Dan leh hrai: INTHLAN A ZO TA

Kan India Danpui inghahna ti mai ila, Sap ṭawng chuan Preamble an ti a ni awm e, keini chuan Thu­hmahruai kan ti mai thei, chutah chuan India ram chu sakhaw bik nei lo inthlang ram, Democracy kan nihzia a awm a. Khawvela ram ṭhenkhatte chu chutiang ni loin sawrkar khan sakhua bik a nei a, chu chu Theocracy an ti. A awmzia chu keini ramah chuan mi tinten kan duh duh tha kan tih apiang sakhua kha kan zui thei a, kan sawi mawi thiang tihna a nih chu. 

Chuvanga keini India hmarchhak ram kilkhawra awmte pawhin Kristian sakhua kan zui a, Pathian nung bia te kan han inti deuh bik a. Sakhaw dang zuitute pawhin Pathian thi bia chu an inti bikin a rinawm chiah lo. Chutia inthlang ram kan nih avang chuan pawl hrang hrang a awm a, hetianga kan inthlang thin hi politiks an ti a ni ang. Kristian kan nih vangin kan sakhuana nen inmil loin kan hria a, ruihtheih thil kan do viau a, mahse sakhuana leh politiks pawh hi ruih theih tak chu a ni tho, a ruih pawh a na, khap bur chi lah ni chiah meuh si lo. 

Ka sawi tawh ṭhin a, ka sawi leh duh tlat. Politiks a ruih theizia chu. Hman kum inthlana a chak  lamin, chhuanlam tur zawng loin mitdel retheite u, tih hla  sak mai loh chu in tan tih leh tur dang a awm tawh lo ang, tia a chak lo pawl thurawn an pe fiam tituai tum khan, Durtlang khamah Pi Lalhlimpuii bawm an lum, tih a lar em em kha kan la hrereng ngei ang a. 

Balot box pakhat an hung a, a thlangtuten an duh ber chhinchhiahnaah an va chhu a, chu chu ballot paper an ti a, bawmah khan an thlak a. Tumahin bawm hran an neih loh avangin bawm pakhat kha an intawm vek a ni. Ka Nu leh Nu Biaki kan kawmchhak nu kha an MNF em em mai a, politiks an tih chu an rui a ni ber mai. Pi Hlimpuii bawm an lum, tih chu an sawi nuam tih ber a ni a. Kei khan a nih in va inthlang ve em? Ka ti a. Thlang ang chu, an ti vin hlur mai a. A nih Candidate-te khan bawm an nei hrang lo a, bawm khat an intawm vek a ni lom ni? Ka ti a, Aw ni e, an ti. 

A nih chutia bawm an neih hran si loh chuan, Pi Hlimpuii bawm Durtlang khamah an lum in tih fo chu a arbawm em ni? Ka han ti mai chu e, Congress i van ṭan em em ve, min ti erh. Ka u, Revd Chuaua chuan hria se, ani ruih theih lamin lung tileng lem lo ve kha a ni sia, a duuk chawrh duh hial ang. Nia, zu chauh ni lo, politiks, sakhuana, thlarau, motor thlengin ruih theih tak vek an ni. Kelkang vanglai khawchhe si, bingbileh ngai, bawhkhup ngai bawk, Rev, Lenghaia, Baptist lama kan Pastor pension tain, a berh nasa sa kha a fai fai an ni e, a ti thung. Ruatfela Nu nen kan kal ve kha erawh kan hul phiang, kan bal a ni ang. 

2018 inthlanpui chu keini Mizoram pawhin kan zo ta der mai, keini mipuiten dan siam turin kan aiawhte kan thlang chhuak a, chungte chu rorelru kan ti bawk thin a nih hi. Hetianga inthlang ram kan nih hi kan danpui lungphum leh innghahna pakhat a ni reng a. Thlan chhuahte pawhin inti thei mai lova inngaitlawm taka an awm hian an zahawm a, a tling ve ta lote pawhin a tlingte an lawmpui thiam a, ani chu a awm e, kei chu ka tling zo ve ta lo hi ka pawm a, tia thuhnuairawlh taka an awm hi an ngaihsanawm bawk. Chuti ni lova, chhuanlam tur dap a, vote tichingpen, a khawl a chuti khati, ti ta mai tawkte a awm theih, mahse an hnung lamah mi an nui tet tet duh. 

Inkhel ang deuh a ni ber, inkhel pawh a pet goal tam zawk kha a chak a ni mai a, a chak zawk kha a chapo loh a, kan vannei a ni e, in thiam daih zawk asin mawle, an tih chuan a chak lo tan zawk pawh ngaihthlak a nuam ngei ang. Tin, a chak lo pawhin, e inthiam em a ni, kan hneh lo che u a ni e, chak in phu e, tia an han chibai hnap kha chuan chak lo zawk mah nise an ngaihsanawm thung. Mizoin ṭawngkam ṭhain sial a man, kan tih thin hi a dikna a tam khawp mai. 

Tun hma khan Pu Zualthaua (L) kha sawrkrin NLUP faka sawi mawi turin an chhawr a, motor an pe a, hlawh an pe a, thingtlang lamah a vak thin a, an ti. Ani tawngkam bungrua a ngah a, a sawi thiam em em a, mahse a chhawrtute kha awm lohna pawl an ni awm e, plotikally khan. NLUP a sawi mawi a, chutihlaia CM chu Pu Hawla a ni awm e. A tawp a tawpah chuan sawrkar thil a sawi mawi zo chiah kha, Hawl-bawnga ho…a ti ziah e, an ti. Tak tak ni maw, a sawrkar lam pawhin an nuihpui ve mai zel tho, an tia lom.

Tin, Aizawla kan Bawrhsap lo ni tawh thin ve ve, Pu Rohmingthanga leh Pu Mawitea kha, Mizo pa diktak, rilru tha em em an ni a. Mahse tawngkam lam erawh an nei inang lo a ni ang. Pu Rova chu a tawngkam lam a thlum vak bik lo a ni ang, zun chang tihlum tawngka thlum mang si lo, an tih ang deuh a ni ang. Pu Rohmingthanga hnena kala thil dila hlawhtling aiin Pu Mawitea hnena kala hlawhchham an lawm zawk, an ti thin, dik hmel ving veng tak chu a ni! 

Mipui an thuhmun fo thei lo, dam leh damlote an awm thin, tih hla ang deuhin mi kan inang vek lo va, kan aiawha kan thlan, ram leh mipuite tana dan siamtu turte pawh an pumrua leh leh rilru put hmang a inang lo fur ngei ang. An zinga mi Pu Zorama angte chu pa te reuhte a chhipa nuamsaa keini ang pawhin khabe kan nghah theih ni mahse, thusawi erawh thiam tak a ni thung. Chutihlaiin Pu Tawna te thung chu maw, zun chang tihlum dum tawngka thlum mang si lo, tih tur zinga mi a ni thung. A bei no vak bik law.

Engpawh nise, India ram chu inthlang ram ni turin kan danpuiin min hrilh a, chuvanga inthlang thin kan ni. Roreltu chu Pathian ruat a ni, tih ziak ringtu kan ni a, a roreltu a dan siam pawl chu tupawh ni se, eng pawl pawh nise, dan an siamte chu keini mipui, khua leh tuite chuan kan zaha kan zawm tur a ni ti hi kan hriat thar fo a tha awm e. Roreltu thu thua awm tura tih kan ni a, kan sawi fo thin angin roreltu thua kan awmna chu, tlangval i fel si, khulaia Mizo zial khu, lachhum hring ngeia tawn khu aw, a tui hmel e mai, thingpui in paha han zuk vang vang a van chakawm ve, zu lei teh, an tih ruala awle ka Pu, tih kha a ni hran lo.

Roreltu dan siamtuten an dan siam kan zawma kan bawhchhiat loh hi roreltu thu kan awiha an thua kan awmna chu a ni, tih hi i hrenawn fo ang aw.