MEI LAKA FIMKHUR NGAI

Turnipui leh thalfa­vang lo thleng tur hi, Kei zawng sen lai nau ang ka tahna; Thapui nang ngai reng renga khua romeian, Ka zam nang e, i tuanna tlang bawmah, Tanpuian a lo tih ang hun kha kan chuangkai chu a ni ta leh ta reng mai. Fartuah leh vau a lo par vul a, romei chhumin tlang tin mual tin a bawm paw chi chiai a, kawihthuang parzu dawiaarpa-in a rawn tlan ang hunah hi chuan zep thu a cheng lo ve, lung chu a leng thin a nih hi.

Mual dung zuiin laikingin belh a rawh a, rimenhawi zam dem dem par sen chik chek a vul chhi chhiai a, ramhnuai thing hmun a thelh thiu thiau a, a hnuaiah hnahthel ro a tling rei ruih a, han rap ila a ri riap riap a, laiking tlan takngial pawh a ri sen sen a, vazar leh koro rualin a thai khawm-fai sirh serh a, Kan thliah thing tin zik a ro nawi e, A chhai ngam lo zarva leng leh rodangin, Hmana mi u nena kan zalna, tih hla pian chhuah chhan pawh tun ang hun hi a ni ngei mai.

Ni a sain khua a lum a, a ro vawng vawng a, hetih hun lai hi mei laka fimkhur hun a ni. A kan tawh chuan mei a kal em em mai a, hetianga kangmei a chhuah tawh hi chuan a hma zawng pawha thli thaw si lo pawh kha khawi aṭangin nge a lo kal tih pawh hriat hman lohin rang takin thli hi a lo awm vat thin a nih hi. Chu chu kan sikul kal ve laia kan zir thin dan chuan, boruak hi chi hnih a awm a, pakhat zawk chu a kang thei a, chu chu mihring leh nungchaten kan hip lutin kan dam theih chhan pawh a ni a, oxygen an ti a. Damdawi inah pawh damlote an hiptir kan hmu thin ang.

Hetianga damloten oxygen an hip thinte hi a man pawh tam tak tak a ni a, a thlawna hiptir ngai lova duhtawka kan hipa kan damte hi a lawmawmzia hi kan ngaihtuah ngai em le? Khatia kangmei a chhuah khan boruak alh thei oxygen an tih chu a kang a, a alh nghal a, chu hmun ruak hnawh khat tur chuan mitkhap kar loah a bul hnaia boruak kha a lo kal nghal a, tui kan zu thal a, a thalna kan lak kian ruala tui dangin a rawn hnawh khat leh nghal ang hi a ni ber mai. Khatia boruak han inlum let che vel kha thli a lo ni ta mai thin a nih chu.

Tin, Mizote chu a tam berte chu lo neia eizawng kan nih avangin lo kan vat a, kan hal thin a nih hi. Mahse kan lo chauh lo ni loin vah lo ram kan tikang chiam thin bawk. Kan duha kang phei chu a ni bik hauh lo mai, mahse tunlaiah chuan mei kawngte hi kan sial a, a hal dan kan thiam ta, kan vah bak tikang loin kan lo chin, vahchap chauh kan hal fai thei ta thinte hi a lawmawmin hmasawnna pawh a ni asin. Thing leh mau kan han tikang duai duai mai thinte hi a uihawm em em a, keimahni tan pawh a pawi thin.

Ram kal thenkhat fimkhur lo fe fe kan awm fo bawk thin. Tunlaiah mi tam takin sikret an zu a, an zukbung tihlum loin an paih mai thin, khua a ro hi chuan ho te leh engamah kan ngaih loh khan ram a tikang thei tih hi kan hriat a tha awm e. Mei lakah fimkhur luat a awm lo a ni ang, khaw pakhata tlangau pawhin, Khaih khaih khaih, lo ngaithla vek rawh u. Khua a thal leh ta a, mi tinte mei lakah fimkhur tur, mut dawn leh chhuah dawnin thuka mei leih hlum zel tur a ni a, bawng leh arpui mei, vawk mei thlengin pawnchhe huha tuam vek tur, a ti e, an ti.

Nikum deuh maiah ka Reiek tlang tuten emaw an lo tikang a, an hal a, kan dem luai luai a nih kha kan la hre awm e. 2006 April ni 23, Zirtawpni khan kan kal a, chu chu a neitu mah ni ila ka hmuh hmasakna ber a ni. Tlak lam kham awih vet vut lum hluma thih theihna tur kha a kang fai hun mai a, a tlang chhip phul, ral aṭanga buh hmin seng hun ni awm taka eng tuar mawi em em, a hmunah erawh hnimhnah ro leh ro lo phui chuk si thung kha, a kang fai hun mai a, hnah thar no hlim hliam a lo chawrno help help a, a mawi em em a, hmuh ka nuam chhingkhual runah, Vanlal fa lo piang chu tih ang mai khan.

Keini kan kal vawi khatna a ni bawk a, an va remhre tak em, hetia an han hal fai vuk mai chu, hei dite pawh a rawn chawr hring dep dep a, hmuh a nuam chang a ni lo va, kal a nawm phah a, tlangchhip leh chhuah lam parh duaia zo-thing sangpui pui ni lo ding insi ngaw hnah hring dupte erawh a kang lo va, hal va tum ta ngawt ila a alh mawh ngawt ang, te kha kan ti a. Chungte chu ka ngaihtuah chhuak a, a tlang chhip hnim ro an lo tikang fai kan dem kan huate kha, sanghnih paruk April thlaa kan kal kha ka ngaihtuah a, ka thinlung chhung ril ber hi chuan a dem ve thei lo chu a ni ber mai.

Ram kan tikang a, thih pawh dawn loin kang an thelh kan hmu fo thin. Mei alh leh khu karah hnap tui nen mittui nen, mang cheu chuau thlansain an thaw hlawp hlawp a. Meikhute chu a quintal a quintal-in an hip a, chutihlaiin kan doctor, ka Pu Thangdailova ten hahip a, keinin zungte pawh tiat lo, vaibel dawn tiat awrh meizial kan pak khu ve liai liai hlau a, public meeting kova min han sawithaih thinte ka ngaihtuah a, kang an la thelh ve lo a nih dawn hi, ka ti mai.

Ih e, Mizo zial ngat zu mi keini ang tan phei chuan maw, mei laka kan fimkhur avang te pawh a ni mahna le, ram tihkan chu a hla lam deuh, meizial kha tankai turin nawlalh a awm meuh tawh si lo va, lighter kan talh alh ve teng teng a, ram chu sawi loh meizial tankai tur pawhin kan hliau ngat ngat a, biang khuar kawk kawkin kan fawp chung pawhin kan tankai thei hram a, han fawh loh rei deuh phei chuan a lo thi hman a, a bul aṭang bawka tankai a ngai leh thin. A khu lah a tlem a zam ve chiai chiai thei hram a, kan hmui pawh a kang thleng pha lo. Kangmei lam ngaihtuah chuan a ngaihtuahawm lem lo ve.

Tum vcang reng emaw, fimkhur loh vang emawa ram tihkan a awm fo a, hei hi dan kalh a ni a, IPC an tih mai thin chang 435 angin mana hrem theih a ni a, kum sarih thleng lung in tan theihna a ni tihte kha kan hre tawh thin a nih pawhin i hre nawn thar fo thin ang u aw. Khua a thal a, kangmei laka kan fimkhur hi a tul takmeuh a ni.

Chenna in tihkan phei chu a hremna a na a, IPC chang 436 angin damchhung hial tan theihna a ni, tihte kha i hre nawn fo ang u. Chuvangin khua a thal a, mi tinte mei lakah i fimkhur ang u.