Guest writer
KL Liana
A LO TAWP TA A
Hun ral ta zawng zawng ka thlir a, A chuaiin mual an liam zo ta, tih hla ang maiin hun kal tawhte ka thlir a, a chuaiin mual a liam zo ta a ni ber. Kan hriat angin keini Mizoramah chuan kum 2008 tawp lam khan rorelna chu a hranga awmin court lama kan roreltute pawh sawrkar thuhnuaia awm tawh loin Gauhati High Court hnuaiah an awm ta kha a ni a.
Bazar-ah nu ṭhenkhatin buhfai an zuar a, an ṭul thei ve em em a, buhfai an buk paw ther thur a, a ṭhenin bapui an zuar a, a ṭhenin vaihlo, thil zuar tamzia chu sawi vek sen a ni lo. Tin, kawng sir petrol lo zuar tawk an awm ang bawkin nepnawi leh sahdah leh kuhva zuar an awm bawk a. Pu C.Vulluaia Law Minster a nih lai kha a ni ta em kha aw, ka chiang ta chiah lo, Essential Commodities Act an tih hnuaiah hian Special Court kha din a ni a. Supply Director Pisa, Treasury Square-ah chu Court chu siam a ni nghe nghe a.
Tichuan a chunga kan dan sawi khi bawhchhiaa puhin buhfai zuarho nu eng emaw zat man an ni a, thubuai siamsak an ni nghe nghe a. Chutiang bawkin petrol zuarte pawh a ni tho mai. Radio-ah te an puan kan hre ṭhin a, buhfai zuar court-in thiamloh a chantir a, thla chuti zat tang tura hrem a ni, tihte a ni a, kan la hre hlawm mai thei. Chung hun lai chu kan rama rorelna a hranga a awm hma a nih chu. Tin, a hranga a awm hnu pawh khan a chunga kan sawi court khi a awm zui zel a, thubuai a tlem avangin roreltu pakhatin mal khawih loin an hna pangngai nen an kawp mai ṭhin.
Rorelna a hranga a awm hnuah pawh buahfai zuar nuho thiamlohchantir an la awm ta zeuh zeuh a. Hmanah khan ka sawi tawh thanin ka hria, pawi lo, Nursery Venga kan awm lai pawhin kan ṭhenawm naupang chuan a chhuak emaw chhuak lo emaw exam apiangin Mauruangi thawnthu a ziak ve tho, ka sawi tawh a nih pawhin pawi bik lo e, ti raw?
2014 kha niin ka hre ta, buhfai zuar nu
ṭhenkhat thubuai kal zel chu Court khan a rel a, a buhfai an mansak phei chu a mantuten an hralhna a rei tawh a, mahse court thu nghakin a man erawh an dah tha thung a. Sawrkarin thubuai a siamsak kha thu tling a ni meuh em, tih ngaihtuahna ni chu a lo thleng ta a. Sawrkar Ukil chuan, tun hma pawhin hetianga sawrkar aṭanga zawrh phalna nei si lo buhfai lo zuar ve ngawtte hi court pawhin thiamloh a lo chantir tawh a, a hrem a, buhfai man an lo kawl that pawh sawrkara chhun luh a ni mai thin, tiin thiam takin a sawi a.
Lehlam Ukil kha Pu L.H.Lianhrima hi a ni a. Ani khan, kuhva leh sabawn zuarte pawhin sawrkar aṭangin phalna an neih a tul lo, khap a ni lo. E.C. Act dan chang 3-na angin helaia Mizoram sawrkar ni loin, sawrkar laipui zawkin buhfai emaw petrol emaw khawi emaw laia lo zawr ve ngawt khapna thupek a siam tur a ni a, chu thupek chu miin a zawm lopa a bawhchhiat chuan thubuai siamsaka man a thiang a, chutiang thupek chu a awm lo a, chuvangin buhfai, petrol, kuhva zuarte hian eng dan mah an bawhchhe lo va, eng thupek mah an bawhchhe hek lo, chuvangin hetianga an thil zawrh buhfaite an lo man ringawta thubuai an siamsak ve ngawt hi a thiang lo, tun hmain chutiang an lo hrem a nih phei chuan dan lo angin court chuan ro a rel a nih zawk chu, a ti a.
Court chuan, dan bu chu a keu a, ukil sawi chu a dik chiah si a. Sawrkar Ukil hnenah chuan, lehlam ukil sawi hi dan angin a dik chiah a ni, a nih sawrkar laipuiin buhfai zawrh a khapna thupek a copy emaw tal in ni em? A khap reng reng em ni? A ti a. Sawrkar Ukil chuan kan nei lo a, a sawrkar laipuiin a khapna a awm lo, a ti a. Court chuan, chuti sia bazaar nu berh ve te te, ei chawp zawng, rethei tak tak ni tin ei chawp zawngin buhfai an lo zawrh ve chu engvangin nge in lo man ve ngawt a? an buhfaite in mansak a, eng thupek leh eng dan nge an bawhchhiat a? a ti chu, sawrkar ukil a ngawi vang vang. A tan sawi tur awm hek lo.
Lu thak lo pui hiah bak kha tihtur a vang duh khawp ang. Court chuan, dan hi a lal ber tur a ni a, court chuan tumah thlei lo leh hlau loin, mi lian a ni emaw hausa a ni emaw, rethei a ni emaw, dan angin an chungah ro a rel mai tur a ni, a ti a. E.C. Act chang thumna angin sawrkar laipuiin hetianga khapna thupek hi a siam lo va, chuvangin buhfai zuar dan bawhchhiaa an puh thubuai an siamsakte hian eng thupek emaw dan emaw mah bawhchhiat an nei lo. Mana thubuai siamsak theih an ni lo.
Buhfai an lo mansak an hralhna pawisa pawh pek kir leh tur an ni e, tiin ro a rel ta a. Ka hre sual a nih loh chuan sawrkar laipui pawhin tun thlengin chutiang thupek chu a la siam lo niiin ka hria. Chutianga Court-in ro a rel takah chuan buhfai an mansak an hralhna pawisate pawh chu pek kir an niin thubuai siamsak theih an nih si loh vangin thubuai reng a awm ta lo a. Thubuai awm ta ngai lo chu court tan pawh thubuai khawih tur a awm ta si lo va, E.C. Act hnuaia Special Court pawh chu a zuih ral tain tunah phei chuan a awm tawh lo niin ka hre nghe nghe.
Ka rilru te te hian ka ngaihtuah thin, dan bawhchhiat awm si lo, bawhchhiaa puha court-in thiamloh hial a chantir takte kha tun hma khan an lo awm hman ve tawh si a, lungawi takin hremna chu an tuar ve mai chu a ni phawt hmel a, court a pawimawhzia leh court lama kan roreltute pawh an fimkhur a tulzia min ngaihtuahtir a, thil sual ti miah lo hrem hi kan dan siamtute pawhin an hlauh ber pakhat a nih avangin, rinhelh rual loha an tisuala an thiam lo ngei tih court-a finfiah a nih loh chuan court hian mi thiamloh a chantir tur a ni lo. Hei hi India rama kan criminal court kalphung pawh a ni reng a ni.