DURTLANG LAMAH

Thlasik a lo ral a, kum a vei a, nipui a lo niha nipui thereng mawngtawlh herh herha a hram hriat tur a lo awm tawh meuh loh a, an vul hun chhung tawi tea an theih tawka vul ve thin fartuah leh vau par pawh hmuh tur a lo awm tawh loh hnu hi chuan, Durtlang kham awih vuta Nihawipar eng tuar thinte pawh a lo rem zo tawh a, a thente erawh chuan bawngpu par an ti thung a ni awm e. Mahse a vul thinna hmun kham erawh a danglam chuang lo. Keini erawh kan nun leh khawsak a danglam thin thung a nih hi.

Ni 18, April 2018, Nilaini, Calender siamtuten a tuk ni 19 zan chu thla de tur angin dah mah sela, a takah erawh thla det zan, ni lo, det ni tih tur a ni zawk ang, tukthuan ei kham chuan Durtlang lam pan chuan kan tlan chho va. An sawi thawm riva hre thin mah ila, ka la hmuh ve loh avangin Bawngkawn tawntirh Chaltlang aṭanga chhukna kawngpuiin a zu pawhna pengthuam kak tu mai lai chu a lo danglam hle tawh mai a, a kaw hun a ni ber mai. Chutiang chuan Vaivakawn pelh hret Hunthar peng pawh chu a lo zau duai tawh a, a ziaawm hle.

Ka kal zing fahran lem lo a ni chek ang, Durtlang kawng, nikum lam ruahtui tam lutuk a fur kumtluan deuhthaw avanga kawng chhe bumboh khuar kek kuk thin pawh chu, tu pa emaw tihdan takin rulngan pa ang maiin a lo dum tle zuar tawh a, an la siam mek a, an lo zo tep tawh hi a lo ni a. Kan chho zel a, Leitan chu kan han thleng hlawl a. Ka suangtuahna thinlung ram chu kum tam tak kal taah khan a zu lut a, a hun leh ni, an tih ang hi si se erawh ka hre ta lo.

1972 emaw a nih loh pawhin 70s chho vel kha a ni a, Leitanah nula rim kan tum a. Mission vengah kan awm a, ka thianpa Lalhlira, tuna MRHG-a thawk nen kan ni a, ka pheikhawk a bun a, a ke a lian ropui sia a tawt em em a, Canteen kual kan thleng chu maw, a bun hleithei tawh lo, a na ti lutuk chu a kun ngur ngura pheikhawk chu a phelh a, a khai ta vu vu mai a. Tunlai angin Bus te awm ve hek lo, ke ngatin kan kal a, ani chuan pheikhawk chu bun loin a khai thung. Engtin tin emaw Leitan chu kan han thleng ve mai a, kei a hre zawk khan kan nula rim tur chu a hming pum ka hre lo a, chawlhni chawhma lam a ni a.

Ka hriat chu Hruaii, tih chiah a ni a, an peng bulah sertawk buk a awm, tih a ni. Mi kan zawt a, Hruaii, tih ngawt chu a hming pum in hre si loa maw? an ti zel a. Sertawk buk chu kan zawng a, a lo tam khawp mai a, a tam lutuk kha kan buai a ni ber. Thianpa pawhin pheikhawk khai a zak ta a ni ang, a bun ve leh tawh a, a tawt a nawt a na a ni ang, a kal bai hloh hloh a! A tawp a tawpah chuan engtin tin emaw ka hmu ve ta mial a, an ina kan han lut chu e, thianpa chuan a pheikhawk a phelh rang khawp mai, a si hluah hluah mai.

Chumiah chuan kan han kal leh kha a ni a. Leitan pelh chiah, ATC peng bul chhuah lam kawng chhuk ka kalna fo thin, ka Pu, Pastor Challiana (L), te pengah chuan kan chhuk a, a fapa Zika te inah thingpui kan lam a, a hang min pe a, John-a nen chuan a thlum duh mi kan ni a, chini te in neih chuan a hang kan in ve ngai lo, kan ti top. Tichuan rial-chini thlum tawkin min thlum a, a tui hle, zun tithlum dum tawngkam thlum mang si lo, thingpui sen hang in mi kan ni lo hlauh chu kan lawm ve em em tho.

Tichuan, SIRD & PR Pisa an tih mai, la thar si nuam si-ah chuan kan lut a, kan vawi khat kalna a ni, a thlang lawkah chuan thingbuk a tawi li liai a, a lunglen thlak hle mai. Nipuiah nipui thereng a hram chiah chiah ang a, fanghma thar-ko a hram leh ang a, losul thereng leh sawngsawng-bawkbawk an hram ang a, favangah rengchal leh ngirtling hram hlerh hlerh ni lenna ni ngei turah thinlung hian a dah nghal a, thlir ninawm loh Lal Isua, tih ang mai a ni e.

Sap tawngin, Mid-career training course for MCS Officers, an ti a, chutah chuan dan lam sawi turin min sawm ve hi a lo ni a. An hotunu ber, Director Maria C.T.Zuali erawh chu hna pawimawh dangah a lo kal thung a. Office chu a nuam hle a, a fai a, a thar a, a nuam hrim hrim. Kan MCS Officers-te hi ka hrawn kual ve nual tawh a, an felin an hawihhawm hlawm em em vekin ka hria. Tuna Champhai Bawrhsap Pu Vanlalngaihsaka leh Chhandami te nena Central jail kan tlawh ho laite kha ka hre chhuak uar uar a.

December a ni a, ni a rei lo a, khua a thim tan, Jail hnathawk hmeichhe hoin kan peih tawh lo chung hmeichheho awmnaah min kai phei lui, nula tang pakhat kha, hei a nupui a damlo a, a tan chhan a ho si, min chhuahsak teh u, an ti. Huiham, amah chu nula a ni a, kei khan nupui i neia maw, ka ti a, aw, a ti. I nupui chu tlangvalin an ru daih tawh ang, ka ti chu e, ani chuan teuh lo mai, a rinawm em, a ti, kan nui nasa khawp mai. Pu Ngaihsaka nge Chhandami zawk khan an chhuah ta a niin ka hre deuh.

Tichuan Cr PC an tih anga Excutive Magistrate thuneihna chu kan han zirho ta a, kei aiin an thiam zawkin sawi tur an ngah zawk daih. A hre lo zawkin a thiam zawk ka han hrilh a ni ta ber mai, a ziaawm phian zawk. Kum tam tak liam tawha jail tang in-awkhlum a awm a, an zu enfiah, chunglam aṭangin video-in a tir aṭanga a thla lak vek tur, an ti, an zu kal tha leh, mitthi chu an han inawhhlumtir tha leh a, chu chu a ni thih hnihna chu. Chutia a inkhai lai aṭanga an lak thlak, doctor-ten an endika an zai lai thlengin a thla an la ta ngar ngar mai an sawite chu kan hlimpui khawp mai.

Mizoramah tunah chuan Judiciary a hrangin a awm tawh a, tam tak erawh chuan Judicial leh Excutive Magistrate kan la ngaih pawlh fo thin. Bawrhsap leh a hnuaia Officers-te hi Excutive Magistrate chu an ni a, MCS kan tihte hi an ni ber mai. Judicial Magistrate-te erawh chu MJS kan tihte hi an ni, ti ila a chiang mai ang chu maw. An thuneihna chu Cr. PC kan tihah hian a awm a, he dan hian thuneihna a pe a, an thuneihna chin erawh a inang lo hret hret thung. Separation awm hma kha chuan kha thuneihna kha an nei kawp a, an lal em em a ni, ti ila a fiah mai awm e. Engpawh nise, dante hi a pawimawh em em a, ka upa tawh, tih a awm thei lo, kan phak tawkin kan zir tur a ni a, kan zahin kan zawm bawk tur a lo ni e.