A THLAWNIN

Mi hlim an tih mai, zaia lam ṭhin hi chu ka ni tlawis lo va, a hlim erawh ka hlim ve ve thin tho mai. Lungleng mi hi chu kan inhrethiam hlawm chek ang, thasik khawthiang van dumpawlah pawh kan lung a leng thin a nih hi. Dam lai hreawm zawng zawng tuar a, Chhandamtu hming vanga tuarten; Thlarau chawlhna nuam an chang ta, Kumkhuain an chawl hlen tawh ang, tih lai chang hian min vel thin a nih chu. Amah hlim sang nu tihdan takin, ka tahpui thin, ti ta ila a inhmeh lo lem lo ang chu. Mahni mah intih ‘pa’ ve naka lai chuan, hui ha.

‘Pa’ sawi takah chuan hman deuh lawk khan mihlim nu kha thiante zarah ka intawngtaitir ve a, a han Aw Lalpa chiah kha, kei kha maw, e he, i va ‘pa’ ve aw….min ti chu e, min tawngtai mah nise ka nui top. Lalpa em khi chuan ‘pa’ min ti dawn emaw ni aw, ka ti!

A chunga hla chang tawp ber min vel thintu, Jordan luikam lehlamah, tih phuahtu R.L.Kamlala hi kan hla phuah thiamte zinga langsar leh hla tam tak phuahtu a ni, tih hi chu kan hai lo hlawm ngei ang. Ngurlen khuaah 1902 khan a piang a, a pa chu Lutzathanga a ni, 1919 khan Lower Primary a zo va, 1923-25 chhung khan Kolasib-ah zirtirtu hna a thawk a, 1926-ah Kawnpuiah a pem a, 1929-ah Middle School tha takin a zo leh a ni. 1920 khan harhna a chang a, Lalpa tuarna lam leh vanram ngaihna nasa taka a neih avangin hla pawh a phuah tam phah ta hi a lo ni reng mai.

1933-ah zirtirtu hna bansanin Bualpuiah a pem a, a thlarau chan avangin mi a-ah ngaiin lung in hial a tan phah nghe nghe a ni. Chawngkhupan, Mihring mihrinna hianin, A ngaihtuah chhuak zo lova che, Ka Chhandamtu i thuruk hi, a lo tih ang khan ani lah chu a a lo va, a fing zawk em em si. Hla tha leh ril tak tak tam tak min hnutchhiah hnuin, 1965, May 25 khan thlarau chawlhna nuama min chawlhsan turin a kal ta a ni. A ni e, dam lai hreawm zawng zawng tuar a, chhandamtu hming vanga riangte chuan thlarau chawlhna nuam an chang dawn a, keini a hming vanga hreawm vawi khat pawh la tuar ve lo, la riang ve lo, kan sual leh tih dik loh avang zawka tuara riangte kan ni mai zawk si thin, tih ka ngaihtuah thin a, chu chuan a lawm min vel thin, a hlim sang nu rawng deuh em?

Chang hnihna a, Aw en teh an nun a dang ta, Chu ram ropui han thlengte zawng; An lungngaihna lawmah a chang, Thihna chatuan nunnaah nen, han tihte hi a ril hlein ka hre thin. A ni tak a, chu hmun han thleng tate chu an danglam tawh a, leia an awm laia an hrehawm lungngaihnate kha lawmnaah a chang tawh zawk a, mihring dana thi an nihnate chu chatuana an nunna tur a lo tawh zawk a lo ni reng mai tak si a le.

Chutiang taka kan lei hring nun leh van nun a inlet thawk a nih lai khan, leia la chenga khawsate tan chuan dante hi a pawimawh si ṭhin a nih hi. Pathian thuhriltu pa, pulpit tlanga a lo kal hnaih thu sawi a, a lo kal leh thlenga la damte chu tihdanglama awma boruaka Lalpa hmuak tura sawi si, mitthi ina kan la thi vek dawn a, an ti leh lawi si hi ka hrethiam ve chiah lo. Kan thi vek dawn lo va, Lalpa lo kala la thi ve lo la damte chu tihdanglamin kan awm dawn, kan tih mek laia kan la thi vek dawn, tih leh si hi chu a inkawkalh i ti ve lo maw? Aw ti ve mai thin la.

Court-a thubuai nei leh inkhingte hi tam takin mi sual emaw kan pawng tih ngawt fo va, a dik lo a nia. Thubuai nei duh lo mah ila, miin min khin miau chuan ka duh lo e, tih ngawt theih pawh a ni lo, duh ila duh suh ila, thubuai chu kan nei tho tho. Hetianga inkhing chi, pawisa ba ṭhinga khinga thubuai pakhatah Ukil an rawih khan court-ah inhnuhdawha tel ve loh a dil a nih chu. Amah ruaitu kha pawisa batu a ni a, chuvangin miin an khing a, an khina pawisa batu kha thubuai a neih chhan ber a ni a, a tel ve loha inhnuhdawh phal ni ta se, a mak awm ti raw? Court chuan Ukil hnenah, chutia tel ve loh i dila phal a nih chuan mi pawisa kan puk anga kan pe duh lo ang a, ram kan lei anga a man kan pe duh lo ang a, miin min khin chuan, ka inhnukdawk e, kan ti anga min khing thei dawn loh tihna a ni dawn a, a va ṭha awm veee.. a ti chu Ukil pawh chu a nui top. A dilna kha court tan phal chi a ni lo tih a hria, mahse a dil miau si.

Hetianga thubuai neite leh vanduai vanga neite tan chuan mahniin Ukil kan ruai thei lo pawh a ni mahna, a nih chuan sawrkarin a thlawnin Ukil min rawihsak thei a, pawisa pek a ngai miah lo a nih chu. District khawpui tinah hian Magistrate an awm a, tuemaw ber kha DLSA an tiha ziaktu a ni a, ani hnenah khan sawia dil mai tur a ni. Tichuan, retheite tan, thubuai nei ve si mahnia Ukil ruai thei si lote tan chuan chutiang chuan a thlawnin sawrkarin Ukil a pein a rawihsak thei a ni, tihte hi Jordan luikam lehlama awmte leh awm lote tan pawh, kan hriat hi a ṭha khawp mai, i hre fo ṭhin ang u aw.

Retheite tan, thubuai nei ve si mahnia Ukil ruai thei si lote tan chuan chutiang chuan a thlawnin sawrkarin Ukil a pein a rawihsak thei a ni, tihte hi Jordan luikam lehlama awmte leh awm lote tan pawh, kan hriat hi a tha khawp mai