivenga Nu Senin, Independence Day hi Inpoli-dei tia a lam thinte pawh kha kan tluk ta mang lo chu a nih ber hi. Kan nun leh khawsak danglam hian thil a tidanglam tluk zetin thil danglam hian kan nun leh khawsak pawh a tidanglam thin a lo ni.
Naupang kum tling lo mipa sual takten an lo khawih hian, hmeichhe hming leh a awmna, miten an hriat theih mai tura chanchinbuah emaw fb emaw whatsapp emawa tihlan a thiang lo va, mahse lo tilang ta mai an awm leh thin a, Mizote chu kan tlem a, khaw khat leh veng khatah phei chuan an hming tilang lo mah se, veng leh khaw hming an tihlan chuan kan inhre zung zung a, chutiang avanga a tuartuin hrehawm a tih phah tak hi an awm chawk mai, a pawi em em. Chuvangin, pawngsual tawktute hi, naupang an ni emaw ni lo emaw, an hming leh awmna khua leh veng, mi dangin an hriat theihna mai tura tihlan hi a thiang lo a ni, tih i hre thar leh ang u.
Amah Ṭanpuia bawkin, A pawi ber chu mi tawna i chul tur hi, a lo ti ang deuh khan, a pawi ber chu hmeichhia pawngsual tawkte mi dangin an hriat theihna tura tihlan hi a ni. Hetiang pawngsual thubuaiah phei chuan e, court meuh pawhin thuremna a siamin, a hmeichhia hming kha a tilang thiang lo asin. Chutihlaia thil hre bik nih duh emaw avanga lo tilang mai kan awm ṭhin hi dan kalh a ni, tih hi kan hriat nawn leh a va tha ve le.
Mahse danglam ve lo fur khaw thiang van dumpawl, zan thla eng erawh chuan kan lunglen pawh a kai tho a, Lei ram pela nun thar ngaia Lal Imanuela hmaa tah aiin, nun hlui ngai hian kan kur zawk thin a ni e. Ka u Revd. Chuaua ten zu an haw rum rut ringawt a, mi tam takte erawh chuan damdawi atan an hmang a ni, tihte pawh hi hriat ve a tha tho mai, Vitamin chaw ei tuina leh thisen chakna tia kan ei thinte meuh pawh hi e, YMA no, a beng nei ngat khat peng pawngin tlak top mai ila chu kan chaw ei a tui phah fe a nih loh vek chuan kan ngeih viau lo mai thei. Chema mi an insah hlum avanga chem huat ngawt lah a chi loh a, zu siamna hman rua ber a ni e, tih vanga buhfai lo hmuh sakhi ngawt lah a chi ber lo ang.
Chutianga thil a danglam ṭhin avang chuan a lawm, dan kan tihte pawh hi ram leh mipuite mamawh dan a danglam zel avanga an tihdanglam thin reng ni. Chumi pawm lotute chu awmhmunah tukhaw hriatpui loh hian kan buai fo ṭhin a nih hi. Hmana MLTP Act pawh kha hun danglam chuan a paih bo va, kan Mizo Hnam dana inneih leh inṭhen, rokhawm thlengin a dan a danglam zo ta, chu chuan thil danglam leh kan khawsak leh nun phung danglam hian dante pawh a tidanglam fo va, chu chu amendment emaw repeal emaw tih a ni ṭhin. He khawvel thil danglama inthlak zelah hian a boruak mila kan nun thiam vete hi a lo ṭul ṭhin a lo ni e.