Guest writer
KL Liana
HMANGAIH RAM LAL
E khai, tunah chuan Krismas pawh kan lo thleng leh dawn hnai ta, kan ti nek nek a, kum khat hi a reiin a va lo rei lo si em! Hosana ti zelin aw, haleluia Amen, Lal Krista a lo piang e, Bethlehem-ah chuan; tih pawh a lo hun leh dawn hnai ta reng mai, a boruak pawh a U-ama ruih tan ta e.
He hla phuahtu Suakliana hi Maite khuaah a piang a, a pa chu Hrangkunga Sailo a ni. A vanduai a, naupang te a la nih laiin a mit vei lam hmawlhtein a chhun avangin a del a, khua a hmu thei lo a, 1930 khan a mit ding lam pawh chu a tha lo veleh ta hlauh mai a, mitdel a ni ta mai a. Favang laiin amahin a feh a, sualin a bei a, a mit tha lam pawh chu a lo thim tak thu leh Pathianin hla thar a pek, a thluk nen nghala a pek, Kan nghak reng che kan Lalber, Khawvel hrehawm thim hnuaiha, tih a phuah a, a sak a, lo mawngah buh zingah amaha a lam tak zak zak thu kan sawi tawh nghe nghe kha.
Hetia a mit tawn tawn a del hnu hian Pathian thlarau pawlna changin hla phuah nan a hmang ta hlauh zawk a, hla hi za leh sawmnga lai a phuah nghe nghe a ni. Nupui a neih hma lawkin Kanghmun Melvengah an pem a, 1928 khan Suakzawni nen an innei a. Rawngbawlin khaw hrang hrangah a zin kual thin a ni. Khawhar hla kan tih mai chi pawh hi eng emaw zat a phuah a, tin, rambuai lai khaw khawm lai a, Zoram dung leh vang fang chhuak khawpa hla lar thin, Kan hun tawng zingah khaw khawm a pawi ber mai, Zoram hmun tin khawtlang puan ang a chul zo ta, tih kha, an khua Lianpui pawh Vanzaua 1967 khan an khawm avanga a phuah a ni.
Lianpui khuaah hian, 1979, khua a khen vaka lui tuite a kang a, chakai leh sangha, kaikuangte an thih bim bem a, khawkhen nasat em avanga sikulte hial pawh an khara an chawlh kum, India hmarchhaka lir a nghing dawn, tia an sawi chiam kum, fartuah pawh a par meuh loh kum, July ni 3 khan a thi a ni. Hmangaih ram Lal a ni, kan Lal Isu-a, han tih lai mawlh mai hian thinlung a hneh thin a. Keini lah chuan Hmangaih ram Lal khi, Hmangaih Pathian a ni, tih hrereng chung siin mihring la dam ve ve, an ingaiha an inhmangaihna hlaa an siam a, han sakte hi haw turah kan ngai tituai a, Hmangaih Pathian, Hmangaih ram Lal khian hmangaihna avanga a anpui ngeia a siam mihringten hla an phuah, love song kan tih mai hi a hua a nih ngai chuan Hmangaih ram Lal, Hmangaih Pathian a ni thei meuh dawn em ni, ka ti fo thin. Mitthi an ngaiha an hmangaihna avanga hla an phuah erawh a lawmin kan ring bik a ni ang, kan lampui tlut tlut leh lawi si.
Zion ropuina Lalpa, boral min zawngtu chu, Van khawpuiten ui mah se, an dang zo lo ve; Engkima engkim chungah lal ber rawh se, Amen, Min hmangaih hi tuman an hnial thei lo ve, han tih laite hi ka duh thei thin em em mai a. A ni e, hmangaihna a luang liam a, kalvari-ah chuan, min hmangaih avangin a mihring siamte zingah mihring angin a lo piang a, a lo kal a, ama mite zingah a lo kal a, ama miten an duh si lo. Mahse min hmangaihna chu van mipui leh Angel, Seraf-te pawhin tumah hnial thei reng an awm si lo a nih hi.
Keinin kan tu leh fate, hmelin ‘puak’ pawh ti bik hran em em lote piancham pawh ropui taka lawmin chaw kan ei khawm fo va, Leia van Lalber lo piang chu lawm hi chu a phu hliah hliah mai. Thenkhatin ruai nena lawm bung bung a hautak mai mai, ti tawkte hialte kan awm ta. A dikna chen a awm ngei ang, chu ai chuan hremhmun meidila chatuana awma tlak a hautak fe zawk ang.
Hlim leh lawm, thlamuang taka kan hman theihna turin Cr PC an tih mai chang 144 angin sawrkar pawhin halpuah halte a khap thin a nih hi, tumahin kan hai lo vang. YMA lamin an lo puibawm bawk a, tun hma kha chuan khapna thupek kha khap loh thupek emaw tih mai a awl fo thin. Mahse kan lo changkang chho zel a, halpuah hal rik dup dupah hian Lalpa a lawm chuanga kan rin loh vang pawh ni loin, dan leh thupekte hi kan zavaia tana tha tih hriaa kan zawm a, kum eng emaw zat kan hal tawh lote hi a van lawmawm em.
Dan angin, a ni, MLPC Act angin zu zawrh a ni a, leia in pawh dan angin a thiang em em. Mahse khawlaia rui chunga kal te, buaina siamte leh bengchheng siamte erawh a thiang hauh lo va, damdawi ruih theih chi ruih te, ND&PS Act-in a khap thil tih leh zawrhte kha, Krismas thlamuang leh hlim taka kan hmanna daltu a ni fo va, chutianga dan kalha che a, thil tite chu mi dangte tana hnawksak an nih ṭhin avangin man a, an phutawk hrema jail lama thawn liam mai kha a ṭha ber ngei ang, kum tin mi eng emaw zat thawn liam an awm tawh ṭhin reng a ni.
Chuvangin, Hmangaih ram Lal lo piang tura piancham hi hlim leh lawm taka kan lawm a, ralmuang taka kan awm theihna turin i fimkhur ang u aw, danin a phal loh leh a khap hi chu ti lo mai ila, danin a phal anga zu i lo leia i in a nih pawhin buaina siam lo leh rui loin, mahni in chhunga in mai kha a tha ber ang. Chhiartu zawng zawng Krismas hlim taka hmang turin duhsakna ka hlan a che u.