OLIVE THING

Baibulah hian olive tihte hi kan hmu fo a, a takah erawh kan hmu lem lo va. Tun hma deuh khan an sawi ka hriat thin chu, Pa Bawiha, Israel ram kal tawh a ni a, ani chuan, nangni helaiah a men pawh meng mang lo leh mittui tla deuh ang per purin, Jordan lui kamah ka dinga nghakhlel takin ka thlir…. te in han ti ve ringawt a, a hmuh pawh la hmu hlei lo che u chuan. Keini Jordan luiah hmai kan phih pher pher tawh a, ai te kan khawrh rek rek tawh mawle!  a ti.

Jordan lui a hmuh pawh la hmu lote hi, a lui kama dinga nghakhlel ber bera thlirtu pawh chu kan ni mai thei a lo nih chu. A kal ve lote tan chuan rinna leh suangtuahna mitthlaa thlira hmuh bak chu a tak chuan hmuh ngaihna a awm lo a, kei pawh olive han tithe chu ka hre fo a, Mizote chuan kan hre thin vek awm e, kan sakhuana atang pawhin. Chutianga a thu chauha ka hriat thin thing chu ka hmu ni mai loin a neihnin ka nei ta hial a, mahse Israel ramah ka zu kal ve ta tihna erawh a ni hauh si lo.

Fb lama ka thian Judith te nupa chu Israel-ah an khawsa a, mahse mahni ram Mizoram chu lo haw zeuh zeuh a ngai ve tho thin. He khawvel ram zau takah hian kan la inhmu lo thung a. 2018 khan an lo haw a, an nupa chuan min rawn tlawh chhuak nawlh mai a, ka lawm em em  a, chumai a ni lo va, Baibula kan hmuh thin ngei khawnvar pasarih dahna mawi tak mai chu min rawn hawn a, a mawiin ka lawm hle mai. Chutahchuan a la tawp mai lo a, sarang te tak tea fun, olive tiak min rawn hawn a nih chu. An pa chuan, a tliah ka hlau si a, thlawhtheihna chhungah pawh ka pawm reng mawle, a ti chu kan nuih a za bawk si a, chu chuan ka lawmna chu a tizual sauh zawk a.

Chu Olive thing, a tiak tir, zungtang chen, Ram Thianghlim atanga kei ve tehlul min duhsaka min rawn hawn mai bakah khawnvar pasarih dahna min rawn hawn bawk chu ka tana a lawmawm turzia chu in hrethiam maiin ka ring a. Hlum belah kan khawi a, lei thain kan theih ang tawk tawkin kan chawm a, zing leh tlaiah tui kan pe a, kan duat vee m em mai. Mi lo lengte hi ka lo entir thin a, Israel atanga min rawn hawnsak a nihzia te chu ka hrilh hmaih ngai lo. 

A lo thang lian ve zel a, a hnahte chu a hring hlim hliam a, a kung erawh chu a peng darh a, zungchal tiat pawh tling mumal lo hian a peng siau a, a peng tinah chuan a hnahte chu an phutawk ang zelin an buk tawi li liai a, a sang lai chuan ka dar hi a rawn vaw siu siau reuh tawh a, olive thing chanchin chu ka hre lo hle a, heti hi a ni a, atang khawi i maw laiah chuan a lo bawl  deuh thliah a, a par a ni ang, te kan ti a. Te reuh te te, Tuaitit rah ai ate hian a rah ni awm tak, a par a ni ang, kan tih ngawt chu chulaiah chuan an awm khawm tel a, hmun dangah a awm ve lo.

Olive hriak, an tih kan hre fo a,  khawi laiah ber chuan nge a hriak a awm ang tih erawh chu ka hrethiam lo va, a hriak chu eng atan nge an hman ber thin lah ka hre hek lo. A hmuh pawh ka la hmu lo hrim hrim a, a thawm a thangva atang ringawt pawh hian thil hi a hluin a hlu lo thei dawn niin a lang. Kha thing tiak te reuh te kha eng thing nge a nih pawh sawi loin min pe ni se, a par a mawi tih turin a la par si lo va, olive thing mah nise olive thing ang chuan ka hlutin ka buaipui lo mai thei asin.

Keini India ramin  kan buaipui luai luai, CAB, a hnua CAA lo ni ta vanga hmun thenkhata tharum an thawh hial lai te, keini India hmar chhak kilkhawra awm, Kristian zaa za inti, mahse a taka ni miah tawh  si lote pawhin kan lo insawi thaih ve laih laih laite pawh khan, kan olive chuan a engto ve lo hle niin ka hria a, ani tan chuan thlipui leh kangmei chu a let zain a hlauhawm zawk ngei ang. Thlifim thaw nasa deuhin a han chhem change hian a insawi kawi zawr zawr a, awm ngaihna a hre meuh thin lo.

He thu ka ziah hma ni chawhnu tlai lam behliang mun hun vel a ni ang, pa pakhat a lo kal a, a engto a, a ngaihven a, chuvang chuan kan kohhran hotute hnenah leh Supreme Court-ah hial lehkha pawh a pea ni awm e. Chuti khawpa ngaihven si chuan CAB leh CAA awmzia a hriat hran loh thu leh ka hrilh theih a rin avanga lo kal a nih thu min hrilh a.Ka thiam ve tawka hrilhfiah chu ka tihtur niin ka hria, kan pa te rual dawn lai a ni a, a zahawm a ni.

Indian Citizenship Act kha sawr­karin siam that a duh a, a siam thatna turin rawtna Parliament-ah a thlen a, chu chu dan a la ni lo a, dan a nih theihna turin Parliament member-ten an sawiho ang a, chu chu Bill mai a ni a, a tha an ti tlang em tih an chhiara an zir theihna tura Bill kha pu lut an ni. Chu chu Citizenship Amenment Bill an ti. Indian Citizenship Act siam that rawtna tihna a ni ber e. An sawiho a, chumi hnu chuan Member tam zawkin tha an ti a, an pass ta a. An pass hnu chuan rawtna a ni tawh lo va, Indian Citizenship Amendment Act, siam thatna ‘dan’ a lo ni ta a ni e, te ka ti a. Mizo Israel, Thupuan leh Sakawlh nen a chum chilh deuh bawk a, fiah maw fiah lo maw! 

Ka sual hi chhum angin ka rilruah a zing, Thim zingah hian rin nei loin lungngai takin ka awm; Amah ka ngaihtuahin ka lungngaih a nem thin, Chhum zawng zawng min tilawm lo kha a kiang leh vek thuai thin, tih hla kan sak mek lai ni awm takah chuan China ram atangin Coronavirus, pulh hri khawvela la awm ngai lo ti mai ang, chu a rawn irh chhuak ta. Hei zet zawng India rama CAA an buaipui ang mai mai a ni ta lo, khawvel pum a huap a, mi tam takin an vei a, an thihpui a, an vei meka an la thi zel dawnin an la buaipui zel dawn ni pawhin a lang.

Kan olive chuan chu hripui lei mihringten an buaipui mup mup mup pawh chu hria leh engto pawhin a lang ve lo. Chutikhawpa khawvelin hri a buaipui lai chuan keini India ramah pawh kan buaipui a, naupang khuaikhem hrite pawh hi a leng zel a. Chutianga hmeichhe naupang khuaikhem chu POCSO anga hrem an ni thin a. Hripui ang em chuan pung lo mahse he sualna hri hi a pun miau si avangin Supreme Court hmalakna avangin Mizoramah pawh hemi case bik chauh kawih tur court, Fast Tract Special Court, Aizawlah pahnih leh Champhaiah pakhat siam a ni dawn ta a ni.

Kan olive chuan he dan hi a bawhchhe ve dawn lo ang bawkin mipate bawhchhe lo turin i fimkhur ang u. Hmeichhia kha kum 18 a la tlin loh chuan a kai lui chea i lo mutpui pawh nise, pawngsual a ni tho tho  a, a duh ve reng a lawm tih kha chu, Nova hun laia thil awmzia ang deuha hlui, chhuanlam tlak a ni tawh lo tih kha lo hrereng ang cheaw, tlangval.