KUM HLUI THLAH

“Magistrate-ho, mawngkua ang chauh in ni, nangni police-ho pawh, ka ring leh tawh ngai lo ang che u....” tiin Bawrhsap chuan a hma leh sira thu khawm-kualho chu a hau a nih loh pawhin a ankhum a ni ta ber awm e, an zinga a te ber aia tlema u hret ni ve tura lo thu ve kar ka nih avangin ka bengah a la cham reng mai. S.P. lah kha pa zaidam em em, ṭawngkam vin pawh hmang ngai lo a ni a, ani pawh chu a ngawi reng a, tumah reng an ṭawng lo. Police officer pakhat sawi ka hriat dan chuan an SP chu a felin a nunnema a zaidam bawk a.  Thil min zawh pawhin chutiang chuan a tih theih a ngem le? Nem dam thlapa an ti hi chu tihtheih dan kan ngaihtuaha a thu hi chu kan zahin kan zawm a ni. Chuti ni lova min han vin khur khur a, chuti khati ta che u, ti ṭhin hotu erawh kan hlaua kan zah lo a ti. A dik ang.
Khi thil, hmanlai chang tawh. Ka han sawi chhan chu khitianga kan Bawrhsap a an chhan chu Cr PC chang 144-na hi a ni. Kumin, han ti ila kumin chang a ni lo ve, kum tin ti zawk ila kan dawnin ka ring lo. Krismas leh kum thar velah hian he lai dan tlawhchhan hian Bawrhsapin halpuah leh silai lem a mu kah theih tih vel hi a khap ṭhin a. Mas lai vel hi chuan kan zawm ṭha viauin a lang a, mahse kum hlui thlah zan meuh hi chuan khap loh aia khap loh te pawh hi a ang rum rum mai.
Tin, helai Cr.PC bung leh chang hmanga khapna thupek siamtu hi chu a ṭhutthleng, a room-ah emaw ṭhuin hna dang thawk ta se, a thupek chu a hnuaia officers-ten emaw police-ten emaw an bawhzuiin an kengkawh mai tur a niin a lang. A khaptu hotupa hotunu berin ama thupek enzui emaw kenkawh tum ang maia chhuah ve zuk zuk kha a zahawm loh a, a mawi ber hek lo. Magistrate-te tana tlawmthlak ve angreng tak, mawngkua ang, tih ṭawngkam hmanga Bawrhsapin a ankhum chhan pawh kha amah Bawhsap, Cr PC section 144 anga thupek siamtu khan a thupek kha an zawm ṭha em ti ni awm taka a ena a chhuah vang a ni ber.
Ka hre sual a nih loh chuan kawng zawh a huhoin an nei a, Aizawl Bawrhsap Pisapui leh Larsap Bangla inkar chu khap a ni thung a. Vana Pa Hall an lo pel Treasury Square an lut ṭan tituai tih khan Bawrhsap kha a Pisa atangin chhuakin a zu chhuk vei nulh a. Kawng zawh phusa-hotu zingah khan politiks lama hrat khawkheng pu C.Chawngkunga lahin awl tum bik si lo. Inchaiah intum dawn se, an pumrua enin inhneh tawk awm taka tlang ngaih theih, Bawrhsap nen chuan tiasain an intawng ta a.
Pakhat khan, helaia kal chu ka khap a, kal ka phal lo, a ti a, pakhatin nanga khap din chi rual ka ni lo kan kal dawn khawp mai hi maw, a ti, tih chu engmah reng kan hre ve lo, a chhan hretu ber tur chu anni kha an nia. Tichuan an han inbuan thawi thuak hi a ni awm e.  Bawrhsap pawh police-ten a pisa-ah tha te tein an hruai a.  A enga mah hre ve lo hmun hrang hranga duty, Magistrate-te kha report pe turin Bawrhsap Pisa-ah an lo lut khawm zel a. A ralmuan thu leh buaina engmah awm loh thu an sawi tlair tlair a, Pu berin dulsut a nei thawi thuak tih lah an hre si lo. Tahchuan a ni, mawngkua ang mai, an lo nih  tak chu. Engdang vang a ni lo, Dan Cr.PC chang 144-na vang a ni e, a thiam loa pawh he dan hi. Convict ang!
Khi lai dan khi keini Mizoram hi a hmang rim leh chawr ber zinga mi kan ni ngei ang tih hi a rinhlelhawm lohah ngai ang. Hman kumah khan Kolasib Bawrhsap phei chuan he dan hmang hian ui chhuah a khap a, a chhuak an vaia an hmuh fuh chu an kap thek thek a nih kha. Kan dan hremi Ukil-ho an nui tet tet thung. Khatihlaia kan Aizawl bawhsap Pu C.Tawnluia khan a lo hre ve a, ui kah hlum nana hman chi niin ka hre ve lo, ka khap ve lo ang, a tia a nui kar kar thung.
Hengte hi ka han sawi kual duahna chhan chu Cr.PC section 144 kan zir tlan nan ai mahin kan hman rimzia sawi ka duh a ni ber. He lai dan tlawhchhana Bawrhsapin emaw khapna thupek a siam hi thla hnih bak a ding thei lo a, tul nia sawrkarin a ngaiha a duh chuan thla ruk chhung atan a pawt sei thei thung. Keini Zoramah chuan thla hnih a ral chiah tihin a ngai kha kan tuai thar leh thupek thar dang ni awm takin kan chhuah nawn tlut tluta kum puilinglet dawn dawnte kan re-new mawle.
Tichuan he dan ṭanchhan bawk hian kumin, ni lo, nikum mas vel khan tih tur a ni zawk ang, halpuah khap a ni lom ni kha? Mahse kum hlui thlah zan, a ral dawn 12 a la rik loh deuh si a ri 
ṭep tih kha chuan e, van boruakah khian a sen te, a var te, a hring te, a de chuai te, a pauk darh de chum chum a. A ring apiang chu an nung ang a, Ring la i nung ang, an ti emaw tih mai awl mawle.
Hman kumah kan pian tawh daih hnu hi a ni a, Bawrhsapin halpuah a khap kha zanah Treasury Square velah khian a zu en a ni awm a. Zanlai a lo nih chuan a khap hma a ngaihawm zawk emaw a ni mahna, a puak ring tam eng zuai zuai, a thupek zawm lo kha mi panga ni loin a sing tel a ni ang. Larsap Bangla chhung chung zawn van boruakah pawh boruaka thuneitu thlarau sualten an zawm lo a ni ang, a puak ring ring a ni an ti. Bawrhsap kha a tlawmngai deuh a, police duty-te hnenah chuan a thupek zawm lotute chu man turin a ti a ni awm e. An ni tan lah a zawm loa hal zawng zawng an man dawn chuan Aizawl khawpui in tin aṭangin pahnih pathum man tur an awm vek ngei ang.
Ka pu kan man seng lo a ni, nangman man mai rawh, an ti e, an tia lawm. Thinlung lam zawk hi sawi hmin hmasaka dante pawh hi kan zaha kan zawm tur a nihzia inzirtira inhmin a ṭul hmasa niin a lang. Bawrhsap ni ve ta ila, a tu-amah tak takin Kum Hlui thlah zan leh Kum Thar inrina lai ramri lui kam hrulah an zawm dawn lo tih hriat reng chung leh thupek zawm lo chu IPC 188 anga hrem tura thubuai siamsakah vau mah ila siamsak sen an nih loh turzia leh jail-ah pawh an len dawn loh turzia leh van sanzia ngaihtuahin zawm hlawh loh tur thupek siam aiin siam loh ka duh hial awm e.
Engpawh nise, dan te, thupek te awia zawm tur chuan tharum leh tihluihna a ṭul ṭhin ang bawkin, chu aia tlo leh ṭha chu inzirtir lam uara thinlung lungpui sak chhu keh khawpa a ṭulzia leh kan vai atan a nihzia inzirtir hi a ṭul ber zawkin a lang. Chaicheh leh suankual, chhemthei hmanga mi luhlul Tawpsi thinlung sak an vaw keh zo lova an sawisak nat poh leh a khauh zawk ṭhin kha, rei pawh dam tawh tura ngaih loh khawpa hrisel lo a Pu  fanu, dang dildel leh cher thiak mai, Ivi ṭawngkam khat, nem dam diai chuan a deng keh sawm a, chuta ṭanga tuihna lo put a mita a lo luang chhuak ta zawk ang khan, thinlung lam hnehna hi hnehna dik tluantliang a lo ni e.