BAZARPUI

Kal leh haw lam chu kan insul zut zut a, kawng kan dawna motor a lo kal em tia hawi tawn zawk zawk a ngai lo, kawngpui lailum chang lova a sira a tawt a tawta innek tawlh tawlh thin kha, amah Lianthuam-tingtangan, Company sumtual a zau laiah, Tleitiri kan nek nek sawr pawr e (ti rawh le), a lo ti ang mai khan kan innek sawr a ni deuh ber mai, chu chu motor kal loh ni an siam, December ni 22, 2017 kha a ni. Pu TK-an, pa pakhat bazaar kal pawh a eih vak mai, a thianten tingea i eih ringawt? An tih chuan ani chuan, heti khawpa mi tamah chuan min ko an awm ka ring a, a ti e, a ti ang ang deuhin eih vak mai pawh a awm e.

Kum khata bazarpui vawi khat tal hmu lova kum han hman liam ringawt hi chu ka tum bik lo va, mas dawn hi chuan bazarpui, Elektrik veng lam aṭanga kal a, chawhmeh zawrhna va thlen hma ruam deuh lo awm kawng kawi lai, kawng chhak kawng sira dawr pawna an pheikhawk hi ka lei ve ziah a, chu lam pan chuan, vaki mal len leh val mal len chuan tum an nei, an tih angin tum nei ran chuan mipui kawngpuia zi huai huai hmelhriat erawh awm mang si lo zingah chuan mahniin ka tei nawlh nawlh a.

Khawimaw laia hmelhriat han tawn fuh zau chang a awm nual a, thenkhatin thla ka lo lakpui lawk che, min han ti ve tumhrang nen, kawng sirah rem leh rem lova kan han lak chang awm bawk. Ka sakhmel hi a tha pek puak lem lo bawk a, thla min lakpui hi chuan an lang tha sa nghal phuk zel tih hi an hre fuh laklawh tawh a ni ang, min lakpuitu hi ka hmu thei phian zu nia mawle! Mahse Lalpan a duh ang taka a siam chu ka ni ve chek tho anga ka lungawi ve ta mai.

Tichuan ruam chu ka zu thleng a, min nektu ka tawng thin ang bawkin kei pawhin nek ka nghah. Mahse e, ka han en chu maw, ngaiteh, pheikhawk ka lei kum tinna thin kha a lo ruak hiau. Ka hawi ka hawi a, mahse a neitu thin khan min lo la hre mial a, ka Pu hetah zawrh an phal tawh lo, khitah in hnuai biru tawkah khian kan insawn daih a lawm, a ti a. Kei ta pek chuan kum kha leh chen he lai kawngpui kual lun lai sirah in zuar a, kei pawhin ka rawn lei thin a, tu tan mah a hnawk hran lo va, engvanga kumin a taka zawrh an phal loh a, in tan leh a dawr thintu che u tan heta in zawrh khan a awlsam zawk a, a hnawk a zeng lah ni lo, an van timak em em ve, te kan ti thlarawk a.

Justice Y.I. Singh-an a sawi kha min tihre chhuak a, ani chuan, India ramah chuan dan hi len ang deuh a ni a, a awng a zauh leh ngha te deuh an put chhuak a, ngha lian deuh an khuh lahin an tal chata an put zung zung zel e, a ti. Tichuan le, in hnuai chep deuh biru langsar angreng takah chuan ka han chho va, nikum kha chuan a kum hmasaa 350-a kan lei thin ang kha 400-in kan lei thei a, mahse hemi tum hi chuan zali man kha zanga a lo ni tawh a, pheikhawk chang ni lo thil dang pawh hi kum tinin a man a sang zel tih kan hria.

Tichuan pheikhawk dum ka bun tawk chu zangain ka lei a, ka lung a awi hliah hliah a, a man to ringawt hi a tha ber chuang lo tih ka hria. Hmeichhe man hi zali leh thutphah sawmhnih a ni ber a, hman kumah man pe turin ka thianpa nen kan kal a, zanga an lo ti a, kan pe mai a, a neitu tur berin a ngama tha a ti a nih chuan keinin a van to bik em em tih thu lah awm hek suh. A man chu a to, mahse kei ka mitah chuan zali man ka hmuh tam tak aiin a chhe zawk thung, a man a to avang khan a tha pawh ka ti chuang lo.

Tam takin a man to leh tam hi tha turah kan ngai fo va, mahse a ni lem chuang miah lo. An sawi ka hriat chu, bazarpuiah hman kum deuh khan pa pakhatin nghawngawrh a zuar a, 20 a chhiar a, an en a, an kal pel zung zung mai a, a thinrim chuan 100 a chhiar a, kar lovah an lei zo thuai, an ti. Sawmhnih a chhiar lai khan a chhe ngawt lo va, za a tih avangin a that phah sawt hek lo, a ngai reng a ni, a awmzia chu a man a toa a san khan a tha ta emaw an ti tih a chiang reng mai, mahse a ni miah lo. Thenkhat phei chuan a man tam leh to neih kha kan uanpui zawk lek lek niin a lang fo.

Nikum hmasa kha a ni tain ka hria, kan thu khawm a, kan thian pakhat chuan i pheikhawk chu a va nalh ve, a to phian dawn kha, a ti a, ka lawm ve lutuk a, a la thar deuh bawk a, a mawi ve riau nen, engzat man nge nia i rin? Ka ti a, ani chuan sangkhat ai chuan a tlawm lo ang, a ti. Kei chuan 350 man a nih hi, ka ti chu a nui tawp. Kan sum lakluh leh kan khawsak, kan incheinate hi a inmil lo tih chang hi ka nei ve fo thin, Mizote hian inchei hi kan uar a, a tha e, mahse kan khawsak leh in chhung dinhmun kan thliar thiam deuh erawh a tulin ka hre ve thin.

1996 khan khatih laia kan Law Minister Pu C.Vula hnung ka zui a, Kalkat khawpuiah Law Minister inhmuh khawmnaah ka kal ve a, kei khan savun pheikhawk ka bun vela Central Law Minster an hotupa ber pawh khan kawr man tlawm tih hriat a var a ha a, chapal chhe ve deuh man to lo tih hriat tak a bun a, kei a engamah ni lo bera kha ka inchei nalh ber a ni ta zawk chu maw, ka zak ru veng veng asin. Chapal tha vak lo a bun avang khan a zahawm loh phah miah lo.

A ni e, dan bu kan tih mai, law book an tihte hi a to lutuk lo asin, kan leia kan phak ang tawka kan zir hi pheikhawk cheng sang man lei aiin a hlu zawk mai thei a ni. Tin, mahnin neih theih loh awh hi a tha lo, hman kumah tlangval pakhatin pheikhawk a awt a, a man a nei zo si lo va, a awha chu a ru a, an man a, thil dang a ru lo va, pheikhwk bun khat chiah a ni, amah kha thingtlanga awm a ni a, a sual vang hrim hrim ni loin a awh avang leh a man a leina tur a neih loha an retheih avanga ru mai a nih avangin roreltu chuan a khawngaih a, bail-in a chhuah ta nghe nghe a ni.

Engpawh nise, a man a to emaw a tlawm emaw a neitu lungawina a pawimawh ber fo. Tlawm se tlawm suh se, lei theih loh avanga ruk erawh engtiang kawng mahin a tha lo thung. A awmzia chu kan lei ve theih chi leh theih tawk leia neih hi a tha ber a, lei phak loh awhin awmzia a nei lo va, chuvanga ruk phei chu dan kalh lung in tan theihna a ni tih hria ila, dan zawm hi kan bat a ni si a.