SUAL MAN THIHNA A NI

Mak ve deuh chu maw, Eden Huana a chhia leh a tha hriatna thing rah ei lo tura Pathianin Adama a hrilh lai khan Evi kha a la piang ve lo, siam a la ni miah lo. Thingrah dang zawng zawng kha chu ei a phal vek a, a tui vak lo nge a rah a itawm lem loh nge lah hriat ni suh, Nunna Thing rah kha ei a phal reng lai khan ei nachang hre hek lo, lo ei hman se chu an thi thei dawn lo va, vawiin thlengin an la dam dawn tihna a ni ang a, khawvelah hian tar an tam ngawt ang le.

Adama khan Evi kha ei phal loh a nih thu a hrilh ve a ni ngei ang a, rulin ei tura a thlem pawh khan a chhangtu berah a tang nghe nghe a, Adama khan hrilh lo nise a awm hma thil a nia a hre ve lo hrim hrim. Tichuan an sual man, an dan bawhchhiat man chu thihna a lo ni ta a nih kha. Chumi avang leh a nghawng kal zelah kan Lalpa khenbehin a awm phah a, a nghawng a thui bawk a, keini Mizoram zim tea Kristiante ngat phei chuan hlauh kan ngah, hlauh nghah ringtu kan tam a ni deuh ber mai.

Hmanah ration card hlau ringtu kan awm a, a lo rei deuh a, India ram inchhiarpui hlaua hming pe duh lo te, adaar card hlau te, thim thuahhnih hlau te, sakawlh hlau te, khawchhak lungpui lum tur hlau te, China ral lian hlau te, pangang leh aramawnghawlh hlau thlengin kan vei huai huai a. Sual man thihna a ni, tih chu, Pathian hmangaihnain ka thinlung sual a hneh, Khawvel sual lainatin, A fa neih chhun a pe, A ring apiang boral lova chatuana nunna an neih, tih hlaa mi a ni a. He hla hi Rev, Arthur Tappan Person-a phuah a ni a.

Chu sual man thihna chu a lo dik chho zel a. Chanchinbu lam atanga kan hmuh angin, Madhya Pradesh dan siam pawl chuan, India dan IPC an tih mai a, pawngsual hremna a na bera damchhung tan theihna kha, thih thlenga hremna pek theih turin an pass ta rup mai a. Hetianga dan a dan siam pawlin an pass hi dan a la ni lo ba, Bill an ti thung. Keini Bill hriat ve tam zawk chu, contractor-ten emaw sawrkara thil petu, Supplier an tihten an hnathawh man emaw an pek man emaw Bill an thehluh hi a ni awm e. Tin, Bilthei kan hre bawk a, a thur viau. State-in dan a siam, Bill a pass kha, Dan an tih mai, Sap tawnga Act an tih ni tur chuan Larsap, Bible-a ramawptu a tih, Governor-in a lo remtihpui hnu chauh hian dan, Act a niin hman theih a ni thin.

Tichuan Madhya Pradesh sawrkar, dan siam pawl chuan hmeichhe naupang kum 12 hnuai lam pawngsualtu chu thih thlenga hrem theih turin a pass ta a. Heta thih thleng tih hi, keini India ramah chuan khaihlum tihna a ni. Mahse India dan IPC an tiha a hremna kha a tihdanglam a nih avangin Larsap remtihpuina mai chu a tawk lo va, India President remtihpuina a ngai thung a, chumi tur chuan a hnena an thawn leh phawt a ngai thung. Tun hma a, IPC-a kum 16 chin hnuai lam naupang tih a nih lai khan, Manipur chuan kum 14 tiin, kan pian ve hma daih tawh khan a lo siam danglam tawh a ni.

Khi mi awmzia chu tun hma kha chuan hmeichhia kum 16 a la tlin loh chuan a duh ve emaw ve lo emaw mipain lo khawsakpui se pawng­sual a ni tho tho kha a ni thin a, keini Mizo­ramah chuan kum 15, 14-a pasal nei pawh kan hre nual ang, kei pawhin ka hria a, mahse ka theihnghilhna a rei tawh. Tunah erawh chuan kum 16 tih kha kum 18 tiin an thlak leh tawh a, chumi awmzia chu hmeichhia kha kum 18 a la tlin loh chuan a duh ve emaw ve lo emaw, duh zawk em em pawh lo ni ta ang sela, pawngsual a ni tho tho. A duh ve reng a lawm, tih kha chhuanlamah mipa tan hman theih a ni lo.

Tichuan 2012 kum khan siam danglam a ni a, POCSO Act an tih hi a lo piang ta a, chumiin a tum chu hmeichhe naupang kum tling lo, 18 hnuai lam khuaikhem emaw engtin emaw an zahawmna tichhe thei zawnga lo tite chu hrem theih a ni a, he dan thar ang hian thubuai pawh siam a ni thin a, jail tang tam takte pawh hi he dan anga mana thubuai siamsakte an ni.

Hman ni lawka dan lam zir tura Central Jail kan zu kal tum khan maw, thil mak deuh a awm a. Tlangval pakhat hmai hnawih paw phet, hmui sen tek hi a lo tang ve a, ani kha POCSO Act kan tih anga thubuai siamsak a ni a, zawhna a rawn zawt a, diktak chuan a tuartu zawk a ni. Kan hriatthiam theih nan leh a chian lehzual nan hetiangin sawi ta ila, tlangval tleirawl kum 17 miin nula puitling kum 18 pel duai tawh lo mutpui ta ang sela, pawngsual tiin a tlangval zawk ni loin a nula zawk kha man ta se, chutiang deuh chu a ni ber ang. Ani kha a tuartu a ni a, tlangval puitling tawh pawh nise a lo bialpa ve kha kum 18 a la tling si lo ni ngei tur a ni, POCSO Act-a thubuai an siamsak a, jail bang a zut chu a vui deuh a, a vuithu a sawi a ni ber mai, kan nui tawp.

Mahse hetiang hi, IPC angin thubuai siam kher mah suh se, thil thar a ni lo ve, Abrahama hun lai, Lot-a hun laia awm tawh a ni a, chuvanga Pathian pawhin Sodom leh Komora pawh mei leh kata kan raltir a ni a, kan sawi fo tawh thin angin Mizoten mawngkawhur kan tih hi Sap tawng chuan sodomy an ti a, Sodom tih atanga he hming hi lo piang a ni, kan tih tawh thin kha. Tin, IPC an tih mai chang 377 anga thubuai siamsak, mipa naupang lo khuaikhem jail tang an awm fo thin a, tuna kan sawi lai erawh thung hi tlemin a danglam deuh a, a tuartu Sap tawng taka victim an tih zawk kha a tang zawkah a awm thung a, chungtiang kha hnuaitiangah chhiah la, tih ang deuh kha a ni mai lo maw, te kan ti.

Tichuan hmeichhe naupang kum 12 hnuai lam laka hur sualna thil tenawm tak titute chu khaihum thlenga hrem theih turin Madhya Pradesh chuan dan a siam ta a, mahse sawi tak angin India President remtihpuina a la ngai a, a remtihpui hma chuan dan siam pawlin lo siam mah sela, dan erawh a la tling lo va, hman theih a la ni rih dawn lo tihna a ni thung. Kawng engkimah ni lo mah sela, chutianga hmeichhe naupang khuaikhemtu tan chuan, sual man thihna a ni, tih hla kha an sak a ngai tawh tihna a ni ngei ang le. Tin, bawng talh khapna dan pawh hlih a ni an ti a ni lom ni kha? Lo hlip ta lo pawh nise keini Mizoramah chuan Danpuia Special Provision khan min hum tlat tho a ni lom ni?