A VA MAM NALH SI EM

Mitdel, Fanny Jane Crosby-i chanchin hi hmanah khan kan sawi tawh a, lehkhabu eng emaw zat a ziak a, mitdel lo hla pakhat pawh la phuah lo kan tam nen hian ani chuan hla hi sangkua vel zet a phuah nia hriat a ni. Hla thu hmanga Pathian rawngbawl chu a pawimawhzia a hria a ni.

Keini Mizote phei chu a hretu kan ni ngei ang, thu aiin hla hian kan thlarau pawh a chawk tho thin a nih hi. Mi thusawi laia lo Amen leh halelui chu an awm fo va,  lam erawh an tam lo hle. Mahse hla erawh chuan kan thlarau nun ram a chawm a, kan lam mup mup thin a nih hi. Chu chuan hla a pawmawhzia a tilang chiang a ni lom ni? 

A hla phuah thenkhat chu Mizo tawnga lehlin a ni nual a, chungte chu kan hlimpui em em thin an ni. Ni ai pawhin i eng zawk e, Aw ka Chhandamtu Lalber, tihte hi keimahni Mizo pa irawm chhuak leh phuah ni hiala mawiin a hla thu a tluang tlam a, kan hlimpui thin a nih hi. Mitdel khan Lal Isua enzia chu a hmu chiang hle. Mawi tak leh sak nuam taka Mizo tawnga lettu hi L.H.Darruma a ni. 

Tun hma aṭanga kan lo hlimpui tawh thin, kan hlimpui mek leh la hlimpui zel tur, keini mi tam zawk phei chuan keimahni Mizo hla phuah thiamte phuah emaw kan tih hial thin, Aw sual thim lungngaihthlak tak hian chhumpui zing angin min tuam, Mahse khua a lo var dawn ta, Vana Chhandamtu eng khi; Zion tlang sang chunga chuangin tlante lawm hla kan sa ang, Hlim takin kan inkhawm anga Lal lokal hunah... Lungngaite u, lawm ru, In tan ropuina ni chu a hnai ta e, Lawmin i zai ang u, Kan Lalber kan nghah chu a lokal dawn ta, tih mawlh mai hi mawle. 

Heti taka tluangtlam leh mawi, sak nuama lettu hi Rev. Taisena, 1891-a Kawlkulh khuaa piang a ni a. 1905 khan Kristian a ni a, chu chu a nu leh pa leh an lalte chuan an duh lo hle a. Kawlkulh khuaa piang ni mah sela, Khawlianah an pem a, Kristiana bantir an tum a, anin a duh si lo. Chuvang chuan Khawlian atagin 1907 khan an hnawtchhuak a. Aizawlah Dr Frazer-a belin lehkha a zir a. 1909 khan Vervekah zirtirtuin a awm a, 1922-ah Pastor a ni. 

A pension hnuin Rengkaiah a awm a, April ni 24, 1959 khan a khawvel zin kawng chu a zawh tawp ta a ni. Hmanlai Farawa bawihte kha, Pathianin a hruai chhuak, tih te,  Eden par mawi chul hnu tivul leh turin, Khawvel Chhandamtu a lo piang ta, tih te, Ka Chhandamtun ka aia thih a lo thlang a, Nung tlak lo kei mi sual chhandam nan, tih te, Lalpa kraws-a i tuar natzia tih te leh Thim a awm tawh lo vang, a lo kalin, tihte pawh hi ama lehlin a ni. Hla letlingtute hian an va let mam nalh thin em. 

Lalpa khawvel mi thim zingah, I enna ropui thlen la, tihtte pawh hi a phuah a ni bawk a. Khawhar ina sak hlawh tak, keinin Mizo pa phuah emaw kan tih hial zawk, Thihna lui piahah khawpui mawi tak chu a awm, A ropuizia sawi hleihtheih loh kha; Chutah ni tlak leh zan thim a awm tawh ngai lo, Chu khawpui mawi leh nuam takah chuan, tihte hi Rev. Liangkhaia lehlin a ni a, ani hre lo hi chu Mizo zingah kan awm kerin ka ring lo. Pathian thu hrilhfiahna bu eng emaw zat a ziak a, lehkhabu tam tak a ziak bawk. A chanchin hi hmanah kan sawi tawh a, sawi nawn a tulin ka hre lem lo, mi lar a ni ti ila a khawikhawm ber ang. 

A hla Mizo tawnga min lehlinsak, kan hlimpui em em, kan la hlimpui zel tur ni bawk lar zualte chu, Thil tha kan hmuh ang hi, Tuman an hu thei lo, tih te, Thisen hlu thisen hlu, Thing kraws chunga luang kha, tih te, En rawh chum zingah a lo kal e, Mi sual tana thi hnu kha, tih te, Khawiah pawh Lal Isua nen chuan awm ila, tih te, Nangma thil ropuite an sawi, Zion kan Pathian khawpui tih te, Hetah hian nunna tui a luang, Kalvaria lo chhuak chu tih te leh a dang tam tak a awm. 

Cherra-a Pathian thu a zirlai, 1913-a a phuah, Thu mak ka sawi nin theih loh chu, Kalvari chanchin a ni; Engtin nge Pathian Fa mal chu mi sual ka tan a lo thih? Kalvari tlang, ka ngaihtuah tawp hleithei lo, tih Lungrang khawmpuia an hlimpuizia kan sawi tawh nghe nghe kha kan la hria ang chu maw. Khuangchawi thla, 1919 khan Lungrangah khawmpui lian a awm a. Tirhkoh a la ni a, Kohhran aiawhin Durtlang lal Suaka nen an kal a. 

Chawlhni chawhnuah thu a sawi a, Johana ziak 3:16 changthlanin, Kraws-a Lalpa Isua tuarna leh Pathian hmangaihna a sawi chu a tuiin a sawi thiam hle a, inkhawm zawng zawng chu an vai tah tihtih ta mai a. Pu Buanga meuh pawh a tap a, Tunah zet chuan Kalvari ka hmu chiang ve ta. He ka pheikhawk ngei hian Kalvari vaivut a lo rap tawh a, mahse Lungrang pulpit bulah Kalvari tlang a lo hnai ber a ni, a ti hial e, an ti. Ban hlaah a hla, Thu mak ka sawi nin theih loh chu, tih an sa a ni awm e, tlai dar 3 vela an sa kha an hlim hle a, an sa tawp thei mang lo a, zan dar 10-ah an tawp theih chauh a ni, kan tih tawh kha. 

A ni e, hla hian kan thlarau nun ram a chawm ber zawk fo thin. Pathian thusawitu thenkhat, Pulpit tlangah an ding a, kei mi en lo ula, Lal Isua en zawk rawh u, an ti thin. Mahse mihring kan la ni ve rih si a, kan han en a, thusawitu lo chu kan hmu mai thei si lo, a kianga Lal Isua lo ding ve chu hmuh phet tumin kan thlir a, mit kan nuai, mahse Isua kan hmu lo, thuhriltu bak reng tumah kan hmu lo ang deuh hi a ni ta ber awm e. 

A ni tak a, hlain kan thlarau nun a chawm ang bawk hian, kan khawvel hring nun hi a chawm ve mahna tih chu beisei ngam chiah lo deuh mah ila, kan hriat a, kan zawm a, kan bawhchhiat loh nan tiin dante pawh hi kan phak ve ang tawk tawkin kan sawiin kan hril ve thin. A sawt nge sawt lo pawh kan hre chuang lo, mahse a sawi leh hrih chu kan ba niin kan inhre ve tumhrang si. Miin an ning ang nge ning lo ang, tih pawh ngaihtuah chang loin kan thlawhlai buh tha sawi ve hmiah hmiah zawk thin a nih hi.

Kan Pathian thuin, roreltu thu thuin awm rawh u, a tih hian keini khua leh tui, Ringtu intite hian mi tin chunga leng dan hi kan zawma kan bawhchhiat loh hian Pathian thuawi kan lo ni mai, tih hi a kawk chiang hlein ka hre thin. Hla angin kan lung tileng ve kher mah suh se, kan phak tawkin dan hi i zawmin i bawhchhe lo hram hram ang u aw.