SAWRKAR UKIL MIN TI A

A ṭhen pawh kan hre thei lo, He lui kam aṭang hian, tih ang maiin hriat hi a har ngang chu a ni ang. Tlangval huihphai lam deuh pakhatin, ka nu, arbawm chhunga vawk te pathum hi ka chhiar thei lo, pakhat, pahnih ka ti dawn chauh a, an infin leh ruih thin, a ti e, an tihte pawh hi ka hre chhuak thin. Thingtlangah chuan mi tam ber hi lo neia eizawng, hlo thlo thin an ni a. Sumsuihah Pela a awm a, Pela hlo thlawh hian ni sa nge i duh ruah sur? An ti a. Pela chuan, khawdur, a ti. 

Kei tehlul hi hmun hrang hrang aṭang hian YMA emaw Kohhran thalai pawl emaw angte hian ziak turin min rawn sawm ve thin a. Tin, kohhran lam aṭanga lehkha ka hmuh tam zawkah chuan lehkhaipah, To, Upa K.L. Liana…., tih a ni chawk thin. Mahni tawkah ka lo upa ve ta chu a ni hi, ka ti a, Kohhranah erawh chuan Upa chu ka ni hawis lo a, mahse Upa emaw min ti thin kha nuam ve duh raps. 

Khawi emaw aṭang hian ziak tura min sawmna pakhatah chuan ka ziak ta ngei a, Souvenir an ti emaw ni, Souveniar an ti emaw zawk ni, chutiang lam deuh chu a ni ang, kei chuan lehkhabu ka ti tawp. An peiha a bu an siam zawh hnu chuan min pe ve a. Ziaktu hrang hrangte chu an thu ziak tawpah a ziaktu nihna emaw leh awmna te an tarlangin lawmthu an sawi a. 

Ka han en lawr diat diat a, ka hun kha a lo thleng ve a, ka ziak tawpah chuan ka chanchin tawi kha an lo tar ve ngei a. Ani hi Ukil a ni a…..sawrkar Advocate, Govt. Advocate a ni, an ti ta daih mai a, ka hrilhhai letling zawk. Keimah hi ka inhre sual ang a, ka nihna hi ka hai emaw ni dawn aw, tihte chu ka ngaihtuah a, ka ngaih te hial a tha lo rum rum mawle. Mahse ka han chhut a, ka pian lai chu ka hre chiah lo a, ka hriat hlat ber chu naupang kum hnih mi vel ka nih lai a ni. Kawmchar leikapui aṭanga huana chhukna leilawn thing pahnih an dawh rahbi an siama mawng tawlha kan chhuk leh bawkvak deuha kan chhoh leh thin chu a ni. A bak erawh hriat ka nei mual lo. 

Primary sikula kan kal lai, pawl thum kan exam te chu ka la hria a, Middle sikula kan kal a, pawl ruk kan nih lai te ka hria a. Chu chu 1972, Mizoramin U.T. a hmuh kum a ni a, Venghlui Middle sikul aṭanga kekawr bul a hring leh kawr var ban bul ha a, P.M. Pi Indira lo kal lammuala kan han hmuah ve te chu ka hria a. Pawl sarih chu St Paul’s sikula ka zir lai te, a bak erawh J.L.High sikula kan zir a, 1975 kuma matrik kan exam pawh ka hria. Kan pass ve a, Aizawl College-a B.A. kan zawh thlenga kan kal te chenin ka chhui a. 

Tin, Law kan zir ve leh a, kum thum chhungin class vawi khat mah ka kal lova ka Roll No pawh hre lo va,  Fanghma tuaitir tein chhawl min thuai, Chang lo mah se a chi-a dah ka nuam e, Vanneih thil thu-ah a to mahna, tih ang deuha vanneih thil thua ka lo pass ve mial takte chu ka han thlir let a. Ka ni tin eizawnna leh ka hnate pawh hmaih awm miah loin ka chhut chhuak a, mahse he khawvel ram zim tawh takah nian, englai mahin Ukil hi ka lo la ni ngai reng reng lo a, ka mumangah pawh ka ni chuang lo va. 

Ukil kan tih mai hi eng tawng nge pawh ka hre chiah lo, mahse kan tawng ang maiin kan hmang tawh a. Persian tawngin Vakil an ti a, chu chu Ukil tiin an lam ta mai niin a lang ber. Vaiin, dal leu, an tih chu Mizopain a lo hria a, dailuah a ti, an ti a, dailuah kan ti ta ang deuh hian. Tin, pin tih p;awh hi Sap tawng a ni a, mahse tam tak chuan Sap tawng a ni tih pawh kan hre mang awm lo e, Mizo tawng emaw kan ti mah a ni.

Mawza, han tihte pawh hi Mizo tawng emaw ka ti a, mahse 1985 khan Gauhati-ah, NEJOTI an ti a, kan training a. Arunachal  Pradesh aṭanga lo kal Riba nen khan kan inzui thin a. Tum khat chu Sap tawng hian a mawza balh tawh thu a sawi pahin a pheikhawk a hlip mawlh mawlh a. Mawza tiin a lam a. Mizo tawng i thiam a ni maw? Ka ti a. Ani chuan, nge a, enge Mizo tawng ka thiam chu? Min ti let a. Kei chuan mawza tih i sawi kha, ka ti chu a nuih a za khawp a, Mizo tawng a ni lo, Hindi a lawm, a ti ni tain ka hria. Chuta tang chuan Mizo tawng a ni lo tih ka hre ve chuah a ni. Kan tawng emaw ka lo ti ngar ngar. 

Tichuan Ukil kan tih hi Sap tawng chuan Advocate an ti a, thuhmun reng a ni, lamkhuang leh laui ang a nih chu. Kei pawh chu ka thu ziak tawp hnu a, ka chanchin an tarlanah chuan Govt. Advocate, sawrkar ukil a ni, min ti. Ka nuih hlui a za lek lek a, ka tah a chuak zawk. Ukil hi ka la ni chin lo va, ka dam chhungin ka ni ngai hek lo ang, chuti chung pawha Ukil min han ti chu e, a lawmawm dan chu a dang zuai. Upa min ti nen khan a inang deuh ruau ruau ang. P.L. Liandinga leh Vanneihtluanga te hi chuan an hming bul a, Upa tih lehkhathawn an la dawn ve pawh ka ring lo, an sakhmelin a phu lo. 

Kei pawh hian ka sawi zing ta viau a, mahse a har a ni ang. Mizote hian Court lama kan roreltu Judge emaw Magistrate emawte hi Ukil emaw kan ti fo thin. High Court lama kan Judge lo ni ta, Pu M.Zothankhuma te pawh hi hmanah chuan Ukil a ni thin a, mahse tunah chuan Ukil a ni tawh lo, High Court Judge a ni daih tawh. Chutichung chuan ka hriata Ukil emaw tia thubuaia rawih tum a, a tha ang ti raw, tia min rawnte hi ka tawng fo thin. Khua hi a var lo thin teh e. 

Judge/ Magistrate te chu Court-a roreltu thubuai remtu an ni. Ukil chu thubuai neiten an rawih a, court-a roreltu Judge/ Magistrate hmaa dinga sawipuitu an ni. Miin eng emaw chungchangah Minister an hmu duh a, Minister hmelhriat tha nia an hriat sawipui turin an sawm a, a sawipui ta a. A sawipuitu amahin a sawm chhuah kha, Minister emaw ti ta se, awm lo kan ti ngawt ang. Chutiang chiah chu a ni mai. Chuvangin Ukil leh Court-a kan roreltute hi hre hrang ve tawh ila, dan lama hmasawnna chi khat a ni dawn lom ni?