TURNIPUI LEH THALFAVANG

Kumin 2019 chu a danglamin April thla tir thlengin khua a vawt a, thlasik chhung a rei a ni ber mai. Mahse April ni sawm hnu lam aṭang chuan khua pawh a lum ve ta, nipui rim a nam ve ta chu a nih hi. Nipui therengte chu han hram thinin, zuzi pawh hram thin mah sela, khua erawhin a lum phah chuang si lo. Ralkhata thinghnah chawrno hlep hlepte chuan lung a tileng em em a.

Khawiahmah vak chhuak ta lo chu le, fartuah leh vau par erawh hmu loin kum ka hmang dawn ta a nih hi. Hetia nipui a lo thawka khua a lo lum hi chuan, Tanpuia hla, Turnipui leh thalfang lo thleng tur hi, Kei zawng senlai nau ang ka tahna; Thapui nang ngai reng renga khua romeiah, Ka zam nang e, i tuanna tlang bawmah, a tih hian thinlai a rawn luah lo thei lo thin.

1938 hlothlawh hun lai a ni a, lo zawh pawh a hnai tan ta, Tanpuia pawh chu a thiante Rengkunga, Chawngmawii leh Lalrosiami te nen an pali chuan an inlawm a, hlim takin hna an thawkin hlo an thlo a. Hetiang hunah hian Sialsuk khua leh a daia tlang thengthaw, Thlihiau tlang an tihte chuan lungleng mite mit leh ngaihtuahna chu a hip em em thin a.

1924 kuma Pastor Chhawna a mitdel vanga Sialsuk damdawi ina a awm a, tlanga a han fianrial tawngtai a, a mit a lo var ta mai chu a makin a lawm em em a, Lungngai hmel reng reng a awm lawng, Angelte lai lennaah chuan; Khawvel lungngaih tuara rum tur, Tahlai bangin Lalpa an bel, tih hla a lo phuahna hmun kha a ni reng a. Thlir zel ila hmun ropui chu, Angel var leh varparh arsi, Romei a zam, lung a leng zual, Beram No tual lenna a ni, a han tihte pawh chu Sialsuk khua romeiin a bawm paw chi chiai ngaihtuah chuan a lunglen thlak zual a. 

Tlangval Laltanpuia pawh naupang te, kum sawmhnih pahnih lek mah se a lung a leng thei em em a, a ngaihzawng ve ber Rotluangi hmel lah chu a hmu khat em em a, a lawmte nen chuan hlim takin awmho thin mah sela a ruka a thinlung chhunga khawharna chu an hnem tak tak thei si lo. Zan khat te mai pawh a hmel hmu lova awm hrehawm a tih ruk em em laiin a bialnu chuan inleng a nei ta lehnghal a. Chu chu a u, Romani hla phuahthiam, chuan a han hrilh zet chu, a rilru chu, eng angin na ang maw?

A ni e, ni leh thla leh arsite zawng zawng pawhin kum sang tam van zawlah an lengho dial dial tawh a, tumahin nupui pasal an inneihsan lo. A hmangaihin pasal a neihsan mai tura a ngaihtuahin, engtik lai khan nge a lo hnawl mai tih reng a hre lo. Chungtura ni, chhawrthlapui si-ar zawng khian, Thlangkhuan an dim lo thangvan zawlah; I lungduh val tawna zamual liam turin, Eng karin nge puan anga min lo min lo ban le? A han tite chu a mawiin a thiamawm asin.

Khawchhak rihtlang mitthite kalkawngah hawilo par a vul chik chek ang maia par vul mawi, chhim lama pawh miten an sawi ve hat hat thin, hmar lamah nise ainawn par ang maia mawia an sawi thin mi dang laka khiang a awia a par mawina a han chul mai tur chu a ngaihtuah hian a phal lo va, chu ber chu a ni pawi a tih chu. Chhaktiangah Rihtlang bawm hawilo par iangin, Chhimtlang van hnuai hril kan vangkhuaah; Hmartlang khua selin i lo par ainawni, A pawi ber chu mi tawna i hlui tur hi, a ti thlawt mai a nih chu.

Hemi kum vek hian a bialnu Rotluangi Ni chuan a inlengpa unau chu pasalah a nei a, mihring lam danah chuan chhungkhat hnaivai te pawh an ni tawh mai awm e. Chutia Rotlungin inleng a han nei ta pawh chu a nu leh a pa chuan, U te tiang tunnaah an tung ve ngai lo ve, tiin an hnar ta hlauh mai a, Tanpuia pawh chuan a lo hre ve thuai a, a va lawm dawn em! Hmanlai chuan nulaten an ngaizawng ve pawh ni miah lova nupuia neih dila palai tir ta mai hi an awm thin.

Tin, ngaiteh heti hi a ni a, chutihlai vel bawk chuan a thianpa a kawm ngeih ber mai Lalngaih­thanga chu a bialnu Lalnghakin pasal a neihsan ta mai a, a thianpa thinlung chu chhun angin a na ngei ang le. Chuvang chuan a hla phuah pawh chu a thianpa tan chuan a ti ta hial a ni. Thal ro laia lo an hal a, vah bak di hmun meiin a kanga mei a kal ang maiin a hun lai chuan he hla hi di hmun kang ang maiin a kal chak em em a, Zoram pum chu a fan chhuak thuai nghe nghe a ni. 

Tum khat chu Bungtlanga a kal dawnin nula pahnih hian kawng bulah thing an lo phur a, pakhat zawk chuan lungleng tak mai hian, Kei chu riang reng reng ainawnpar nang vangin, Chan ka nuam chul thuma par zozamah hian, tih lai chu a sa a. Chutah, he hla hi chu aw ka va han duh take m. A phuahtu hi hmu ngat ila chu ka fawp vawng vawng duh ang, a ti a. Tanpuia chu an zawnah chuan a kal a, an hmu a, mahse an hre si lo. Ani lahin ka phuah a lawm, han ti ngawt se an awih dawnin a hre si bawk si lo. A rilru te te chuan a phuahtu chu i hmu asin mawle….a ti a, mahse a kalsan ta a ni.

A ngaihtuah a, a hma lam chu thimin a hria a, riang ngawih ngawihin a inhria a, kum thum leng chul rama zozama chana par ve chik chik te hial a duh rum rum a, Nichhunah tinkim han dawn ila, Ka hmachhuan thinlai chhum ang a zing; Kei chu riang reng reng ainawnpar nang vangin, Chan ka nuam chulthuma par zozamah hian a ti ta hial a nih chu.

Tunah thalfanga chu la hla rih mah sela, turnipui kan hmang mek a, zo-thing tawi li liai hnah thar zik no hring hlim hliamah kan lung a leng a, chutihlaiin lunglen thu reng sawi ve loin mi tam tak lahin High Court-in zu zawrh a phalsak leh hun tlem a han tihseisak pawh thlahlel ta em em lah bo hek suh. He laiah kan rama motor-te ruin a nambar leh rawngte tidanglama hetah tho an hralh leh thawm kan hriat chang te leh dan pawhin a khap ti hre lo ni miah lova drugs an han zuar lui ta tlat maite ngaihtuah hian, dan bawhchhetu chu dan ang takin an phutawka hrem an phu, saphu aiin an phu tih hi rilruah a awm thin.

Nipui sensat thal khaw romei zing hnuaiah hian, hawh u, dan zawma zaha bawhchhiat loh hi i tumin i zir thar zel ang aw, lungleng mi kan ni emaw ni lo emaw, khua-leh-tui chuan chu chu kan bat leh tihtur a ni dawn lom ni?