ZION KHAWPUI THAR

Pu C.Thanglawta of Venghnuaiin, Pu Lian, vanram kai hi kan sawi a, a nawmzia kan insawi thiamsiak a, mahse kal chak tak erawh hi kan tam lo asin, tar thi tep tawh kal chak tawh awm taka kan ngaihte pawh hian kal hrehin damdawi hi an la ei ve hram hram zel, kal chak lo hlawm vek kha kan la inhmu khawm dawn a nih hmel, a tih te pawh ka hre chhuak a. Zion khawpui thar kan tih pawh chu kan hmu chak viau nge viau lo pawh ka hrethiam chiah law.

Khawhar ina sak hlawh leh sak lar em em, Ka nghkhlel Zion khawpui thar, Lal lenna vanram ropui; Lunglen changin ka thlir fo thin, Lei hrehawm hnutiang chhawnin, tih hi Hleia phuah a ni a. Hman deuh khan, Ka va ngai em Lal ram ropui, Din thar leia lo thleng tur chu, Kum sang rorel tur ni ropui, Tunah hian lo eng tawh rawh, tih a phuah chungchang kan sawi tawhin a chanchin pawh kan sawi nual tawh a, he hla a phuah chungchang leh Krismas hla sak lar tak thin, Zawlneiten an hrilh lawk Lal Mesia kha, Kaisara ni ropuiah a lo piang, tih phuahtu a nihna nen han sawi leh hi a chakawm riauin ka hria a.

Sawi tawh ang khan a hming tak chu Hlei­thangpuia a niin a pianna khua chiah hriat a ni lo va, a naupan laia Tawmpanga an awm thin avangin he khuaa piang hi a nih rin a ni. 1905-ah Kristian a ni a, 1928 khan Lungsumah an pem a, 1931-ah Vervekah an pem leh a, chuvangin a hlate hi Verveka a phuah a ni hlawm a, 1932 bawr vela a phuah an ni hlawm.

Tawmpanga an awm lai hian khawsikpuiin a man a, a na vak a, a dam leh hnu chuan a kawng a chin hnuai lam chu a zeng a. Chumai a ni lo, a mit lehlam chu a del leh ta zel a, a vanduai hle. A mit tha lam pawh chu a fiah lo hle a, Bunghmun atangin Hmuizawlah an pem a, heta a awm lai hian a mit tha zawk pawh chu a del leh ta a ni. Kawnga chin hnuai lam zeng mai bakah mitdel a lo ni ta tihna a nih chu. Khatia 1928-a Lungsuma an pem hnu rei lo te, 1931 khan Lungsum lal Laihnawka chuan a khua chu Vervekah a insawnpui a. Mitdel ni mah se, mitvar zawk tam takin an theih loh hla sawm emaw lai a phuah a ni.

Khawsikpui avanga a kawng hnuai lam a zen avang khan mahnia kal thei a ni lo va, mahse inkhawm a ngainain thulh a duh si lo va, a kal thei bawk si lo, a inkhawm tur pawh chu an zawn thin a. Chutiang chu a nih avangin Verveka an awm hnu hian, biak in hnaih takah anni chhung chu in an saktir ta ringawt mai a ni. Biak in bul mai an in a nih takah chuan a inkhawm kal leh haw lam zawn pawh chu a ziaawm ta deuh a. Inkhawm chu a thlakhlelh ber a niin a kham thei mawlh lo va, dar rik hi a nghakhlelh em em mai thin a, chuvang chuan a tupa pakhat pawh a hmingah a puin dar rik a nghahlelh em thin chu chawiin, Darringaia an tih phah hial a ni. 1953, April ni 6 khan a ngahhlelh em em Lalpa Thlarau chuan Nunna thar Eng var, mitdel awm tawh lohnaah chuan a hruai ta a ni.

A ni e, Hleian, Zawlneiten an hrilh lawk Lal Mesia kha, Kaisara ni ropuiah a lo piang, a lo ti a. Krismas lai chuan kan sain kan hlimpui em em thin a, a phuahtu chu vanduai tak mitdel mai bakah zeng, mahni pawha kal thei lo, a inkhawm tur pawh zawn zel ngai a ni, tih lam erawh kan ngaihtuah lem lo thung. Ani a dinhmun hrehawm tak leh vanduaithlak tak ngaihtuah chuan, Lei ram pela nun thar ngai a, Lal Imanuelaa hmaa a tap pawh chu a thiamawm khawp dawn mai. Keinin nghakhlel lem loin, Zion khawpui thar luh rih loh dan ngaihtuah a, neih ve ang chhun chhun pawh senga damna duha kan theih ang anga tan kan lak thin lai khan ani chuan, Zion khawpui thar, Lal lenna vanram ropui chu a nghakhlel a ni, tih chu hlain a puang chhuak zawk a lo ni e.

A chang hi chuan thu aiin hla hi a au ring zawk fo va, khawi lai biak in chhunga sermon tha leh ropui tak aiin hla chuan thinlung a a fan fo va, kan sa rual thei bawk a nih hi. Hleian, Zion khawpui thar a nghahhlelh ang em chuan ni lo mah sela, kan ramah hian tun hma atang tawh khan, eirukna thubuai ngaihtuah tur bik Court, Special Court an tih chu, eiruk khapna dan ti ta ila, PC Act anga neih a ni tawh a, mahse chu court a hranpa liau liau mah nise, hna dang court dang nena kawptir a ni thin a.

Mahse tun hnai lawkah he court-ah hian hna dang nena chelh kawp loin a nihna ang taka chutiang thubuai chauh khawih turin Gauhati High Court chuan, Pu Manga Guite, Gauhati High Court, Aizawl Bench-a Registrar chu a ruat ta a. A lawmawm hle mai. Tun hma khan, Special Court tho, EC Act anga thubuai neite relsak turin roreltu hna dang nena kawp lo a hranpaa dah a lo ni tawh thin a. He court-in a khawih chu kan hriatthiam zawngin, buhfai phalna lova zuara puhte leh petrol chutianga zuara puhte thubuai an siamsak lo khawih tura tih a ni a, thiamloh chantira hremte pawh an awm ve nual mai.

Bazaar nuho hausa bik lem lo buhfai zuar thenkhat thubuai siamsak a ni a, mahse hman kum lawk khan heta roreltu chuan, he dan ang hian Sawrkar laipuiin thupek a chhuah ang a, chutianga a thupek chhuah bawhchhiaa buhfai lo zuar emawte chu hrem theih a ni ang, mahse chutianga bazaar buhfai zawrh khapna thupek chu sawrkar laipuiin a siam lo va, a siam a nih chuan khawnge a copy han la teh u, tiin sawrkar ukil-te a hrilh a, awm lo napui chu lak tur an hre si lo va. Chuvang chuan buhfai zuar dan bawhchhiaa an puh an buhfai an lo mansak hun rei taka mite an lo harlh a, a man an la dahthatte chu a zuartu nuho hnena pe kir turin thupek a siam a, chuvangin he court hian thubuai khawih tur a neih tak loh vangin a function ta meuh lo ni awm tak a ni.

Tunah erawh eirua puh, ACB leh CBI-ten thubuai an siamsakte khawih turin a hranpa ngatin roreltu a awm ta hi a lawmawm khawp mai. Mahse thubuai thenkhatah CBI lamin hretu 200 te an nei a, court-a thu zawhfiah vek tur an nih chuan hun chu a rei duh ngawtin a rinawm thung. He court-ah hian mi chi hrang hrang, politician, kamding leh ding lo, an awm fur a ni. Zion khawpui thar angin kan nghakhlel lem lo pawh a ni mahna, kei erawh chuan a hranpa ngata roreltu High Court-in dan anga a dah hi a lawmawm ka ti hle thung a ni.