HMASAWNNA TUIPUI

Khawvel tuifinriat a zau laiah, Zion lawng­leng ka vai kal ruai mai dawn e, Zoar tlang lianpui ka hma chuan e, tih ang maiin kan tunlai khawvel hmasawnna tuipuiah kan cheng a, keini ang rual hi chuan kan hleuh thiam meuh lo chu a ni ta. Khawvel hi kan kutphahah kan hum a ni ber tawh a, a hming pawh kan hriat ngai loh, a lam pawh ka lam rik thiam loh, Social Media, te an ti a, Whatsapp an ti, facebook an ti, Sap ṭawng thiam ve lo tan phei chuan buaina tur hi a tam ta.

Tichuan, duh ila duh suh ila, hetiang khawvel changkang leh hmasawn tawh takah hian kan khawsa mek a, sikeisenah te khian kan pem thei ngawt bik si lo, thiam ila thiam suh ila, duh ila duh suh ila, chu hmasawnna tui lian chuan ni tin min len a, hmasawnna tuifinriat a zau laiah chuan Zion lawngleng vai kal ruai chu a tul si thin. Chu Social media an tih chu a tangkai em em a, a tha lama hmangtu tan chuan, a tha lo lama hmang lah an tam, hman sual avangin tun hnai lawkah pawh kan thenawm State-ah mi pahnih chuan nunna an chan phah ta, tihte pawh kan hre awm e.

Kan sawi thin, kan sawi nawn leh tho ang. Chem pawh hi Mizo khawsakah chuan a tangkai em em, a tel loin kan khawsa thei lo, mahse mi sahhlum nana lo hmang pawh an awm ve chawk tho thin. Chem kha a sual a ni lo, a hmangtuin a hman dan a dik loh avang leh thil tha lo tih nan a hmang mai a ni zawk. Chutiang chuan thil reng reng hi a hmantu hman dan a ziriin a thain a tha lo mai a o ni e.

Chutihlai chuan, han kal peng lawk ila ka duh tlat. Pu R.Lalthazuala, MJS pension ta hi ngawih bopui mai ka ui tlat, ka fak lo thei lo, a taimaka thil a lo dah fel thlip thlep leh chik taka a lo ti thin hi. Hman ni mai khan thil pakhat, form an ti emaw ni, dah khah a ngai a, keima chanchin ka hna lo thawh tawh a ni leh thla kum, kaisan hun te thleng khan tarlan a ngai a, ka hre mai si lo, ka lehkha pawimawh dahna bawm te chu ka hai a, ka buai ve em em, ka hmu mai si lo. A tawpah chuan Pu Thazuala lehkhabu ziak kha kan lo nei hlauh a, tah chuan ka chanchin a lo chuang ve a. Hmanah Pu T.Saikunga, District Judge a nih laiin, kei aiin Pu Thazuala hian ka chanchin a hre zawk daih, a tih kha ka hre chhuak a. A dik ang, kei pawh kei aiin ka chanchin a lo hre daih mai zawk a, a ziak aṭang chuan kan dah khat ve thei ta a, ka lawm hle. Pu Thazuala chuan ka chanchin hi kei aiin a lo hre chiang zawk, tih hi phat rual a ni lo, a taimakna ka fak lo thei lo.

Kan thu ngaiah khan lut leh ta ila, hei tunlaia an uar deuh facebook an tih maiah hian e, tuin emaw hian ka hming hi a rawn tilang a, a pawlin a lo lang reih a, chu chu ka lo hmu ve a, engemaw ni ta thin aw, tiin a pawl chu ka han hawng a, ih maw, Zoram Fiamthu an ti emaw ni, ka hre tawh lo, tah chuan, “In kiss laia hnute khawih hian ram hmasawnna a thlen lo, - K.L.Liana,” tih hi an lo tlangzarh a, an lo pho chhuak ut mai hi a lo nih chu. Ka han en a, ka han chhiar a, han haw dawn viau ila, a ni meuh si lo, han nui ngawt dawn ila, a za hran em em bawk si lo. Patling ve tawh reng ruang han thinrim ngawt lah chu a dik berin ka hre si lo, ka sawi te pawh chu a va ang awm ta ving veng eee, te ka ti ta mai mai a!

Nia, kan ram hruaitute, Pu Hawla leh Pu Zorama lemte an ziak a, an thiam phian a, Pu Hawlan Pu Zorama naute ni awm taka a puak lai lem leh a chi hrang tam tak an ziak a, an thusawi ni awm takte nen, anni zawng mi puitling ram khat hruaitu ni thei an ni a, hetiang vel mai maia lungawilo chi an ni lo. Kei ve nen tehlul chuan tehkhin rual a ni lo ve. Inchaiah nise chuan, Pu Hawla chu a palian deuha ka cho chiah lo va, Pu Zorama hi chu ka cho khawp mai, a bet zawk chu ka nih ka ring lo eee.

Inchai sawi taka zarah chuan, P.U.C. Aizawl College-a kan zir laiin College Week-ah khan, inchai a awm a, kan Section-ah khan han ti mai tur an awm si lo kha ka chhuak ve ta nge nge a. Ka inphelh sek ve nasa mai a, ka thianpa Siama nen khan kan intum a, ani chu a palian deuh a, ka hneh si lo, min bawhbet ta mai a, kan inchaina kha tuallai a ni si, tho rawh ka bal ang, ka ti a, a tho ve mai a, min endiktu kan zirtirtu khan tinge in thawh ringawt a, inchai leh rawh u, a ti a, kan hlau si, kan han inchai tha leh a. Ka bet leh tho.

Chu hmasawnna leh changkanna tuiah chuan kan hleuh a, kan lang thiam lo, kan pil thiam bawk si lo, a buai tawk vel kan ni ber mai. Facebook an tihah te hian e, ka thlalakte hi an lo chhawp chhuak leh uar mai thin a. Kan hnathawk, kekawr bul ka ha, ka sam a pial, ka chal a lawk, ka ha kuh ve bawk nen, ka thawk tui chet chet kha kan bulah nupa emaw hi ke pahnih neiah an chuang an ding chawt a, mipa khan ka thla a la tih chu ka hre ru a, mahse han huat ngawt thu awm hek suh, chu ngeite chu an pho lang uar mai a, a chhuanawm lem loh bawk a, hmeltha inelnaa tel tur mah ka ni law, ka ngawi ta mai mai.

Facebook an tih mai, Zosap group an ti emaw ni, chutahte chuan ka u, Revd. Chuauan ka thusawi a lo tuihnihna te chu an pho chhuak a, chungte chuan duh hawi zawng zawngin a lo sawi ve hlawm a, ngeiawm deuh deuha han ti tawk bo hek suh. Han huat viau dawn leh a ni ber si lo, a chhangchhiat theih phian zel mai. Tuna kan han sawi takte hi hmasawnnain a hrin chhuah a ni a, lungthu pathum kara mau-thing kan tuah eng chiah eng kan nei, a bak thla eng a ni leh mai, ang hun laite ngaihtuah chuan khawvel hi a mak zo ta a ni ber mai.

A ni e, social media kan tihte hi a hmang nasa ber chu kan thalaite hi an ni awm e, thil tangkai tak a nih laiin hman sual theih tak pawh a ni bawk. Hetiang hmangtute tan hian, cyberlaw an tih hi kan chungah thla a eng kulh thin angin a eng reng a, kan cheziate chu min thlir reng a, mi pawi sawi nan leh thil tha lo lam tarlan nana kan hmang a, dan kalha kan hman a, thil kan tih chuan lung in tan theihna a nih bakah pawisa cheng tam tak chawi theihna a ni tih hi i hre nawn fo ang u. Chuvangin, facebook leh whatsapp khawih thinte i fimkhur ang u, dan kalh lova kan hman hram hram kha kan bat a ni a, dan kan zawma kan zah avangin kan inchhir dawn lo. Cyberlaw an tihte hi zawm hram i tum ila, a bawhchhe zawnga thil tih hi i tum lo hram ang u aw.